ბეტონი

1718298480

შექმნეს ბეტონი, რომელსაც შენობების გიგანტურ ბატარეებად გარდაქმნა შეუძლია

MIT-ის მკვლევრებმა მოდიფიცირებული ბეტონის შიგნით ენერგიის შესანახად ახალ გზას მიაგნეს. ეს ენერგიის შენახვის ალტერნატიული და პერსპექტიული საშუალებაა.BBC-ის ინფორმაციით, MIT-ის მკვლევარმა დამიან სტეფანიუკმა და მისმა კოლეგებმა წყლის, ცემენტისა და ნახშირბადის ნაზავი სუპერკონდენსატორად გარდაქმნეს.მიუხედავად იმისა, რომ სუპერკონდენსატორები ლითიუმ-იონური ბატარეებივით ენერგიას დიდხანს ვერ ინახავს, მათი დატენა ძალიან სწრაფად შეიძლება.სტეფანიუკს მიაჩნია, რომ მის მიერ შემუშავებულ ბატარეას ბევრი რამის შეცვლა შეუძლია."ეს მნიშვნელოვანია მწვანე ენერგიის მხრივ. თუ ტექნოლოგია მასშტაბური გახდება, ამით განახლებადი ენერგიის შენახვა შეგვეძლება", — განუცხადა მან BBC-ს.საძირკველიამ ტექნოლოგიის პოტენციალი ძალიან დიდია. მაგალითად, უჩვეულო ნახშირბადცემენტის სუპერკონდენსატორის გამოყენებით აშენებულ გზებს ელექტრომობილების გზაში დატენა შეეძლება.რაც უფრო საინტერესოა, ცემენტი შეიძლება გამოიყენონ როგორც სამშენებლო მასალა — "მომავალში სახლების კედლები და საძირკველი ასეთი ცემენტით იქნება აშენებული. ეს ჩვენს შენობებს გიგანტურ ბატარეებად გადააქცევს", — ამბობს სტეფანიუკი.თუმცა, ტექნოლოგია ჯერ კიდევ საწყის ეტაპზეა. ამ მომენტისთვის ბეტონი მხოლოდ 10 ვატს ინახავს. შესაბამისად, მკვლევრებს ჯერ კიდევ ბევრი დაბრკოლება აქვთ გადასალახი.

სკანერი

1718296275

შეიმუშავეს ტვინის სკანირების მეთოდი, რომელიც დემენციას 9 წლით ადრე პროგნოზირებს

დემენციის ადრეული დიაგნოსტიკა დროის მოგების საშუალებას იძლევა. ეს გვეუბნება იმას, თუ როგორ ვითარდება დაავადება ადრეულ ეტაპზე. და, აი, ახლა სწორედ ასეთი მეთოდი შეიმუშავეს მეცნიერებმა, რომელიც დაავადების 9 წლით ადრე პროგნოზირების საშუალებას იძლევა.ახალი მეთოდი დედოფალ მერის ლონდონის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა, ავსტრალიელ მეცნიერებთან თანამშრომლობით შეიმუშავეს. ეს არის ნეირობიოლოგიური მოდელი, რომელიც fMRI-ზე დასკანერებული ტვინის მონაცემებს აანალიზებს.„ასეთი დაავადების პროგნოზირება სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია", — თქვა ნევროლოგმა, ჩარლზ მარშალმა.კონკრეტულად, ჯგუფმა დაათვალიერა ტვინის სისტემის ძირითადი ნაწილი, რომელსაც DMN ეწოდება. ეს არის ტვინის ის ნაწილი, რომელსაც ალცჰაიმერის დაავადება პირველ რიგში აზიანებს. DMN მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ტვინის სხვადასხვა ნაწილების დაკავშირებაში. სწორედ ამაზეა დამოკიდებული ჩვენი ტვინის გამართულად მუშაობა.მკვლევრები 1 030 ადამიანს დააკვირდნენ. ახალმა მეთოდმა დაავადების ნიშნები ადამიანებში 9 წლით ადრე დააფიქსირა. აღსანიშნავია, რომ მეთოდმა 80-პროცენტიანი სიზუსტე აჩვენა.„ამ ანალიზის ტექნიკის გამოყენებით შეგვიძლია გამოვავლინოთ დემენციის მაღალი რისკის მქონე პირები და ასევე გავიგოთ, რომელმა გარემომცველმა რისკ-ფაქტორებმა იმოქმედა მათზე", — თქვა ნევროლოგმა, სამუელ ერეირამ.მკვლევრებმა ალცჰაიმერის დაავადების რისკ-ფაქტორები, როგორიცაა გენეტიკა და სოციალური იზოლაცია, DMN-ში ცვლილებებთან დააკავშირეს. იმის ცოდნა, თუ რა იწვევს ამ ნეირობიოლოგიურ მდგომარეობას, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია დაავადების დასაძლევად.

tattoo

1718213415

ტატუ კიბოს რისკის ზრდასთან არის დაკავშირებული - ახალი კვლევა

როგორც წესი, ტატუს ყველაზე მძიმე გვერდით ეფექტად სინანული ითვლება. თუმცა, ახალი კვლევის თანახმად, სანერვიულო ამაზე ბევრად მეტი შეიძლება იყოს.ტატუები ახლა ძალიან პოპულარულია. და მაინც, ძალიან ცოტა რამ ვიცით ჯანმრთელობაზე მათი გრძელვადიანი ეფექტის შესახებ. ტატუს მელანში შემავალმა საშიშმა ქიმიურმა ნივთიერებებმა ბოლო დროს ყურადღება მიიპყრო. ამასთან, კვლევები აჩვენებს, რომ კანში შეყვანილი მელანი მხოლოდ იქ არ რჩება.ტატუს მელანს ორგანიზმი უცხოდ აღიქვამს, რომლის მოშორებაც აუცილებელია. შედეგად ვიღებთ იმუნურ რეაქციას, რომელიც მელნის დიდი ნაწილის ლიმფურ კვანძებში მოხვედრას განაპირობებს. თუმცა, უცნობია, როგორ მოქმედებს ლიმფურ სისტემაში დალექილი ეს მელანი.ამ ყველაფერზე მეტის გასაგებად, შვედეთის ლუნდის უნივერსიტეტის ასოცირებულმა პროფესორმა, კრისტელ ნილსენმა ახალი კვლევა ჩაატარა. მას აინტერესებდა ზრდიდა თუ არა ტატუს ფაქტორი ავთვისებიანი ლიმფომას რისკს. ეს კიბოს იშვიათი ფორმაა, რომელიც სისხლის თეთრ უჯრედებს აზიანებს.შვედეთში ტატუ ყოველ მეხუთე ადამიანს აქვს. ამ მაჩვენებლით შვედეთი ტატუების რაოდენობით ერთ-ერთი მოწინავეა. ამასთან, ამ ქვეყნის ეროვნულ რეესტრში შეყვანილია კიბოს დიაგნოზის მქონე ყველა ადამიანი."ჩვენმა კვლევამ მოიცვა შვედეთში მცხოვრები ყველა ის ადამიანი, ვისაც 2007-დან 2017 წლამდე ლიმფომის დიაგნოზი დაუსვეს. ლიმფომის მქონე ადამიანების საკონტროლო ჯგუფად (შედარებისთვის), ლიმფომის არ მქონე ადამიანები შეირჩნენ", — თქვა ნილსენმა.მონაწილეებს კითხვარი შეავსებინეს, რომელიც მოიცავდა ცხოვრების სტილს, მათ შორის იმას, თუ როდის გაიკეთეს პირველი ტატუ და რა ზომისა თუ ფერის იყო მათი ტატუები. კვლევაში ჯამში 5 591-მა ადამიანმა მიიღო მონაწილეობა, აქედან 1 398 ლიმფომის მქონე პაციენტი იყო, ხოლო დანარჩენი საკონტროლო ჯგუფიდან.შედეგად დადგინდა, რომ ტატუს მქონე ადამიანებს 21%-ით მაღალი ჰქონდათ ლიმფომის რისკი, ვიდრე ტატუს არ მქონეებს.გასათვალისწინებელია, რომ ლიმფომა ძალიან იშვიათი დაავადებაა. მაგალითისთვის, 2022 წლის მონაცემებით, შვედეთში ლიმფომას დიაგნოზი 100 000-დან მხოლოდ 22-ს დაუსვეს.ზომას არ აქვს მნიშვნელობამნიშვნელოვანია, რომ ტატუს ზომას მნიშვნელობა არ ჰქონდა. კვლევამ აჩვენა, რომ მნიშვნელოვანი ფაქტორი სხვა რამ იყო — დრო. რისკი შედარებით მაღალი იყო ახალი ტატუსა (ბოლო ორი წლის განმავლობაში გაკეთებული) და ძველი ტატუს (ათ წელზე დიდი ხნის წინ გაკეთებული) შემთხვევაში.მხოლოდ ერთი კვლევიდან გამომდინარე შესაბამისი რეკომენდაციის გაცემა ჯერ ადრეა. ამისთვის მეტი კვლევაა საჭირო. თუმცა, ახალი კვლევა საინტერესოა და ის ყურადღებას ნამდვილად იმსახურებს.

 ქსილიტოლი

1718140480

შაქრის შემცვლელი ქსილიტოლი გულის შეტევისა და ინსულტის გაზრდილ რისკს დაუკავშირეს

მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ სისხლში ქსილიტოლის შედარებით მაღალი კონცენტრაცია გულის შეტევისა და ინსულტის მომატებულ რისკს უკავშირდება. ქსილიტოლი კალორიების არმქონე დამატკბობელია, რომელიც შაქრის შემცვლელად გამოიყენება უშაქრო ტკბილეულსა და სხვა პროდუქტებში.კლივლენდის კლინიკის მეცნიერებმა პაციენტების მონაცემები შეისწავლეს; ჩაატარეს როგორც ლაბორატორიული, ასევე კლინიკური ცდები. მათი მიგნებები გამოცემაში European Heart Journal გამოქვეყნდა.ქსილიტოლი შაქრის სპირტებს განეკუთვნება. იგი შაქრის შემცვლელი ნივთიერებაა, რომელიც ხშირად გამოიყენება უშაქრო ტკბილეულში, საღეჭ რეზინებში, ნამცხვრებსა და კბილის პასტებში. ბოლო ათი წლის განმავლობაში მსგავს ნივთიერებებს — შაქრის სპირტებსა და ხელოვნურ დამატკბობლებს — შაქრის ნაცვლად სულ უფრო ხშირად იყენებენ."კვლევა ისევ და ისევ აჩვენებს, რომ შაქრის სპირტები და ხელოვნური დამატკბობლები დაუყოვნებლივ უნდა გამოვიკვლიოთ, მით უმეტეს, რომ ჭარბწონიანობასა და დიაბეტთან საბრძოლველად ესენი ხშირადაა რეკომენდებული", — განაცხადა სტენლი ჰეიზენმა, კვლევის ხელმძღვანელმა — "ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ქსილიტოლის შემცველი კბილის პასტა უნდა მოისროლოთ, არამედ უნდა იცოდეთ, რომ სისხლის შედედების რისკები შეიძლება გაიზარდოს, როცა ისეთ პროდუქტს ვიღებთ, რომელშიც ეს ნივთიერება დიდი რაოდენობითაა".ახალი კვლევის ფარგლებში მეცნიერებმა აშშ-სა და ევროპაში მცხოვრები 3 ათასი პაციენტი შეისწავლეს. გამოვლინდა, რომ სისხლში ქსილიტოლის მაღალი დონეები კავშირში იყო გულის პრობლემების გაზრდილ რისკებთან; ეს რისკები სამი წლის განმავლობაში იყო მომატებული. პაციენტთა მესამედში — მათში, ვისაც სისხლში ყველაზე დიდი რაოდენობით ჰქონდათ ქსილიტოლი — გულის პრობლემების რისკი უფრო მაღალი იყო, ვიდრე დანარჩენებში.მიგნებების დასადასტურებლად მკვლევრებმა პრეკლინიკური ტესტირება ჩაატარეს და აღმოაჩინეს, რომ ქსილიტოლი თრომბოციტების შედედებას იწვევს და თრომბოზის რისკს ზრდის.მეცნიერებმა თრომბოციტების აქტივობა ადამიანთა ორ ჯგუფში შეამოწმეს: ერთის წევრებმა ქსილიტოლით დამტკბარი სასმელი დალიეს, მეორისებმა კი — გლუკოზით დამტკბარი. შენიშნეს, რომ შედედების უნარი ქსილიტოლის მიღებისთანავე მნიშვნელოვნად იზრდებოდა. ეს გლუკოზის შემთხვევაში ასე არ ყოფილა.ცნობისთვის, ნაშრომის ავტორებმა ერითრიტოლსა და გულსისხლძარღვთა პრობლემებს შორისაც გამოავლინეს კავშირი გასულ წელს.მათი აზრით, მეტი კვლევაა საჭირო იმის გასაგებად, თუ რამდენად უსაფრთხოა გულისთვის ქსილიტოლი ხანგრძლივ პერსპექტივაში. კვლევას რამდენიმე შეზღუდვა ჰქონდა, მათ შორის ისიც, რომ კლინიკური დაკვირვებებით კორელაცია გამოიკვეთა და არა მიზეზშედეგობრივი კავშირი.მკვლევრები გვირჩევენ, რომ ჩვენზე მორგებული რეკომენდაციების მისაღებად ექიმს გავესაუბროთ და ასე გადავწყვიტოთ, როგორი საკვების მიღება იქნება ჩვენთვის გონივრული.

კვლევა

1718140151

რამდენად ხშირად იწვევს მარიხუანა ფსიქოზს - ახალი კვლევა

დიდი ხანია, რაც მეცნიერებმა მარიხუანის მოხმარება ფსიქოზთან დააკავშირეს, მაგრამ რამდენად ხშირად ხდება ასე? ახალი კვლევის ფარგლებში სპეციალისტებმა ამის გასაგებად 162 სხვადასხვა ნაშრომი გააანალიზეს, რომლებიც ჯამში 200 000-ზე მეტი ადამიანის მონაცემებს აერთიანებს.შედეგად, დადგინდა, რომ კანაფის მომხმარებლებში დაახლოებით ყოველი 200-დან 1 ადამიანში (0.5%) ფსიქოზური ეპიზოდი იჩენს თავს, რაც ჰალუცინაციების, დელუზიებისა და პარანოიის სახით ვლინდება.წარსულ მიგნებებთან თანხმობაშია ისიც, რომ რისკი იზრდება იმ ზრდასრულ ახალგაზრდებსა და განსაკუთრებით ქალებში, რომლებსაც ბიპოლარული აშლილობის მსგავსი მენტალური პრობლემები მანამდეც აწუხებდათ. აღსანიშნავია, რომ, წინა კვლევებისგან განსხვავებით, 2 გენი, COMT და AKT1, ახლა ფსიქოზთან ვერ დააკავშირეს.საინტერესოა, რომ ადამიანებში, რომლებიც მარიხუანას ადრიდანვე და ხშირად იყენებდნენ, სხვებთან შედარებით მწვავე ფსიქოზური ეპიზოდების რისკის ზრდა არ დაფიქსირებულა. ამის მიუხედავად, ყოველდღიური მოხმარება ხანგრძლივ პერსპექტივაში შესაძლოა, საფრთხეს ამძაფრებდეს. ასევე, აღმოჩნდა, რომ ფსიქოზის რისკზე ყველაზე მეტად სქესი (მდედრობითი) და ასაკი (ახალგაზრდა) ახდენს გავლენას.უკანასკნელი კვლევისას გაანალიზებული ადამიანების უმეტესობა რეკრეაციულ კანაფს მოიხმარდა, 15% სამედიცინოს, 1% კი ტეტრაჰიდროკანაბინოლის საკვლევ ექსპერიმენტებში მონაწილეობდა. ეს სამი შრე მეცნიერებისთვის საკითხის გაანალიზების უნიკალური საშუალება იყო.მარიხუანით პროვოცირებული ფსიქოზური ეპიზოდების სიხშირე სამივე ჯგუფში განსხვავდებოდა. მაგალითად, პირველ და მესამე შემთხვევაში ეს მაჩვენებელი 19% და 21% იყო, მეორეში კი — 2%.ავტორების თქმით, ეს ნიშნავს, რომ კანაფის მოხმარება ფსიქოზის სიმპტომების გაჩენის შანსს ზრდის მიუხედავად იმისა, ის რეკრეაციულია, სამედიცინო თუ კონტროლირებად ექსპერიმენტებში გამოყენებული.

ანტიბიოტიკი

1718103663

აღმოაჩინეს ანტიბიოტიკი, რომელიც მხოლოდ ცუდ ბაქტერიებს ანადგურებს

ანტიბიოტიკები გვიცავენ, მაგრამ მათი მთავარი მინუსი ისაა, რომ ისინი ვნებენ როგორც ცუდ, ისე კარგ ბაქტერიებს.ასეთი მედიკამენტის ერთ კურსს შეუძლია არა მხოლოდ გაანადგუროს დაავადების გამომწვევი ბაქტერიები, არამედ უარყოფითი გავლენა იქონიოს ნაწლავებზე და შესაბამის მიკრობებზე. ეს გავლენა შეიძლება სოკოების ჭარბ განვითარებაშიც გადაიზარდოს. მაგალითად, ანტიბიოტიკოთერაპიის შემდეგ ქალებში სოკოვანი ინფექციების განვითარების შანსები 30%-ით იზრდება.ილინოისის უნივერსიტეტის მეცნიერები გამოსავალზე მუშაობენ. მათ აღმოაჩინეს ახალი ანტიბიოტიკი, სახელწოდებით ლოლამიცინი, რომელიც გრამ-უარყოფით პათოგენებზე მოქმედებს, მაგრამ სხვა მიკრობებს არწამლის ადამიანებზე ტესტირებამდე ჯერ კიდევ დიდი გზაა გასავლელი, მაგრამ მკვლევრებს მიაჩნიათ, რომ სწორედ ეს არის ანტიბიოტიკების მომავალი.გრამ-უარყოფითი ბაქტერიები ნაწლავებში, ფილტვებში, შარდის ბუშტსა და სისხლში ინფექციების ხშირი მიზეზია. მათი განადგურება საკმაოდ რთულია. ისინი ანტიბიოტიკების მიმართ რეზისტენტულები არიან და ეს სერიოზული პრობლემაა.ფართო სპექტრის ანტიბიოტიკებს შეუძლიათ როგორც გრამ-უარყოფითი, ისე გრამ-დადებითი ბაქტერიების მოკვლა. მეცნიერების თქმით, აუცილებელია ისეთი მედიკამენტის შემუშავება, რომელსაც შეუძლია კონკრეტულად გრამ-უარყოფითი ბაქტერიების განადგურება.ლოლამიცინის მსგავსი პრეპარატი სწორედ ამას აკეთებს. ლაბორატორიული ცდების დროს, ანტიბიოტიკმა მხოლოდ ის ბაქტერიები გაანადგურა, რომლებიც ადამიანის ჯანმრთელობისთვის მავნებელია. მღრღნელებში ლოლამიცინი ასევე წარმატებით გამოიცადა მწვავე პნევმონიისა და სისხლის ინფექციების წინააღმდეგ. ამის პარალელურად, არაფერი დაუშავდა ნაწლავის მიკრობიომს.მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ მედიკამენტს გავლენა არ ჰქონდა გრამ-დადებით ბაქტერიებზე და არაპათოგენურ გრამ-უარყოფით კომენსალურ ბაქტერიებზე.

გული

1718055680

კოვიდგადატანილ პაციენტებს ეს პრობლემა აწუხებთ - რა უნდა იცოდეთ თავის დასაცავად

ახალი მონაცემები აჩვენებს, რომ კოროვირუსული ინფექციების მსუბუქი შემთხვევებიც კი შეიძლება წარმოადგენდეს უფრო მძიმე რისკებს, ვიდრე ადრე იყო მოხსენებული.18-დან 83 წლამდე ასაკის 200 პაციენტზე ჩატარებულმა ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ მონაწილეთა 75%-ზე მეტს, რომლებსაც ჰქონდათ COVID-19-ის მსუბუქი შემთხვევები 2021 წლის ივნის-აგვისტოში, ამაღლებული ტროპონინი  აქვს.რას ნიშნავს ეს და როგორ შეგიძლიათ იყოთ უსაფრთხო?2024 წლის მაისში გამოქვეყნებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ოთხიდან სამ პაციენტს ჩაუტარდა MRI სკანირება, რომელიც აჩვენებს გულის დაზიანების ნიშნებს COVID-19-ის მსუბუქი შემთხვევებიდან გამოჯანმრთელების შემდეგ.კვლევაში მოიცავდა:სისხლის შედედება; სუნთქვის გაძნელება; გულის არითმია (არარეგულარული გულისცემა); მკერდის ტკივილი; თავბრუსხვევა და დაღლილობა დგომისას; ანთებითი დაზიანებები.კვლევამ აჩვენა, რომ გულის დაზიანებები ყველაზე მეტად იყო კონცენტრირებული კვლევის მონაწილეებს შორის 40-დან 60 წლამდე.არის რამდენიმე კარგი ამბავიც: კვლევის მიხედვით, ზემოქმედება გარკვეულწილად შემცირდა დროთა განმავლობაში, სიმპტომების 5-10%-მდე შემცირებით 60 დღის შემდეგ და სიმპტომების 25-დან 35%-მდე შემცირებით 90 დღის შემდეგ.მნიშვნელოვანია იმის აღიარება, რომ ეს გართულებები არ არის COVID-19 ინფექციის საერთო შედეგი - საკვლევი პოპულაცია სპეციალურად ფოკუსირებული იყო პაციენტებზე, რომლებსაც აქვთ მომატებული ტროპონინის დონე ჰოსპიტალიზაციის დროს, რაც მიუთითებს ადრე არსებულ გულის დაზიანებაზე,” - განმარტავს ის.საჭიროა გადაიმოწმოთ გულის ფუნქციონირება და გაიაროთ კონსულტაცია სპეციალისტთან.

ბავშვი

1718055068

არაქისის კარაქი ჩვილებს ალერგიის განვითარების სამომავლო რისკისგან იცავს

არაქისის კარაქის მოხმარება ჩვილებს ალერგიის განვითარების სამომავლო რისკისგან იცავს. მკვლევრების თქმით, ადრეული ბავშვობიდანვე მისი განსაზღვრული დოზით მირთმევა პატარებს მთელი სიცოცხლის განმავლობაში არაქისზე ალერგიას აარიდებს თავს. ინფორმაციას BBC ავრცელებს.ექსპერიმენტის ფარგლებში გამოიკვეთა, რომ ბავშვები, რომლებიც არაქისის კარაქს 5 წლამდე მოიხმარდნენ, ალერგიის სამომავლო განვითარებისგან 71%-ით უფრო დაცულები აღმოჩნდნენ. შედეგებზე დაყრდნობით, ლონდონის კინგს კოლეჯის მეცნიერები მშობლებს ურჩევენ, რომ შვილებს მცირე რაოდენობით არაქისის კარაქი ჩვილობის პერიოდშივე შესთავაზონ, შემდეგ კი დოზა ნელ-ნელა გაუზარდონ და 5 წლამდე რეგულარულად მიაწოდონ.ამ დრომდე ბავშვებში არაქისის კარაქის მოხმარებასთან დაკავშირებით საზოგადოების აზრი ორად იყოფოდა. ზოგიერთი რეკომენდაციით, 3 წლამდე მისი მოხმარება საერთოდ არ იყო მიზანშეწონილი - სწორედ ალერგიის განვითარების შესაძლო საფრთხის გამო. კინგს კოლეჯის კვლევამ აჩვენა, რომ ამ მცდარმა სამეცნიერო დასკვნამ კიდევ უფრო შეაფერხა ბავშვების რეზისტენტობა არაქისზე ალერგიის მიმართ. რადგანაც ადრეული ცხოვრება კრიტიკული პერიოდია იმუნური სისტემის ჩამოყალიბებისთვის, უმჯობესია, არაქისის კარაქი ჩვილებსვე შევთავაზოთ.მეცნიერთა გუნდი კვლევაზე 15 წელია, მუშაობს. ამ პერიოდს განმავლობაში მასში 640-მა ბავშვმა მიიღო მონაწილეობა. კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი დაკვირვება ის აღმოჩნდა, რომ დაგვიანებული მიწოდების შემთხვევაში (5 წლის შემდეგ), ნაკლებია შანსი, ორგანიზმმა შესაბამისი იმუნური რეაქცია გამოიმუშაოს. ამიტომ ასაკი და სწორი დოზირება განახლებულ მიდგომაში ყველაზე დიდ როლს თამაშობს. 

ტვინი

1718034478

შესაძლოა, ძილის დროს ტვინის უჯრედები მომავალს "წინასწარმეტყველებდეს"

ახალი კვლევის თანახმად, შესაძლებელია, რომ ძილის დროს ტვინში მეხსიერებაზე პასუხისმგებელ რეგიონში არსებული უჯრედები მხოლოდ წარსულ გამოცდილებებს არ უბრუნდებოდეს, არამედ მომავალზეც კონცენტრირდებოდეს. კერძოდ, ემზადებოდეს იმისთვის, რაც ჯერ არ მომხდარა.ეს დასკვნა მეცნიერებმა ძილ-ღვიძილისას ვირთხების ტვინის აქტივობაზე დაკვირვების შედეგად გამოიტანეს. იქ წარმოქმნილ სიგნალებს ისინი იწერდნენ როგორც მღრღნელების ლაბირინთში მოთავსებამდე, ისე ამ დროს და მის შემდეგაც. მიზანი ნეირონული იმპულსების სიხშირეების გაანალიზება იყო, განსაკუთრებით დასვენების პერიოდში. მნიშვნელოვანია, რომ თითოეული უჯრედის მაჩვენებლები სხვების მონაცემებთან დააკავშირეს, რაც გარე სტიმულს არ საჭიროებდა.სპეციალისტებმა ლაბირინთის ფიზიკურ სივრცეებთან კონკრეტული ნეირონული აქტიურობის ასოცირება რეალურ დროში შეძლეს. ასევე, გამოიკვლიეს თვლემის დროს გაჩენილი სიგნალებიც. საბოლოოდ, ეს ინფორმაცია მანქანური დასწავლის მეთოდით გააანალიზეს და სხვადასხვა მდგომარეობაში უჯრედების ურთიერთკავშირის საერთო სურათი მიიღეს.ვირთხების ტვინში თვლემისას და ლაბირინთში სიარულისას წარმოქმნილი იმპულსების შესწავლით დაასკვნეს, რომ ძილში ისინი მხოლოდ იმ ადგილებს არ ხედავდნენ, სადაც უკვე იყვნენ. მღრღნელები პოტენციურ ახალ გზებსაც "განიხილავდნენ", სადაც შეიძლება მოხვედრილიყვნენ.როდესაც ცხოველები ძილის შემდეგ ისევ ლაბირინთში მოათავსეს, აღმოჩნდა, რომ თვლემისას დაფიქსირებული ნეირონული აქტიურობა გარკვეულწილად მათ მომდევნო ქმედებებს შეესაბამებოდა. ფაქტობრივად, ეს ერთგვარი წინასწარმეტყველება იყო იმისა, თუ რა გზით გამოიკვლევდნენ გარემოს ისინი გაღვიძების შემდეგ."ვხედავთ ცვლილებებს, რომლებიც თვლემისას იჩენს თავს. როდესაც ცხოველები ამ გარემოში მეორედ მოვათავსეთ, დადგინდა, რომ ეს ცვლილებები ანარეკლია იმისა, რაც მათ ძილში ისწავლეს", — აცხადებენ მეცნიერები.

ბურგერი

1718025597

ულტრა დამუშავებული საკვები, შესაძლოა, ქრონიკულ უძილობის მთავარი მიზეზი იყოს - კვლევა

ცნობილია, რომ ულტრა დამუშავებული საკვები (UPF) ჩვენი ჯანმრთელობისთვის საზიანოა. ამას ახალი კვლევაც ადასტურებს, რომლის ფარგლებშიც ასეთი პროდუქტების ჭამა ქრონიკულ უძილობასთან, იგივე ინსომნიასთან, დააკავშირეს.UPF-ის კატეგორიაშია ყველა ის საკვები, რომელიც დიდხანს შენახვის, მასობრივი წარმოების ან გემოს გაუმჯობესების მიზნით ძალიანაა მოდიფიცირებული. მათგან განსხვავებით, ხილსა და ბოსტნეულს პირვანდელი სახითვე ვიღებთ. იმის გასაგებად, თუ როგორი გავლენა აქვს ასეთ საჭმელს ადამიანის ორგანიზმზე, მეცნიერებმა 38 570 ზრდასრულის რაციონი და ძილის რეჟიმი შეისწავლეს.სპეციალისტებმა დაადგინეს, რომ სტატისტიკურად, რაც უფრო მეტ UPF-ს იღებდა ადამიანი, მით უფრო მეტად იზრდებოდა ქრონიკული უძილობის რისკი. მათ ცხოვრების სტილთან, დიეტის ხარისხთან და მენტალურ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული, ასევე სოციო-დემოგრაფიული ფაქტორებიც გაითვალისწინეს.საერთო ჯამში, აღმოჩნდა, რომ კვლევაში მონაწილეების ყოველდღიური რაციონის 16%-ს სწორედ ულტრა დამუშავებული საკვები შეადგენდა. ქრონიკული ინსომნიის სიმპტომები მათ 19.4%-ს აწუხებდა და ისინი გაცილებით მეტ UPF-ს მოიხმარდნენ. საინტერესოა, რომ ასეთი ასოციაცია კაცებში უფრო ძლიერი იყო, ვიდრე ქალებში.ავტორები ამბობენ, რომ მათი კვლევა თავად მონაწილეთა მიერ მიწოდებულ ინფორმაციას ეყრდნობა და ხანგრძლივ პერიოდს არ მოიცავს. ამის მიუხედავად, მიაჩნიათ, რომ ეს შედეგები საყურადღებოა და სამომავლოდ უფრო სიღრმისეული ანალიზის საფუძველს იძლევა.ჯერჯერობით უცნობია, რატომ შეიძლება არსებობდეს ინსომნიასა და ულტრა დამუშავებული საკვების მიღებას შორის ასეთი კავშირი. არაა გამორიცხული, ეპიდემიოლოგიური, კლინიკური და ექსპერიმენტული კვლევებით ამას პასუხი გავცეთ.

mowyobiloba

1717966518

ადამიანის ქსოვილებისგან დამზადებული მინი-ტვინებით "ცოცხალი კომპიუტერი" შექმნეს

 შვეიცარიაში დაფუძნებული სტარტაპი FinalSpark აცხადებს, რომ შექმნა უნიკალური პროცესორი, რომელიც ადამიანის ტვინის ქსოვილისგანაა დამზადებული. კომპანიაში ამ ქსოვილებს მინი-ტვინებს უწოდებენ და აცხადებენ, რომ "ცოცხალ კომპიუტერს" სილიკონის ველზე გამოთვლებისთვის იყენებენ.ასევე: ლაბორატორიაში ადამიანის "მინი-ტვინებს" კომპიუტერული თამაში ასწავლეს — ვიდეოდა, აი, ახლა მკვლევრებს მასზე დისტანციური წვდომა ექნებათ. ამ მოწყობილობით ცდების ჩატარება შეეძლებათ, მათ შორის ხელოვნურ ინტელექტზე, რომელიც როგორც წესი, დიდ რესურსებს მოითხოვს."ბიოლოგიური გამოთვლის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი უპირატესობა ისაა, რომ ნეირონებს ინფორმაციის დასამუშავებლად გაცილებით ნაკლები ენერგია სჭირდებათ, ვიდრე კლასიკურ კომპიუტერებს. ნეირონები ამისთვის საშუალოდ მილიონჯერ ნაკლებ ენერგიას იყენებენ", — წერს FinalSpark-ის მეცნიერი და სტრატეგიული მრჩეველი, ეველინა კურტისი.როგორ მუშაობს სტარტაპისტარტაპი ტვინის ორგანოიდებს, ადამიანის ტვინის ქსოვილის მცირე ნიმუშებს იყენებს, რომლებიც ნერვული ღეროვანი უჯრედებიდან მიიღება. მკვლევრები ამ ორგანოიდებს სპეციალურ გარემოში ათავსებენ, რომელშიც ისინი ცოცხლობენ. ამის შემდეგ, ორგანოიდებს სპეციალიზებულ ელექტროდებთან აკავშირებენ. სწორედ ასე ხდება ინფორმაციის დამუშავება და გამოთვლები.ცოცხალი კომპიუტერების კონცეფცია უკვე დიდი ხანია არსებობს. მაგალითად, გასულ წელს მეცნიერებმა ნეირონები ელექტრულ სქემებთან დააკავშირეს, რის შედეგადაც შეიქმნა მოწყობილობა, რომელსაც ხმის ამოცნობა შეეძლო.ამ უჩვეულო მოწყობილობებს რამდენიმე საყურადღებო უპირატესობა აქვს. კლასიკური კომპიუტერებისგან განსხვავებით, ასეთი გამომთვლელი მექანიზმი ნახშირბადის მხრივაც ნაკლებ კვალს ტოვებს."ეს კიდევ ერთი მიზეზია, თუ რატომ არის ნეირონების გამოთვლებისთვის გამოყენება უპირატესი. გამოთვლების შესაძლებლობების გაუმჯობესების გარდა, ჩვენ შეგვიძლია შევამციროთ სათბურის ემისიებიც", — თქვა კურტისმა.FinalSpark-ში იმედი აქვთ, რომ ტექნოლოგიას კიდევ უფრო დახვეწენ და ამ მიმართულებით მეტ დაფინანსებასაც მოიპოვებენ. მათი თქმით, მომავალი ბიოლოგიური და ციფრული გამოთვლების სინთეზშია.

ანტიდეპრესანტი

1717934399

ანტიდეპრესანტების მოხსნის სინდრომი მხოლოდ პაციენტთა 15%-ში იჩენს თავს — კვლევა

 კვლევის თანახმად, ანტიდეპრესანტებით მკურნალობის შეწყვეტისას მოხსნის სინდრომი შვიდიდან ერთ ადამიანს ემართება. წინა ანალიზით, ეს მაჩვენებელი 56%-ს უდრიდა.გერმანელმა მკვლევრებმა მეტაანალიზი ჩაატარეს და 79 სხვადასხვა კვლევის მონაცემები შეისწავლეს, რომლებიც ჯამში 21 ათასი პაციენტს აერთიანებდა. აქედან ზოგიერთი ანტიდეპრესანტებით მკურნალობდა, ზოგი კი პლაცებოს (ეფექტის არმქონე აბი) იღებდა. მკვლევრებს ეს წამლების შეწყვეტის რეალური შედეგების განსაზღვრაში დაეხმარა.დადგინდა, რომ პაციენტთა მხოლოდ 15%-ს აღენიშნებოდა მოხსნის სინდრომის ერთი ან მეტი სიმპტომი, რომელიც პირდაპირ ანტიდეპრესანტების შეწყვეტით იყო გამოწვეული; სერიოზული სიმპტომები პაციენტთა დაახლოებით 3%-ს ჰქონდა.ნაშრომის თანახმად, წამლის მოხსნის შემდეგ ყველაზე ხშირად აწუხებთ: თავბრუსხვევა, თავის ტკივილი, გულისრევის შეგრძნება, უძილობა და გაღიზიანებადობა. ეს სიმპტომები, ჩვეულებრივ, რამდენიმე დღეში იწყება და დღეების, კვირების ანდა თვეების განმავლობაშიც შეიძლება გაგრძელდეს.მკვლევრებმა რამდენიმე მედიკამენტი შეადარეს ერთმანეთს. აღმოჩნდა, რომ ციტალოპრამის, სერტრალინისა და ფლუოქსეტინის მოხსნის შემდეგ სიმპტომების გამოვლენის რისკი ყველაზე დაბალი იყო. მეორე მხრივ, იმიპრამინის, პაროქსეტინისა და დესვენლაფაქსინის შეწყვეტისას უფრო მაღალი იყო სერიოზული სიმპტომების გამოვლენის რისკი.დოქტორ ჯონათან ჰენსლერის, კვლევის თანაავტორის, თქმით, ანტიდეპრესანტები ბევრ ადამიანს შეიძლება დაეხმაროს, თუმცა ისინი ყველასათვის ეფექტიანი არაა. მისი აზრით, წამლის მოხსნამდე ექიმებსა და პაციენტებს ზუსტი, კვლევაზე დაფუძნებული, პროგნოზები სჭირდებათ მოვლენების შესაძლო განვითარების შესახებ."მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ანტიდეპრესანტების მიღების შემდეგ სიმპტომები იმის გამო არ ჩნდება, რომ ანტიდეპრესანტები დამოკიდებულებას იწვევს. მნიშვნელოვანია, ნებისმიერმა პაციენტმა მედიკამენტის მიღება ჯანდაცვის სპეციალისტებთან კონსულტაციის, მათი მეთვალყურეობისა და მხარდაჭერის პირობებში შეწყვიტოს", — თქვა მან.ზოგიერთმა კრიტიკოსმა აღნიშნა, რომ კვლევისას შესწავლილი ნაშრომების დაახლოებით ნახევარში ისეთი პაციენტები მონაწილეობდნენ, რომლებიც ანტიდეპრესანტებს სამი თვით ან ნაკლები დროით იღებდნენ.კრისტოფერ ბითგეს, ნაშრომის თანაავტორს, შემდეგი კონტრარგუმენტი მოჰყავს: მოხსნის სინდრომის რისკი, როგორც წესი, მაშინ ჩნდება, როცა პაციენტები ანტიდეპრესანტებს რამდენიმე კვირის განმავლობაში იღებენ; მიუხედავად ამისა, მოხსნის სინდრომის სიმპტომები უფრო ხშირი არაა იმ ადამიანებში, რომლებიც წამლებს უფრო ხანგრძლივად მოიხმარენ."ჩვენ მიერ გაანალიზებულ კვლევებით არ დასტურდება, რომ მოხსნის სინდრომის რისკი იმ პაციენტებში უფრო მეტი იყოს, რომლებიც ანტიდეპრესანტებს სამ თვეზე მეტხანს იღებენ".ნაშრომის ავტორებმა თავიანთი კვლევის შეზღუდვებზეც ისაუბრეს. მაგალითისთვის, შესაძლოა, წამლის შეწყვეტის შემდეგ დეპრესიის დაბრუნება აღექვათ მოხსნის სინდრომის სიმპტომებად. უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ სამი ან მეტი კვლევის ფარგლებში მხოლოდ 7 ანტიდეპრესანტია შესწავლილი, ხოლო არცერთი ნაშრომი არ მოიპოვება რამდენიმე გავრცელებულ მედიკამენტზე, რომელთა შორისაა: მირტაზაპინი, ბუპროპიონი და ამიტრიპტილინი.წინა კვლევით დაადგინეს, რომ ანტიდეპრესანტების მიღების შეწყვეტის შემდეგ მოხსნის სინდრომის ნიშნები პაციენტთა 56%-ს აღენიშნებოდა, თუმცა ამ ანალიზის სანდოობა ეჭვქვეშ დადგა.