ძუძუს კიბო

1675169640

ძუძუს კიბოს ამ რისკფაქტორს ქალების უმეტესობა უგულებელყოფს

უახლესი კვლევის მიხედვით, მკვრივი ძუძუს ქსოვილის ქონა ძუძუს კიბოს განვითარების რისკს მაქსიმუმ ოთხჯერ ზრდის. მიუხედავად ამისა, კვლევამ აჩვენა, რომ ამ რისკების შესახებ ქალთა დიდმა ნაწილმა ბევრი არაფერი იცის. ნაშრომი გამოცემაში Jama Network Open გამოქვეყნდა. ინფორმაციას უცხოური მედია ავრცელებს. ძუძუს სიმკვრივე ნიშნავს, რომ ძუძუ უფრო მეტად ბოჭკოვანი და ჯირკვლოვანი ქსოვილებისგან შედგება, ვიდრე ცხიმისგან. მისი დაფიქსირება სარძევე ჯირკვლების რენტგენოგრამის საშუალებითაა შესაძლებელი.კვლევის ფარგლებში 40-იდან 76 წლამდე 1858 ქალი გამოჰკითხეს. მათ მამოგრაფია ცოტა ხნით ადრე ჰქონდათ ჩატარებული, არ ჰქონიათ ძუძუს კიბოს ისტორია და ძუძუს სიმკვრივის შესახებ გარკვეული წარმოდგენა უკვე ჰქონდათ.მეცნიერებმა გამოიკვლიეს, როგორი იყო ძუძუს სიმკვრივის, როგორც მნიშვნელოვანი რისკფაქტორის, ცნობადობა სხვა მეტად ცნობილ ფაქტორებთან შედარებით, რომლებიცაა: ძუძუს კიბოს მქონე ნათესავის ყოლა, ჭარბი წონა, ალკოჰოლის გადამეტებული მოხმარება, შვილების არყოლა და ძუძუზე ჩატარებული ბიოფსია.მიუხედავად იმისა, რომ ძუძუს სიმკვრივე კიბოს განვითარების 1.2-4-ჯერ მაღალ რისკს უკავშირდება, კვლევის თანახმად, იგი მნიშვნელოვან რისკფაქტორად ცოტა ქალმა თუ აღიქვა. უდიდეს რისკად ცდისპირთა 93% ოჯახში ძუძუს კიბოს ისტორიას ასახელებდა, 65% კი ძუძუს სიმკვრივეზე მნიშვნელოვნად ჭარბწონიანობას თვლიდა.

man

1675150080

6 ეფექტური გზა მეხსიერების გაუარესების პრევენციისთვის - ნახეთ 10-წლიანი კვლევის შედეგი

მეხსიერება ყოველდღიური ცხოვრების ფუნდამენტური ფუნქციაა. თუმცა, სამწუხაროდ, ასაკის მატებასთან ის მცირდება, შესაბამისად იზრდება ალცჰაიმერის რისკი.ალცჰაიმერი - ნერვული სისტემის დეგენერაციული დაავადებაა. მას ცნობიერებითი უნარების: მეხსიერების, მეტყველების, ლოგიკური აზროვნების თანთადანაბით დაკარგვა ახასიათებს.  დაავადება  თავდაპირველად ნელა ვითარდება და დროთა განმავლობაში უარესდება. განვითარების საწყის ეტაპზე, ალცჰაიმერის ძირითადი სიმპტომი  ბოლო დროს განვითარებული მოვლენების დავიწყებაა.ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით,  მსოფლიო მასშტაბით  ალცჰაიმერის დიაგნოზით სულ მცირე 50 მილიონი ადამიანი იტანჯება. ამჟამად მისი  განკურნების გზა არ არსებობს.გაეროს პროგნოზით, თუ მეცნიერება დაავადების მკურნალობის ეფექტურ გზას არ მიაგნებს, მაშინ 2050 წელს ალცჰაიმერით დაავადებულთა რაოდენობა 152 მილიონს გადააჭარბებს.სწორედ ამიტომ, სამედიცინო სფეროს ექსპერტები წლებია ცდილობენ იპოვონ გზები, რომელიც ადამიანები მეხსიერების დაქვეთების ტემპის შენელებაში დაეხმარებათ. მიუხედავად იმისა, რომ ამ კუთხით არაერთი კვლევაა ჩატარებული, აქამდე მეცნიერებს აღნიშნულ თემასთან დაკავშირებით ზუსტი პასუხი არ ჰქონდათ.თუმცა, ყველაფერი შეცვალა უახლესმა კვლევამ, რომლის შედეგებიც სულ ცოტა ხნის წინ პეკინის ნევროლოგიური დარღვევების ეროვნულმა ცენტრმა გამოაქვეყნა. როგორც სამედიცინო სფეროს ექსპერტები ამბობენ, ჯანსაღი ცხოვრების წესი  მეხსიერების დაქვეითებას მნიშვნელოვნად ანელებს.რა მოიმოქმედეს კვლევის განმავლობაშიაღსანიშნავია, რომ კვლევა 10 წლის განმავლობაში მიმდინარეობდა. ამ დროის მანძილზე, მეცნიერები 60 წელს ზემოთ მყოფი 29 000 ადამიანის გონებრივი (კოგნიტური) ფუნქციების ცვალებადობას სწავლობდნენ.უფრო კონკრეტულად კი,  ისინი აკვირდებოდნენ თუ როგორ ზემოქმედებდა სხვადასხვა სახის აქტივობა და საკვების მიღება ე.წ. APOE გენზე, რომელიც ალცჰაიმერის დაავადების ყველაზე ძლიერი რისკ-ფაქტორად ითვლება.კვლევამ აჩვენა, რომ იმ ადამიანების შემთხვევაში, რომლებიც ჯანსაღი ცხოვრების წესს მიჰყვებოდნენ, ალცჰაიმერის განვითარების რისკი 90%-ით მცირდებოდა.შედეგად, მეცნიერებმა შეადგინეს ეფექტური მეთოდები, რომელთა დაცვაც ადამიანებს მეხსიერების დაქვეითების ტემპის შენელებაში დაეხმარებათ.პირველი და მნიშვნელოვანი არის ჯანსაღი დიეტა, რომელიც მოიცავს ისეთ საკვები პროდუქტების მოხმარებას, როგორებიცაა: 1. ბოსტნეული2.თევზი3.ხორცი4.კვერცხი5. რძის პროდუქტები6. მარცვლეული7. პარკოსნები8. თხილი9. ზეთი10. მარილი11.ჩაი ასევე,  ყურადღება უნდა მიექცეს ალკოჰოლის მოხმარებას. რაც შეეხება აქტივობებს - მკვლევრების თქმით, ალცჰაიმერის განვითარების რისკს მნიშვნელოვნად ამცირებს: 1. წიგნების კითხვა2. კარტის თამაში3.  წერა4. ვარჯიში (კვირაში 150 წუთზე მეტი)5. ოჯახისა და მეგობრების მონახულება6. წვეულებებზე სიარული7. შეხვედრებზე დასწრება

ყნოსვა

1675145068

მეცნიერებმა გაარკვიეს, რატომ არ აღუდგა ყნოსვის შეგრძნება ზოგიერთ ადამიანს COVID-19-ის შემდეგ

კარგად არის ცნობილი, რომ COVID-19 გავლენას ახდენს ყნოსვაზე, მაგრამ ზოგიერთ შემთხვევაში, ყნოსვის ფუნქცია სათანადოდ აღარ აღდგება. მიზეზი მკვლევრებმა უკვე ახსნეს.ახალი კვლევის მიხედვით, ინფექცია SARS-CoV-2 განაპირობებს იმუნური სისტემის თავდასხმას ცხვირში არსებულ ნერვულ უჯრედებზე, რის შედეგადაც, ამ ნერვული უჯრედების რაოდენობა მცირდება და ადამიანს ძველებურად აღარ შეუძლია სუნის შეგრძნება.ამ მნიშვნელოვან კითხვაზე პასუხის გარდა, ახალი კვლევა ასევე გვეხმარება ხანგრძლივი კოვიდის უკეთ შესწავლაში, თუ რატომ ვერ შეძლო ზოგიერთმა ადამიანმა COVID-19-ისგან სრულად გამოჯანმრთელება.„საბედნიეროდ, მრავალ ადამიანს, რომლებსაც ყნოსვის შეგრძნება ვირუსული ინფექციის მწვავე ფაზაში შეეცვალათ, ყნოსვა მომდევნო ერთ ან ორ კვირაში უბრუნდება, მაგრამ ზოგს არა. საჭიროა, უკეთესად გავიგოთ, რატომ კარგავენ ეს ადამიანები SARS-CoV-2-ით ინფიცირების შემდეგ ყნოსვას თვეობითა და წლობით“, — ამბობს ჩრდილოეთ კაროლინას დიუკის უნივერსიტეტის ნეირობიოლოგი ბრედლი გოლდშტაინი.მკვლევართა ჯგუფმა ცხვირის ქსოვილის - ყნოსვის ეპითელიუმის ნიმუშები შეისწავლა, რომლებიც 24 ადამიანისგან აიღეს; მათ შორის იყვნენ ისეთებიც, რომლებსაც COVID-19-ის შემდეგ დიდი ხნის განმავლობაში ჰქონდათ ყნოსვის შეგრძნება დაკარგული.დეტალური ანალიზის შემდეგ, მკვლევრებმა დააფიქსირეს დიდი ოდენობით T-ლიმფოციტი - სისხლის თეთრი უჯრედების ტიპი, რომელიც სხეულს ინფექციასთან ბრძოლაში ეხმარება. სწორედ ეს T-ლიმფოციტები წარმართავდნენ ანთებით რეაგირებას ცხვირში.თუმცა, ბევრი სხვა ბიოლოგიური რეაგირების მსგავსად, T-ლიმფოციტები ყნოსვის ეპითელიუმის ქსოვილს აშკარად უფრო მეტ ზიანს აყენებენ, ვიდრე სარგებელი მოაქვთ. ანთების პროცესი ჯერ კიდევ აშკარა იყო იმ ქსოვილში კი, სადაც კორონავირუსი SARS-CoV-2 საერთოდ არ ფიქსირდებოდა.„საოცარი აღმოჩენაა. ცხვირში მიმდინარე ავტოიმუნურის მსგავს პროცესს წააგავს“, — ამბობს გოლდშტაინი.კვლევის იმ მონაწილეებში, რომლებსაც ყნოსვა ჰქონდათ დაკარგული, ყნოსვის აღმქმელი ნეირონების დონე დაბალი იყო, მაგრამ მკვლევრები ამბობენ, რომ როგორც ჩანს, ზოგიერთ ნეირონს მაინც შეეძლო აღდგენა T-ლიმფოციტების შეტევის შემდეგაც კი.მკვლევართა ვარაუდით, ასეთივე ანთებითი ბიოლოგიური მექანიზმები უნდა იდგეს ხანგრძლივი კოვიდის სხვა სიმპტომების მიღმაც, მათ შორის, ზედმეტი დაღლილობის შეგრძნების, სუნთქვის უკმარისობისა და „ტვინის დაბინდვის“, რაც ადამიანს კონცენტრირებაში უშლის ხელს.ამის შემდეგ, ჯგუფს უფრო დეტალურად სურს შეისწავლოს, ქსოვილის რომელი კონკრეტული ზონა ზიანდება და რა ტიპის უჯრედებია ამაში ჩართული. ეს კი თავის მხრივ, ყნოსვის გრძელვადიანი დაკარგვის საწინააღმდეგო შესაძლო პრეპარატთა შექმნას გააადვილებს.მომზადებულია dukehealth.org-ისა და ScienceAlert-ის მიხედვით, რომელიც მიხეილ ჭაბუკაშვილმა თარგმნა

ეგზოჩონჩხი

1675000550

FDA-იმ შშმ პირებისთვის სპეციალური ეგზოჩონჩხის გამოყენება დაუშვა

FDA-იმ შშმ პირებისთვის სპეციალური ეგზოჩონჩხის გამოყენება დაუშვა. ინფორმაციას უცხოური მედია ავრცელებს.Atalante - თვითბალანსირებადი, ბატარეით მომუშავე ეგზოჩონჩხი განკუთვნილია ინსულტის გადატანილთათვის, რათა მათ სიარულის აღდგენა შეძლონ. დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრების თანახმად, ინსულტი მსგავსი პარალიზის ერთ-ერთი მთავარი გამომწვევი მიზეზია. აშშ-ში ყოველწლიურად 795 000-ზე მეტი ადამიანი იტანჯება ამით.ის ვინც ინსულტს გადაურჩება, მისთვის გამოჯანმრთელება მტკივნეული პროცესია. ამის ფონზე, ეგზოჩონჩხები სულ უფრო მეტად აღიქმება, როგორც ფასდაუდებელი რეაბილიტაციისთვის. როგორც ვიდეოში ჩანს, მისი გამოყენებით ადამიანს გარკვეული მანძილის დამოუკიდებლად გავლაც შეუძლია.ამიტომაც, Atalante-ს ადაპტაციის, ბალანსისა და სხვა დამხმარე მოწყობილობების ფაქტორი მნიშვნელოვანია. ჯერჯერობით, მისმა მწარმოებელმა Wandercraft-მა შემოგვთავაზა 22 ეგზოჩონჩხი და დაეხმარა 330-ზე მეტ პაციენტს მკურნალობაში. ეს მხოლოდ გასულ წელს.ეგზოჩონჩხების მწარმოებელი კომპანია ფრანგულია. ახლა კი აშშ-იც იქნება მისი უახლესი ვერსია ხელმისაწვდომი.პაციენტებს შორის, რომლებიც ეგზოჩონჩხით მკურნალობდნენ არის ოსკარ კოსტანცსა, Wandercraft-ის თანადამფუძნებლის ჟან-ლუი კონსტანცას ვაჟი. უმცროს კოსტანცას აქვს ნევროლოგიური დაავადება, რომელიც აფერხებს მის ნერვულ სიგნალებს.

ჭიანჭველა

1674991821

ჭიანჭველებს შარდში სიმსივნის უჯრედების აღმოჩენა შეუძლიათ - კვლევა

ჟურნალ Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences-ში გამოქვეყნებული კვლევის მიხედვით, ჭიანჭველებს შარდში კიბოს უჯრედების ამოცნობა ყნოსვით შეუძლიათ. ინფორმაციას The Independent ავრცელებს.„ჭიანჭველები შეიძლება გამოვიყენოთ როგორც ბიო-დეტექტორები, რათა განსხვავდეს ჯანმრთელი და სიმსივნის მატარებელი მასალა. ჭიანჭველებისთვის უჯრედების გარჩევის სწავლება მარტივია, სწრაფად სწავლობენ და ეს პროცედურა არც ძვირი ჯდება", - ამბობს პატრიზია დ'ეტორი, კვლევის თანაავტორი და სორბონის პარიზის უნივერსიტეტის მეცნიერი.მეორეს მხრივ, Scientific American ხაზს უსვამს, რომ აქროლვად ორგანულ ნაერთებში სიმსივნის დადგენა შესაძლებელია. შარდის გარდა საუბარია ოფლსა და სუნთქვისას გამოშვებულ ჰაერზე.კვლევის წამყვანმა ავტორმა ბაპტისტ პიკერემ და მისმა გუნდმა დაიწყეს ადამიანის მკერდის კიბოს უჯრედების ქსენოტრანსპლანტაცია თაგვებში. ამით მეცნიერბმა უჯრედებს თაგვებში განვითარების საშუალება მისცეს. მკვლევრებმა შემდეგ აიღეს შარდის ნიმუშები ჯანმრთელი და სიმსივნით დაავადებული ცხოველებისგან.მკვლევრებმა ჭიანჭველებს ასწავლეს სიმსივნის სურნელის დაჯილდოებასთან დაკავშირება. ამისთვის მათ სიმსივნით დაავადებული თაგვების შარდში შაქარი გაურიეს. ჭიანჭველები ავთვისებიანი თაგვების შარდთან დაახლოებით 20 პროცენტით მეტხანს ჩერდებოდნენ, ვიდრე ჯანმრთელი თაგვების შარდთან.ჭიანჭველებს სუნის ასოციაციის შესაქმნელად სულ რაღაც სამი ტრენინგი დასჭირდათ, მთლიანობაში დაახლოებით 10 წუთი. ეს ბევრად უფრო სწრაფი და ეფექტიანია ვიდრე ძაღლების გაწვრთნა. ძაღლის შემთხვევაში იგივე შედეგის მიღებას შეიძლება 6 თვე დასჭირდეს.„ჩვენ ვაჩვენეთ, რომ ჭიანჭველებს შეუძლიათ განასხვაონ ჯანმრთელი თაგვების შარდი სიმსივნის მატარებელი თაგვების შარდისგან. ჩვენ გაგვაკვირვა იმ ფაქტმა თუ რამდენად საიმედო და ეფექტიანი შეიძლება იყოს ჭიანჭველა", - დასძინა მან The Independent-თან.

მუმია

1674832381

2300 წლის წინ გარდაცვლილი ბიჭის მუმიას ოქროს გული და ენა ჰქონდა

„ოქროს ბიჭის“ მუმია ეგვიპტეში 1916 წელს იპოვეს, მაგრამ მხოლოდ ახლა, კომპიუტერული ტომოგრაფიის გამოყენებით, მეცნიერებმა აღმოაჩინეს მისი ოქროს გული, ენა და მრავალი ამულეტი.ყველა მუმიას არ გაუმართლა, რომ გამხდარიყვნენ ისეთივე ცნობილი, როგორც ფარაონ ტუტანხამონის მუმია, მაგრამ შესაძლებელია, რომ ბევრი მათგანი მაინც ელოდება თავის გამობრწყინებას. ეს არის მოზარდის მუმია, რომელიც ჯერ კიდევ 1916 წელს აღმოაჩინეს ედფუში, სამხრეთ ეგვიპტეში, შემდეგ კი საუკუნეზე მეტი ხნის განმავლობაში აგროვებდა მტვერს ათეულობით მსგავს მუმიასთან ერთად, კაიროს ეგვიპტის მუზეუმში. მაგრამ რა არის უბრალო ასი წელი 23-ე საუკუნის მუმიისთვის?როდესაც მეცნიერთა ჯგუფმა დოქტორ საჰარ სალიმის ხელმძღვანელობით კაიროს უნივერსიტეტიდან გადაწყვიტა ამ მუმიის შესწავლა კომპიუტერული ტომოგრაფიის გამოყენებით (მათი ნამუშევარი გამოქვეყნდა Frontiers in Medicine-ში), მკვლევრები გაოცებულები დარჩნენ, როცა აღმოაჩინეს, რომ მუმიას ოქროს გული და ოქროს ენა ჰქონდა. მასთან ერთად 49 ამულეტია შეფუთული, რომელთაგან ბევრი ასევე ოქროსია. მეცნიერებმა მუმიას მაშინვე შეარქვეს „ოქროს ბიჭი“, სამუშაოების დასრულების შემდეგ კი ის მუზეუმის მთავარ დარბაზში გადავა.თვალთახედვისგან დამალული საგანძურიროგორც სკანირებისა და დამატებითი კვლევის დროს გაირკვა, ახალგაზრდა 14-15 წლის ასაკში გარდაიცვალა და სიცოცხლის განმავლობაში, დიდი ალბათობით, „ოქროს ახალგაზრდობას“, ანუ ეგვიპტური საზოგადოების ზედა ფენას ეკუთვნოდა. ამის შესახებ შეიძლება ვიმსჯელოთ მისი ძვლებისა და კბილების მდგომარეობით, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ ის კარგად იკვებებოდა და ასევე მუმიფიკაციის პროცესი ჩატარებულია „უმაღლეს დონეზე“, როდესაც ამოღებულია ტვინი და შინაგანი ორგანოები.სურათებმა ასევე აჩვენა, რომ სახვევების ქვეშ, რომლითაც გარდაცვლილის ცხედარი მუმიფიკაციის პროცესში იყო გახვეული, 21 ტიპის მრავალი ამულეტი იმალებოდა, პირში ოქროს ენა ჩასვეს და გულის ფორმის ოქროს ხოჭო ჩადეს მკერდში.დოქტორ სალიმის თქმით, ძველი ეგვიპტელებისთვის მიცვალებულთა სხეულებზე ამულეტების დადება იყო ჩვეულება, რომლებიც შექმნილია იმისთვის, რომ დაიცვას და სიცოცხლისუნარიანობა მისცეს მათ შემდგომ ცხოვრებაში. კერძოდ, ოქროს ენა იყო საჭირო, რათა მიცვალებულს შეძლებოდა, დაკავშირებოდა ღმერთებს, რომლებსაც მას უნდა შეხვედროდა მიცვალებულთა სამეფოში.ფოტოებმა ასევე აჩვენა, რომ ახალგაზრდა კაცს ფეხზე სანდლები ეცვა, რაც აუცილებელი იყო, რომ მიცვალებულთა სამეფოში მისვლის შემდეგ მას სარკოფაგიდან გამოსასვლელი ჰქონოდა. მაგრამ ხოჭოს ამულეტმა განსაკუთრებული შთაბეჭდილება მოახდინა ექიმ სალიმზე. მან მისი 3D დაბეჭდილი ასლიც კი შეუკვეთა. მისი თქმით, მღვდელმა ხოჭოს უკანა მხარეს დაწერა სტრიქონები, მკვდრების წიგნიდან, მნიშვნელოვანი ძველი ეგვიპტური ტექსტი, რომელიც ემსახურებოდა გარდაცვლილთა გზამკვლევს შემდგომ ცხოვრებაში, რათა დახმარებოდა ახალგაზრდას, უკანასკნელ მოგზაურობაში.შეისწავლეს ისე, რომ არ დააზიანესქვეყნის სამხრეთით მდებარე ქალაქ ედფუში აღმოაჩინეს გვიანდელი პტოლემეოსის მუმია (დაახლოებით ძვ.წ.აღ 332 წ), სადაც ღვთაება ჰორუსისადმი მიძღვნილი ედფუს ცნობილი და კარგად შემონახული ტაძარი მდებარეობს.აღმოჩენა გაკეთდა ექვსი წლით ადრე, ბრიტანელი არქეოლოგის ჰოვარდ კარტერის ცნობილ ექსპედიციამდე, რომელმაც აღმოაჩინა ტუტანხამონის საფლავი მეფეთა ველზე.„ოქროს ბიჭის“ მუმია ორ სარკოფაგში დაილუქა. გარედან ბერძნული წარწერა იყო, სარკოფაგი შიგნიდან ხისგან იყო გაკეთებული, თავად მუმიას კი ოქროს ნიღაბი ამშვენებდა.კომპიუტერის სკანირების გამოყენებით გაკეთებული აღმოჩენა მეცნიერებს საფუძველს აძლევს იმედოვნებდნენ, რომ ახლა მათ კიდევ ბევრი შესანიშნავი აღმოჩენა ელის.„მე-19 და მე-20 საუკუნის დასაწყისში ეგვიპტეში ჩატარდა ფართო გათხრები, რის შედეგადაც ათასობით კარგად შემონახული მუმია აღმოაჩინეს, ბევრი ჯერ კიდევ მჭიდროდ იყო გახვეული სახვევებში და სარკოფაგებში“, - ამბობს დოქტორი სალიმი. „მრავალი მუმია ათწლეულების განმავლობაში წევს სარდაფში და ელოდება შესწავლას და მუზეუმის ექსპოზიციაში შეტანას.წარსულში მკვლევრები არ ყოყმანობდნენ მუმიებს სახვევების მოხსნასა სამეცნიერო მიზნებისთვის გახსნას, განმარტავს მეცნიერი.დღეს მათ გადაწყვიტეს, უარი ეთქვათ ასეთ ბარბაროსულ მეთოდებზე, შემდეგ კი გამოვიდა კომპიუტერული ტომოგრაფია, რომელიც საშუალებას აძლევს ერთი სურათის ნაცვლად გააკეთოს სხეულის ასობით პროექცია, შექმნას სამგანზომილებიანი მოდელი და მისი დახმარებით გამოიტანონ დასკვნები ძველი ეგვიპტელების ჯანმრთელობის მდგომარეობის, წეს-ჩვეულებებისა და რწმენის შესახებ.

ხმოვანი შეტყობინება

1674765261

მეცნიერებმა დაამტკიცეს: გსურთ, მიაღწიოთ მიზანს? გაგზავნეთ ხმოვანი შეტყობინება!

სტენფორდის უნივერსიტეტის ფსიქოლოგები ამბობენ, რომ ხმოვანი შეტყობინებები უფრო დამაჯერებელია, ვიდრე ტექსტური შეტყობინებები.გიადვილდებათ შეტყობინების ჩაწერა, ვიდრე აკრეფა? ან ნერვიულობთ ყოველ ჯერზე, როცა მეგობრისგან ჩვეულებრივი შეტყობინების ნაცვლად ხმოვან შეტყობინებას მიიღებთ?სტენფორდის უნივერსიტეტის (აშშ) ბიზნესის სკოლის მეცნიერებმა დაამატეს არგუმენტები ხმოვანი შეტყობინებების სასარგებლოდ. ინფორმაცია, რომელსაც ადამიანები ყურით აღიქვამენ, უკეთესია და რაც მთავარია - უფრო დამაჯერებელია. ადამიანი უფრო მეტად აკეთებს იმას, რაც მოისმინა, ვიდრე წაკითხულს.თუმცა, კვლევა ეძღვნება არა იმდენად ყოველდღიურ შეტყობინებებს მესენჯერებში, რამდენადაც რეკლამას და კომერციულ ინფორმაციას. მისი ამოცანაა, გვაიძულოს ვიყიდოთ რაღაც, გადავიხადოთ რაღაც. და, რა თქმა უნდა, გამყიდველებს აინტერესებთ, იცოდნენ, როგორ მოიტყუონ მყიდველები უფრო ეფექტურად.მაგრამ ფსიქოლოგიური მექანიზმები ისევე მუშაობს სხვა თემებზეც. გოგოს პაემანზე დაპატიჟება გსურს? გსურთ, სთხოვოთ ქმარს სუპერმარკეტში წასვლა? აუხსნათ თანამშრომელს, რომ საქმე გადაუდებელია? მაგრამ თქვენ არასოდეს იცით, რა არის მნიშვნელოვანი თქვენი მიზნის მისაღწევად! გამოდის, რომ ამის გაკეთება უფრო ადვილი და საიმედოა ხმოვანი შეტყობინების საშუალებით.სტენფორდის ბიზნესის სკოლის სამაგისტრო სკოლის პროფესორის, ჯონათან ლევავის, სტენფორდის კურსდამთავრებული სტუდენტის შუეტა მარიადასუს და კრის ბეჰლერის, ნოტრ დამის უნივერსიტეტის პროფესორის კვლევის შედეგები გამოქვეყნდა ჟურნალში Psychological Science.ექსპერიმენტისთვის მათ აიღეს უმარტივესი ყოველდღიური თემები: შესთავაზეს ხალხს ლუდის, მაფინებისა და ბლენდერების ყიდვა სხვადასხვა გზით - აჩვენეს ტექსტი ეკრანზე, გაუგზავნეს აუდიო. - არ ველოდით, რომ რაიმე განსხვავება მაინც იქნებოდა - თეორიულად არ უნდა იყოს, - გაკვირვებით აცხადებს ლევავი.მაგრამ ექსპერიმენტი ობიექტურია, თეორიულად განსხვავება არ არის - მაგრამ პრაქტიკაში არის! ადამიანები, რომლებსაც ეუბნებოდნენ, წადი, იყიდე ლუდი, უფრო მეტად მიდიოდნენ და ყიდულობდნენ - მათთან შედარებით, ვინც კითხულობდა შეტყობინებას: „იყიდე ლუდი“.„როგორც ჩანს, ჩვენ გვაქვს არაცნობიერი ფსიქოლოგიური მექანიზმი: ინფორმაციის გაქრობა მოითხოვს დაუყოვნებლივ რეაქციას და, შესაბამისად, გვაიძულებს, ვიმოქმედოთ“, - ვარაუდობს მარიადასო.რა მოხდება, თუ დაწერილი ტექსტიც გაქრება? მეცნიერებმა გადაწყვიტეს შეემოწმებინათ ჰიპოთეზა. მონაწილეებს აჩვენეს შეტყობინებები, რომლებშიც სიტყვები ჩნდებოდა ეკრანზე და შემდეგ ქრებოდა. და ზუსტად! ამ ვერსიაში დაწერილ ტექსტს ისეთივე დამაჯერებლობის ძალა ჰქონდა, როგორც ხმას.

შავი ზღვა

1674674719

„თვითმხილველებმა იგრძნეს მძაფრი სუნი და ასევე დააფიქსირეს უზარმაზარი ცეცხლი, ზღვის ზედაპირზე“ - შავი ზღვა საფრთხის შემცველი საცავია - რას ამბობენ მეცნიერები

შავი ზღვის ცისფერი ზედაპირის დათვალიერებისას ძნელი წარმოსადგენია, რომ მის წყლებში, 200 მეტრის სიღრმიდან ფსკერამდე, არის გოგირდწყალბადის ფენა, რომელიც მომაკვდინებელია ყველა ცოცხალი არსებისთვის. და თუ ზღვის ზედა ფენებში დელფინები, თევზი და სხვა საზღვაო ორგანიზმები ცხოვრობენ, მაშინ წყლის დარჩენილი 90% თითქმის უსიცოცხლოა. ასეთ გაუსაძლის პირობებში არსებობა მხოლოდ რამდენიმე ტიპის ბაქტერიას შეუძლია.შავ ზღვას ძალიან საინტერესო სტრუქტურა აქვს. ფაქტია, რომ მასში წყალი დაყოფილია რამდენიმე ფენად, რომლებიც არ ერევა ერთმანეთს. ზღვის თხელი ზედაპირის ფენა უფრო სუფთაა, ის მდიდარია ჟანგბადით და ორგანული ნივთიერებებით. სწორედ აქ არის კონცენტრირებული შავი ზღვის ფაუნის მთელი მრავალფეროვნება. მაგრამ, 100 მეტრის სიღრმიდან დაწყებული, მცირდება ჟანგბადის რაოდენობა, ხოლო დაახლოებით 200 მეტრის სიღრმიდან შავი ზღვა არის ტოქსიკური წყალბადის სულფიდური გარემო.ზღვის აუზს აქვს 2000 მეტრამდე სიღრმის თასის ფორმა, რომლის მთელი წყლის მასა ბოსფორის ვიწრო და არაღრმა სრუტის გავლით აკავშირებს ხმელთაშუა ზღვას. ზღვა საზრდოობს ატმოსფერული ნალექებით და მასში ჩაედინება შენაკადები მტკნარი წყლით.არც ისე დიდი ხნის წინ, მეცნიერებმა აღმოაჩინეს წყალქვეშა მდინარე, რომელიც თავის წყლებს დაახლოებით 6,5 კმ/წმ სიჩქარით ატარებს მარმარილოს ზღვიდან შავი ზღვის აუზის ცენტრალურ ნაწილებამდე და ზრდის ქვედა ფენის მარილიანობას. ამავდროულად, ზედაპირულ ნაწილში გადის წყლის ნაკადი, რომელიც წყალს შავი ზღვიდან ხმელთაშუა ზღვაში და შემდგომ ატლანტიკაში ატარებს. მაგრამ ეს წყლის გაცვლა, როგორც აღმოჩნდა, არ არის საკმარისი იმისათვის, რომ შემცირდეს წყალბადის სულფიდის კონცენტრაცია ზღვის უმეტეს ნაწილში.წყალბადის სულფიდის შემცველობა სიღრმესთან ერთად იზრდება და მაქსიმუმს აღწევს დაახლოებით 2000 მეტრზე - 9,6 მგ/ლ წყალში.ექსპერტების აზრით, ეს კაუსტიკური აირი დამპალი კვერცხის სუნით, შავ ზღვაში დაახლოებით 3 მილიარდი ტონაა, ეს გაცილებით მეტია, ვიდრე პლანეტის ნებისმიერ სხვა ზღვაში. გოგირდწყალბადის აკუმულაციები ოკეანის დეპრესიებშიც გვხვდება, მაგრამ არსად არ არის წყალსაცავის სანაპიროებზე მცხოვრები ხალხის ისეთი დიდი რაოდენობა, როგორც ეს შავი ზღვის სანაპიროზეა.ზოგიერთი კვლევა მიუთითებს იმაზე, რომ შავი ზღვა, წყალბადის სულფიდის გარდა, შეიცავს დიდი რაოდენობით მეთანსაც. წყლის ნელი გაცვლის გამო ეს აირები იშვიათად გამოდიან ზედაპირზე, თუმცა ზღვის ზედაპირულ ნაწილში ზოგჯერ აღინიშნება ცხოველების მოწამვლის შემთხვევები. მინიმუმ ერთი ფართომასშტაბიანი შემთხვევა დაფიქსირდა, როდესაც მომაკვდინებელი აირები ზედაპირზე ამოვიდა. ეს მოხდა 1927 წელს, ყირიმის მიწისძვრის დროს, როდესაც დედამიწის ზედაპირის რყევების გამო, ფენებს შორის წონასწორობა დაირღვა და გაზის ღრუბელი ამოვარდა. თვითმხილველებმა იგრძნეს წყალბადის სულფიდის მძაფრი სუნი და ასევე დააფიქსირეს უზარმაზარი ცეცხლი ზღვის ზედაპირზე. ფაქტია, რომ მიწისძვრის დროს იყო ჭექა-ქუხილი, საიდანაც, დიდი ალბათობით, ზედაპირზე ამოსული აირები აალდა. მაგრამ წყალბადის სულფიდის ნაზავი ჰაერთან თავისთავად ფეთქებადია და მეთანის არსებობამ შეიძლება როლი შეასრულოს ამ ანთებაში.მაგრამ საიდან გაჩნდა ამდენი წყალბადის სულფიდი შავი ზღვის წყალში? ამ თემაზე რამდენიმე თეორია არსებობს და ყველა მათგანს აქვს არსებობის უფლება.ერთ-ერთი ვერსიით, წყალბადის სულფიდი წარმოიქმნება ფსკერზე ორგანული ნარჩენების დაშლის დროს. უფრო მეტიც, ორგანული ნივთიერებების წყარო ამ შემთხვევაში არის არა იმდენად შავი ზღვის ფაუნა, რამდენადაც წყალსაცავის ანთროპოგენური დატვირთვა. ექსპერტების აზრით, დუნაის, დნეპრისა და სხვა შენაკადების წყლებით მომარაგებული ორგანული ნივთიერებები მნიშვნელოვან უარყოფით გავლენას ახდენს წყალსაცავის ეკოლოგიურ მდგომარეობაზე.სხვა ვერსიით, წყალბადის სულფიდი გამოიყოფა ზღვის ფსკერზე დედამიწის ქერქის დეფექტებიდან. დღეს სპეციალისტები შეშფოთებულნი არიან ამ გაზების ზედაპირზე გამოსვლის მზარდი შემთხვევებით. ასეთმა ფენომენებმა შეიძლება საფრთხე შეუქმნას არა მხოლოდ შავი ზღვის ფაუნას, არამედ სანაპიროს მცხოვრებლებსაც, თუ მოვლენა საგანგაშო მასშტაბებს მიიღებს, როგორც ეს მოხდა 1927 წელს.საინტერესოა, რომ როგორც შავი ზღვის წყალბადის სულფიდის პრობლემის ერთ-ერთი გადაწყვეტა, შემოთავაზებულია ამ გაზის ელექტროენერგიის წყაროდ გამოყენების მეთოდი.მეცნიერების თქმით, 2022 წელს ჩატარებული კვლევების მიხედვით, გოგირდწყალბადის რაოდენობა, რომელიც წარმოიქმნება შავ ზღვაში, შედარებით მოკრძალებულია. თუ ადრე ამ გაზის წარმოება წელიწადში 30-50 მლნ ტონას აღწევდა, ახალმა მონაცემებმა აჩვენა, რომ 5,9 მლნ ტონამდეა ჩამოსული.წყალბადის სულფიდი იწვის ჰაერში და ქმნის ფეთქებად ნარევებს ჰაერთან. ზედაპირზე მისმა გარღვევამ შეიძლება გამოიწვიოს წყლის სვეტის ზედა ნაწილისა და სანაპიროს მცხოვრებთა მოწამვლა.„აფეთქდება თუ არა შავი ზღვა, ოკეანოლოგებს ხშირად ეკითხებიან. არა, თუმცა ის შეიცავს წყალბადის სულფიდს 100 მეტრზე მეტ სიღრმეზე. წროგორც ქიმიკოსებმა განმარტეს, წყლის სვეტში პირიტის და ანოქსიური პირობების წარმოქმნა იწვევს იმას, რომ ზღვის ნალექებში აქტიურად გროვდება არა მხოლოდ გოგირდი და რკინა, არამედ ურანი, კობალტი, მოლიბდენი, ტალიუმი და ვერცხლი. ყველა ეს მონაცემი ხელს შეუწყობს დედამიწის ოკეანეებსა და ზღვებში ნივთიერებების მიმოქცევის ინტენსივობის შეფასებას, რაც გამოწვეულია, სხვა საკითხებთან ერთად, კლიმატის ცვლილებით.

გული

1674670925

აღმოაჩინეს დაბერების საწინააღმდეგო გენი, რომელსაც გულის 10 წლით გაახალგაზრდავება შეუძლია

ბრისტოლის უნივერსიტეტისა და იტალიის მულტიმედიკა ჯგუფის მკვლევრებმა აღმოაჩინეს გენი, რომელიც გულის გაახალგაზრდავებაზეა პასუხისმგებელი. მეცნიერებმა გენი ასწლოვანი მოსახლეობის პოპულაციაში დააფიქსირეს. აღმოჩნდა, რომ სწორედ ეს გენი იცავდა ინდივიდებს. გენი გულებს ჯანმრთელობის შენარჩუნებაში ეხმრებოდა და იცავდა მათ სიბერესთან დაკავშირებული დაავადებებისგან, როგორიცაა გულის უკმარისობა. ინფორმაციას უცხოური მედია ავრცელებს. დაბერების საწინააღმდეგო გენი აღმოაჩინეს პლანეტის ლურჯ ზონებში მცხოვრებ ადამიანთა ჯგუფში. ეს ზონები არის რეგიონები მსოფლიოში, სადაც ადამიანები საშუალოზე მეტ ხანს ცოცხლობენ. მათ შორისაა ოკინავა, სარდინია, ნიკოია (კოსტ რიკა), ლომა ლინდა (საბერძნეთი) და კალიფორნია.ამ ზონებში მყოფი პირები ხშირად აღწევენ 100 წლამდე და კარგ ჯანმრთელობას ინარჩუნებენ. ისინი ასევე ნაკლებად არიან მიდრეკილნი გულ-სისხლძარღვთა გართულებებისკენ. ამ კვლევაში მეცნიერებმა აჩვენეს, რომ ერთ-ერთი ასეთი ჯანსაღი მუტანტი გენი ხშირად გხვდება სწორედ მსგავს ინდივიდებში. და, მას შეუძლია დაიცვას უჯრედები, რომლებიც შეგროვდა გულის უკმარისობის მქონე პაციენტებისგან, რომლებიც საჭიროებენ გულის ტრანსპლანტაციას.დაბერების საწინააღმდეგო გენმა გულის ფუნქციის დაქვეითება შეაჩერაბრისტოლის გუნდმა, პროფესორ პაოლო მადედუს ხელმძღვანელობით, დაადგინა, რომ დაბერების საწინააღმდეგო გენის ერთჯერადმა შეყვანამ შეაჩერა გულის ფუნქციის დაქვეითება შუახნის თაგვებში. მეტიც, ხანდაზმულ თაგვებში შეყვანისას გენი აბრუნებდა გულის ბიოლოგიურ საათს უკან. უკან დაბრუნებული დრო ადამიანის შემთხვევაში 10 წელია.სამწლიანი კვლევა ასევე ჩატარდა საცდელ მილში ადამიანის გულის უჯრედებზე. მილანის მულტიმედიკა ჯგუფის მკვლევრებმა, პროფესორ ანიბალ პუკას ხელმძღვანელობით, გენი დაუკავშირეს ხანდაზმული პაციენტების გულის უჯრედებს. გათვალისწინებული იყო ის ფაქტიც, რომ პაციენტებს გულის პრობლემები ჰქონდათ, მათ შორის ზოგს ტრანსპლანტაცია ესაჭიროებოდა.„ხანდაზმული პაციენტების უჯრედები, განსაკუთრებით ისინი, რომლებიც ხელს უწყობენ ახალი სისხლძარღვების წარმოქმნას, აღმოჩნდა, რომ ნაკლებად ეფექტური და უფრო დაბერებული იყო. ტესტის მილში გენის/ცილის დამატებით, ჩვენ დავაკვირდით გულის გაახალგაზრდავების პროცესს: გულის უკმარისობის მქონე პაციენტების გულის უჯრედებმა აღიდგინეს გამართულად ფუნქციონირება, რაც უფრო ეფექტური აღმოჩნდა ახალი სისხლძარღვების შესაქმნელეად", — თქვა მონიკა კატანეომ, MultiMedica ჯგუფის მკვლევარმა.ცნობილი ფაქტია, რომ მსგავსი ადამიანები თავიანთ ჯანსაღ გენებს შთამომავლებს გადასცემენ. ახლა კი, პირველად კვლევამ აჩვენა, რომ "ასწლეულებში" ნაპოვნი ჯანსაღი გენი შეიძლება გადაეცეს არანათესავ ადამიანებს მათი გულის დასაცავად.მკურნალობის ახალი ტალღა, რომელიც შთაგონებულია "ასწლეულების" გენეტიკითმკვლევრები თვლიან, რომ კვლევამ შესაძლოა "გააჩინოს მკურნალობის ახალი ტალღა, რომელიც შთაგონებული იქნება ასწლეულების გენეტიკით"."ჩვენი აღმოჩენები ადასტურებს, რომ ჯანსაღ გენს შეუძლია შეცვალოს გულის მუშაობის დაქვეითება ხანდაზმულ ადამიანებში. ახლა ჩვენ დაინტერესებული ვართ იმის გარკვევით, გენის ნაცვლად ცილის მიცემაც იმუშავებს თუ არა. გენური თერაპია ფართოდ გამოიყენება უარყოფითი გენებით გამოწვეული დაავადებების სამკურნალოდ. თუმცა, ცილაზე დაფუძნებული მკურნალობა უფრო უსაფრთხო და სიცოცხლისუნარიანია, ვიდრე გენური თერაპია", - თქვა პროფესორმა მადედუმ.„ჩვენ ვიმედოვნებთ, რომ მალე შევამოწმებთ მის ეფექტურობას გულის უკმარისობის მქონე პაციენტებზე კლინიკურ კვლევებში", - დასძინა პუკამ, IRCCS MultiMedica-ის ლაბორატორიის ხელმძღვანელმა და პროფესორმა.

ხმალი

1674571558

1930-იან წლებში ნაპოვნი ხმალი 3000 წლის წინანდელი იარაღი აღმოჩნდა

1930-იან წლებში, ბუდაპეშტში, მდინარე დუნაის ნაპირებზე ერთი ძველი, შელახული ხმალი იპოვეს.ერთი შეხედვით ბრინჯაოს ხანის უნგრულ იარაღს წააგავდა, მაგრამ ჩათვალეს, რომ ის შუა საუკუნეებში ან უფრო გვიან დამზადებული ასლი იყო.მას შემდეგ, თითქმის საუკუნის განმავლობაში, ხმალი ჩიკაგოს ბუნების ისტორიის საველე მუზეუმში იყო გამოფენილი, როგორც უბრალოდ ასლი. თუმცა, შარშან, როდესაც მუზეუმი ძველევროპელ მეფეთა თემაზე გამოფენისთვის ემზადებოდა, სტუმრად მყოფმა უნგრელმა არქეოლოგმა (რომლის სახელიც არ საჯაროვდება) ხმალს ერთი შეხედა და თქვა, რომ ის ავთენტიკური იყო.„გამოვიღეთ, შეხედა და დაახლოებით 20 წამში თქვა, რომ ის ასლი არ იყო“, — ამბობს მუზეუმის ანთროპოლოგიის კურატორი უილიამ პარკინსონი.თუმცა, პარკინსონი ამაში დარწმუნებული არ იყო. მას სურდა, რენტგენული სხივებით შეემოწმებინა, იყო თუ არა ხმალი სპილენძისა და კალის მართლაც შესაბამისი კომბინაციისგან გამოჭედილი, როგორც ეს ამ რეგიონის ბრინჯაოს ხანის სხვა იარაღებშია.და მართლაც, ხმლის ქიმიური შემადგენლობა სხვა არტეფაქტებისას დაემთხვა.„როგორც წესი, უფრო პირიქით ხდება ხოლმე — ის, რაც ორიგინალი გვგონია, ხშირად ყალბი აღმოჩენილა“, — ამბობს პარკინსონი.ექსპერტები ახლა ფიქრობენ, რომ უძველესი ხმალი დუნაის წყალში ძველი წელთაღრიცხვის დაახლოებით 1080 – 900 წლებს შორის პერიოდში, სარიტუალო მიზნებით ჩააგდეს, სავარაუდოდ რაიმე ბრძოლის აღსანიშნავად ან საყვარელი ადამიანის სიკვდილისას, რაც იმ პერიოდის ევროპაში გავრცელებული ტრადიცია იყო.მომზადებულია ScienceAlert-ის მიხედვით, რომელიც მიხეილ ჭაბუკაშვილმა თარგმნა.

ჯეიმს ვები

1674546060

„ჯეიმს ვებმა“ მოლეკულურ ღრუბელში ყინულის ბუდობი შეისწავლა

ასტრონომების საერთაშორისო ჯგუფმა მოლეკულურ ღრუბელში ყინულის ნაწილაკების დღეისთვის ყველაზე დეტალური ანალიზის შედეგები წარადგინა. ამის შესახებ CNN-ი იტყობინება.ტელეარხის ცნობით, მეცნიერებმა დაკვირვება ტელესკოპ „ჯეიმს ვების“ დახმარებით ჩაატარეს. ღრუბელი „ქამელეონი I“ დედამიწიდან 630 სინათლის წელიწადის მანძილზე მდებარეობს - ეს გაზისა და მტვრის რეგიონია, სადაც წყალბადი და ნახშირბადის მონოქსიდი წარმოიქმნება.„ვების“ მიერ გადაღებული ფოტოს ქვედა მარცხენა კუთხეში ახალგაზრდა პროტოვარსკვლავი Ced 110 IRS 4-ია აღბეჭდილ. სტაფილოსფერი წერტილები ფოტოზე ვარსკვლავებიდან მომავალ სინათლეს წარმოადგენს.დედამიწისთვის ჩვეული წყლის ყინულის გარდა, მეცნიერებმა კოსმოსურ სივრცეში სხვადასხვა მოლეკულის გაყინული ფორმა აღმოაჩინეს, მათ შორის ამიაკის, მეთანის, მეთანოლის. ამ გაყინულ მოლეკულებს ვარსკვლავებისა და პლანეტების შექმნაში შეუძლიათ წვლილის შეტანა.მეცნიერებს თქმით, კვლევის შედეგები მათ დაეხმარებათ უკეთ გაერკვნენ ეგზოპლანეტების ფორმირებისთვის აუცილებელი მარტივი და რთული მოლეკულების წარმოქმნაში.

სპერმა

1674483803

მამაკაცებში სპერმის ხარისხმა 51%-ით დაიკლო

ბოლო კვლევების მიხედვით, მამაკაცებში სპერმის ხარისხმა გასულ წლებთან შედარებით 51%-ით დაიკლო.როგორც ერთ-ერთ სამეცნიერო სტატიაში ვკითხულობთ, მეტა-ანალიზში, მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ გლობალური სპერმის საშუალო რაოდენობა 1973-დან 2018 წლამდე დაეცა 51,6%-ით.უფრო კონკრეტულად კი, გლობალურად, სპერმის რაოდენობა 1973 წელს 104 მილიონი მლ-დან 2018 წელს 49 მილიონამდე შემცირდა.მკვლევრებმა დაათვალიერეს ორი განსხვავებული გეოგრაფიული რეგიონი. პირველი რეგიონი მოიცავდა ჩრდილოეთ ამერიკას, ევროპას, ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიას. ამ გეოგრაფიულ რეგიონს მოიხსენიებდნენ როგორც NEA. მათ ასევე დაათვალიერეს სამხრეთ ამერიკა, ცენტრალური ამერიკა, აზია და აფრიკა, რომლებიც მოხსენიებულია როგორც SAA.