1794606491

როგორი ამინდი გველის უქმეებზე - შაბათ-კვირის პროგნოზი

საქართველოში უქმეებზე, 14-15 ნოემბერს, შედარებით თბილი, თუმცა ცვალებადი ამინდია მოსალოდნელი. შაბათს ქვეყნის უმეტეს ტერიტორიაზე ღრუბლიანობა მოიმატებს, კვირას კი ზოგიერთ რეგიონში ნალექის ალბათობა გაიზრდება.შაბათს, 14 ნოემბერს, დღის განმავლობაში ჰაერის ტემპერატურა დაახლოებით +15 გრადუსამდე მოიმატებს. ამინდი უმეტესად ღრუბლიანი იქნება, თუმცა დღის პირველ ნახევარში მზეც პერიოდულად გამოჩნდება. ღამის საათებში ტემპერატურა +4 გრადუსამდე დაიკლებს.კვირას, 15 ნოემბერს, დღის პირველ ნახევარში შედარებით მზიანი ამინდია მოსალოდნელი, დღის მეორე ნახევრიდან კი ღრუბლიანობა მოიმატებს. ჰაერის ტემპერატურა დაახლოებით +12 გრადუსი იქნება, ღამით კი +2 გრადუსამდე დაიკლებს. ნალექის ალბათობა განსაკუთრებით საღამოსა და ღამის საათებში გაიზრდება.

1794606325

„ბოლომდე დაიხარჯა თავის პროფესიაში… კოლორიტი და კაცობის ეტალონი...“ - ცნობილი ექიმი, მალხაზ ასათიანი გარდაიცვალა

ქუთაისში ცნობილი ექიმი მალხაზ ასათიანი გარდაიცვალა. სამწუხარო ინფორმაცია სოციალურ ქსელში გავრცელდა.ექიმს ახლობლები და კოლეგები ემშვიდობებიან:ქუთაისის სამედიცინო საზოგადოებამ და ქართულმა მედიცინამ დიდი პიროვნება, გამორჩეული პროფესიონალი და ძალიან ბევრი ადამიანის სიცოცხლის გადამრჩენელი ექიმი დაკარგა…სასწაულად ნიჭიერი კაცი, სასწაულად! განსაკუთრებით დიდი დანაკლისია ეს ადამიანი ჩვენი ქალაქისთვის და დასავლეთის მოსახლეობისთვის, ვინც გარკვეულია მედიცინაში, მან იცის რასაც ვგულისხმობ ამ სიტყვების პირდაპირი მნიშვნელობით…მალხაზი ასათიანი იყო ექიმი, რომლის სახელი წარუშლელად უკავშირდება პროფესიულ ღირსებას, მაღალ სამედიცინო კულტურას, თავდადებასა და ადამიანებზე ზრუნვის განსაკუთრებულ მისიას. მან შექმნა კომბუსტიოლოგიის ისტორია ჩვენს ქალაქში. ათასი წინააღმდეგობის და ქარტეხილის მიუხედავად ის იყო იქ სადაც ყველაზე მეტად ტკიოდათ და დამწვრობით მიყენებულ ჭრილობებს გარდაქმნიდა სიცოცხლედ.ბევრია ამ კაცზე სალაპარაკო, უკეთესად მისი მეგობრები დაწერენ და იტყვიან, მაგრამ დაკარგვით ის ყველამ დავკარგეთ… ვისაც მასთან ჰქონია სამსახურეობრივი გადაკვეთა ან პაციენტი ყოფილა მისი, ის ხალხი დამეთანხმება, რომ მედიცინა მხოლოდ პროფესია არასოდეს ყოფილა ამ ადამიანისთვის.თეთრი ხალათი ნამდვილად იყო ამ კაცის ცხოვრების წესი, მოწოდება და უდიდესი პასუხისმგებლობა. ნამდვილად ბოლომდე დაიხარჯა და გაიღო ყველაფერი თავის პროფესიაში…მისი პროფესიული ავტორიტეტი, ადამიანური ღირსება, კოლეგიალობა და საქმისადმი უსაზღვრო ერთგულება ის ფასეულობებია, რომლებიც დროს გაუძლებს. ათწლეულების განმავლობაში მის სახელს ურთულესი პაციენტების სიცოცხლე და იმედი უკავშირდებოდა…აი ასეთი კაცი იყო მალხაზ ასათიანი, გულიანი და ყველაგან კარგის მთქმელი რომ დატოვა. ვუსამძიმრებ ოჯახს, ახლობლებს, მეგობრებსა და კოლეგებს. ვიზიარებ მათ ტკივილს და ქედს ვიხრით მისი ნათელი ხსოვნის წინაშე.მალხაზი ექიმო, მადლობა იმ სიცოცხლეებისთვის, რომლებიც გადაარჩინეთ, იმ იმედისთვის, რომელიც ადამიანებს აჩუქეთ და იმ ღირსეული პროფესიული გზისთვის, რომელიც გაიარეთ და ჩვენც გაგვიზიარეთ უმცროსი თაობის ექიმებს. ნათელი და მარადიული ხსოვნა თქვენს სულს, მშვიდობით ექიმო – წერს არჩილ ჯალაღონია.

1794606183

როგორ გაჩნდა ტაშის დაკვრის ტრადიცია

აპლოდისმენტი, როგორც სოციალური მოვლენა ძველ საბერძნეთში, დაახლოებით ძვ. წ. V საუკუნეში გაჩნდა. სავარაუდოდ, თეატრში ტაშის დაკვრა მაყურებელსა და მსახიობებს შორის საზღვრის გავლებას ემსახურებოდა და წარმოდგენას რიტუალურად ასრულებდა, თუმცა, აპლოდისმენტი ნამდვილ ტრადიციად და ძალაუფლების იარაღად ძველმა რომაელებმა აქციეს. მათთვის ტაშის დაკვრა ემოციაზე მეტად, ორგანიზებული რიტუალი იყო. სიტუაციის მიხედვით, სხვადასხვა აკუსტიკურ ეფექტს იყენებდნენ დაწყებული ფუტკრების ბზუილიდან, წვიმის ხმით დამთავრებული.სწორედ რომაელმა იმპერატორებმა აქციეს ტაშის დაკვრა ვალდებულებად. მაგალითად, ნერონს, რომელსაც სცენაზე გამოსვლა ძალიან უყვარდა, ხელოვნური ოვაციების შესაქმნელად ხუთი ათასი პროფესიონალი ტაშისმკვრელი (Augustiani) ჰყავდა დაქირავებული. ნერონის ყოველ გამოსვლას აღტაცება ახლდა თან, რაც მისი პოპულარობისა და ძალაუფლების მტკიცებულება იყო. ასე რომ, ტაშის დაკვრის ტრადიცია სახელმწიფო პროპაგანდიდან იშვა.რომაულ თეატრში ყველა წარმოდგენის ბოლოს მთავარი როლის შემსრულებელი მსახიობი მაყურებლებს უყვოდა: „მშვიდობით და ტაშს ველოდები!“ (Valete et plaudite!), რითაც მათ ტაშის დაკვრისკენ მოუწოდებდა.მოგვიანებით, ტაშის დაკვრის ტრადიცია ევროპული ხელოვნების სამყაროშიც გადავიდა. კლასიკური მუსიკის აყვავების ეპოქაში (XVI–XVIII სს) მსმენელებს ემოციების გამოხატვა იმდენად თავისუფლად შეეძლოთ, რომ მუსიკოსს გამოსვლას ტაშით აწყვეტინებდნენ. მოცარტი ზოგიერთ ნაწარმოებს საგანგებოდ ისე წერდა, რომ შუა კონცერტის დროს ემოციების ზღვაში ებანავა.XIX საუკუნის ევროპულ თეატრებში (განსაკუთრებით პარიზში) პროფესიონალი ტაშისმკვრელების — კლაკერების დაქირავების პრაქტიკა აყვავდა. ტაშისმკვრელებს, რომლებიც თეატრის ყველაზე იაფ ადგილებზე სხდებოდნენ, შეეძლოთ აღტაცების ილუზია შეექმნათ ან მსახიობებისთვის დაესტვინათ, თუ სათანადოდ არ გადაუხდიდნენ.XX საუკუნეში ტაში ტექნოლოგიად იქცა. ცოცხალი პუბლიკის ილუზიის შესაქმნელად პროდიუსერებმა „დაკონსერვებული აპლოდისმენტები“ (canned applause) ანუ ჩაწერილი ოვაციები გამოიგონეს, რომლებსაც სერიალებსა და ტოქ-შოუებში ატრიალებდნენ.დღეს აპლოდისმენტი ძლიერი სოციალური ვირუსივით მუშაობს. საკმარისია, ერთმა ადამიანმა ტაშის დაკვრა დაიწყოს, რომ დარბაზი მაშინვე აჰყვება. თუნდაც წარმოდგენამ გული არ აგიჩუყოთ, თქვენ მაინც აჰყვებით ტაშის დაკვრას, რითაც აგრძელებთ ტრადიციას, რომელიც ძველი რიტუალებიდან თანამედროვე სოციალურ ნორმებამდე გრძელდება.წყარო: 

1794606165

VIDEO: ასაკთან ერთად ტერფის ზომა იზრდება - ზაზა თელია გვირჩევს, როგორ ავარჩიოთ ფეხსაცმელი

რატომ იცვლება ფეხის ფორმა ასაკთან ერთად, რა უნდა გავითვალისწინოთ ფეხსაცმლის შერჩევისას - ამის შესახებ ზაზა თელია საუბრობს გადაცემაში „დილა მშვიდობისა საქართველო“ და საზოგადოებას რჩევებს უზიარებს.„რადგან ასაკის მატებასთან ერთად ეს ბოჭკოები მცირდება. კანქვეშა ქსოვილები შედგება, ზუსტად კოლაგენის და ელასტინის ბოჭკოებისგან, ტერფი კი არის ერთ-ერთი ყველაზე რთული ანატომიური ადგილი, რადგან ის შედგება უამრავი კუნთებისგან და მყესებისგან. როცა ადამიანი ბევრს დადის, იზრდება ზომაში, იფაშრება და ასაკის მატებასთან ერთად ტერფის ზომაც იზრდება“, - ამბობს ზაზა თელია. 

1794606052

„ყველაზე ხშირად მოგვმართავენ ბავშვები, რომლებსაც სწავლა უჭირთ...“ - ნეიროფსიქოლოგის საყურადღებო რეკომენდაცია

ბავშვებს სულ უფრო ხშირად უჭირთ კითხვა, წერა, მათემატიკა და წაკითხულის გააზრება. ამასთან, სპეციალისტები სულ უფრო ხშირად აწყდებიან შემთხვევებს, როდესაც ბავშვი ქართულად გამართულად ვერ საუბრობს, თუმცა ინგლისურ ენაზე გაცილებით უკეთ მეტყველებს.რა გავლენას ახდენს ბავშვის განვითარებაზე გაჯეტების ადრეული გამოყენება, უცხოენოვანი გარემო და მშობლიური ენის მიმართ უფროსების დამოკიდებულება? ნეიროფსიქოლოგი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი თამარ გაგოშიძე გადაცემაში „შუადღე“ საუბრობს იმ პრობლემებზე, რომლებიც, მისი შეფასებით, ბავშვების სწავლის პროცესსა და ფსიქოლოგიურ მდგომარეობაზე აისახება.თამარ გაგოშიძის თქმით, მის პრაქტიკაში სულ უფრო ხშირად ხვდებიან ბავშვები, რომლებსაც სწავლის სხვადასხვა კომპონენტი უჭირთ. განსაკუთრებით საყურადღებოა ისიც, რომ წერა-კითხვის სირთულეები ხშირად მაღალი ინტელექტის მქონე ბავშვებსაც აქვთ.სპეციალისტი განმარტავს, რომ როდესაც ბავშვი ხედავს, თანატოლები დავალებებს მარტივად ასრულებენ, თავად კი ამას ვერ ახერხებს, მას საკუთარი შესაძლებლობების მიმართ რწმენა ეკარგება. შედეგად, შესაძლოა, არა მხოლოდ კონკრეტული საგნის სწავლაზე თქვას უარი, არამედ სხვა საქმიანობებშიც დაკარგოს ინტერესი და მოტივაცია.ნეიროფსიქოლოგი განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს ინგლისური ენის ადრეულ სწავლებასა და გაჯეტების გავლენაზე. მისი შეფასებით, ბავშვები ზოგჯერ უცხოურ ენაზე უკეთ მეტყველებენ, ვიდრე მშობლიურზე, რაც მხოლოდ ენის ცოდნის საკითხი არ არის და შესაძლოა, მათი ენობრივი განვითარების თავისებურებებთანაც იყოს დაკავშირებული.თამარ გაგოშიძის განმარტებით, ბავშვის ენობრივ განვითარებაში ორივე ჰემისფერო მონაწილეობს, თუმცა მშობლიური ენის სრულფასოვან ათვისებაში ადრეული ასაკიდან ცოცხალ კომუნიკაციას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს. მისი თქმით, როდესაც ბავშვი ჯერ კიდევ ექვსი თვის ასაკიდან დიდ დროს ატარებს გაჯეტებთან, უყურებს ვიზუალურად დატვირთულ, ხშირად უცხოენოვან მასალას და ამავე დროს ნაკლები ცოცხალი ურთიერთობა აქვს გარშემომყოფებთან, შესაძლოა, მშობლიური ენის განვითარება შეფერხდეს.პროფესორი მიიჩნევს, რომ პრობლემა მშობლიური ენის მიმართ უფროსების დამოკიდებულებასაც უკავშირდება. დღეს ინგლისური ენა პრესტიჟულად მიიჩნევა, ბავშვები ადრეული ასაკიდან უცხოენოვან ჯგუფებში დადიან, მაშინ როდესაც ქართული ენის განვითარებას სათანადო ყურადღება არ ეთმობა.„ჯერ მშობლიური უნდა ისწავლოს და შემდეგ სხვა, იმიტომ, რომ ჩვენი ტვინი ასეა მოწყობილი“, – აღნიშნავს თამარ გაგოშიძე.მისივე შეფასებით, პრობლემას სასკოლო სწავლების მეთოდებიც ამძაფრებს. ბავშვებს ხშირად უწევთ ისეთი ტექსტებისა და მასალის დამუშავება, რომლებიც მათ ინტერესს არ აღძრავს. შედეგად, სწავლის პროცესი მოსაწყენი ხდება, მოსწავლეები კი მოტივაციას კარგავენ.ნეიროფსიქოლოგის აზრით, თანამედროვე განათლების მთავარი მიზანი მხოლოდ ინფორმაციის დაგროვება აღარ უნდა იყოს. ხელოვნური ინტელექტის განვითარების ფონზე განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს წაკითხულის გააზრება, კრიტიკული აზროვნება და ინფორმაციის გაანალიზების უნარი.თამარ გაგოშიძე მიიჩნევს, რომ ბავშვს უნდა ავუხსნათ, რატომ სწავლობს კონკრეტულ საგანს და რაში გამოადგება მიღებული ცოდნა. მნიშვნელოვანია, სასწავლო პროცესი საინტერესო გახდეს და მოსწავლე მასში აქტიურად მონაწილეობდეს.სპეციალისტი ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ბავშვის წარმატებული განვითარებისთვის ორი მნიშვნელოვანი პირობაა: სასწავლო პროცესში მისი ჩართულობა და კეთილდღეობის განცდა. მისი შეფასებით, თანამედროვე სკოლებში ამ მიმართულებებს სათანადო ყურადღება არ ეთმობა.„ეს მათი ბრალი არ არის“, – ამბობს თამარ გაგოშიძე და დასძენს, რომ განათლების სისტემა მხოლოდ საუკეთესო მოსწავლეებზე არ უნდა იყოს ორიენტირებული. მისი აზრით, ფინური განათლების სისტემის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი უპირატესობაც ის არის, რომ ის საშუალო მოსწავლის საჭიროებებზეა მორგებული.

1794605905

4 მიზეზი, თუ რატომ უნდა ჩაანაცვლოთ ყავა მწვანე ჩაით - ექიმების რჩევა

ყავა ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სასმელია მსოფლიოში.ბევრი ჩვენგანისთვის დილის გამამხნევებელი სასმელი დღის ერთ-ერთი მთავარი სიამოვნებაა. თუმცა, კოფეინი, რომელსაც ჩვენ შეჩვეული ვართ, შეიძლება სხვა წყაროებიდანაც მივიღოთ.მწვანე ჩაი შეიცავს ნაკლებ კოფეინს, ვიდრე ყავა ან შავი ჩაი, თუმცა თითქმის იგივე გამამხნევებელი ეფექტი აქვს. გარდა ამისა, მწვანე ჩაის აქვს რამდენიმე უნიკალური თვისება, რაც მას ჯანმრთელობისთვის განსაკუთრებით სასარგებლოს ხდის.1. ნაკლებ კოფეინს მოიხმართ ჩაის ფოთლები შეიცავს უფრო მეტ კოფეინს, ვიდრე ყავის მარცვლები. მაგრამ მათი დამუშავებისა და სასმელის მომზადების შემდეგ, უმეტეს შემთხვევაში ყავაში კოფეინის შემცველობა საგრძნობლად მაღალი რჩება.ფინჯან მწვანე ჩაიში კოფეინის ზუსტი რაოდენობა დამოკიდებულია ბევრ ფაქტორზე: ჩაის სახეობაზე, ჩაის ფოთლების თავისებურებებზე და მათი დაფქვის ხერხზე. მაგალითად, მატჩას ჩაი, ფხვნილის სახით დაყენებული, შეიცავს ბევრად მეტ კოფეინს, ვიდრე ჩვეულებრივი ფოთლოვანი მწვანე ჩაი და კიდევ უფრო მეტს, ვიდრე ტიპური ფინჯანი ყავა. მაგრამ თუ ყავას ჩვეულებრივი მწვანე ჩაით ჩაანაცვლებთ, საგრძნობლად ნაკლებ კოფეინს მიიღებთ.კოფეინის მიღების უეცარი შეწყვეტისას (მაგალითად, თუ მიჩვეული ხართ ყოველ დილით ძლიერ ყავას, როგორიცაა ორმაგი ესპრესო), შეიძლება პირველ დღეებში აღინიშნოს მოხსნის სიმპტომები, მათ შორის თავის ტკივილი, გაღიზიანება და ყურადღების კონცენტრაციის პრობლემები.დისკომფორტი გაივლის, როდესაც ორგანიზმი ადაპტირდება კოფეინის ნაკლებ დოზაზე.2. მცირდება შფოთვა და უმჯობესდება ძილიკოფეინის შემცირებამ შეიძლება ხელი შეუწყოს შფოთვის შემცირებას და ძილის ხარისხის გაუმჯობესებას - განსაკუთრებით კოფეინის მიმართ მგრძნობიარე ადამიანებში.კოფეინი არის ცენტრალური ნერვული სისტემის სტიმულატორი და დიდი დოზებით (ან თუ ჰიპერმგრძნობიარე ხართ) შეიძლება გამოიწვიოს შფოთვა, უძილობა, გახშირებული გულისცემა და არტერიული წნევის მომატება.ყავის მწვანე ჩაით ჩანაცვლებით შეამცირებთ ამ უსიამოვნო სიმპტომების რისკს, პირველ რიგში იმიტომ, რომ ნაკლებ კოფეინს მიიღებთ. გარდა ამისა, მწვანე ჩაი შეიცავს ნივთიერებას L-theanine. თეანინი დადებითად მოქმედებს ტვინის ფუნქციონირებაზე, აუმჯობესებს გონებრივ შესაძლებლობებს, განწყობას, ძილის ხარისხს, ამცირებს სტრესისა და შფოთვის სიმპტომებს.3. სასარგებლო ანტიოქსიდანტური ნივთიერებების მიღებამწვანე ჩაი შეიცავს ბევრ სხვადასხვა ნივთიერებას, რომლებიც აძლიერებს იმუნურ სისტემას და ორგანიზმს ეხმარება ინფექციებთან ბრძოლაში. ეს სასმელი ასევე მდიდარია ანტიოქსიდანტებით (ზოგიერთი ანტიოქსიდანტი ასევე გვხვდება ყავაში, მაგრამ მცირე რაოდენობით), რომელსაც ეწოდება კატექინები. უპირველეს ყოვლისა, ეს არის ეპიგალოკატექინ გალატი (EGCG).4. ორგანიზმი ნაკლებად მგრძნობიარე იქნება ანთებითი პროცესების მიმართანთებითი პროცესები ჩვენი იმუნური სისტემის რეაქციაა სხვადასხვა საფრთხეებზე. ის მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ინფექციებთან და ორგანიზმზე სხვა მავნე ზემოქმედებასთან ბრძოლაში. თუმცა, ქრონიკული ანთება თავისთავად საშიშია და ზრდის სხვადასხვა დაავადების განვითარების რისკს. მუდმივმა ანთებითმა პროცესებმა შეიძლება გამოიწვიოს გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები, რევმატოიდული ართრიტი, ასთმა, დეპრესია და სხვადასხვა აუტოიმუნური დარღვევები.კვლევებმა აჩვენა, რომ მწვანე ჩაის (ძირითადად კატეხინის მაღალი შემცველობის გამო) აქვს შესანიშნავი ანთების საწინააღმდეგო თვისებები და ის მნიშვნელოვნად აღემატება ყავას. 

1794605761

როგორი ამინდია მოსალოდნელი საქართველოში უახლოეს დღეებში

საქართველოში უახლოეს დღეებში ამინდი შეიცვლება. სინოპტიკოსების პროგნოზით, 13-14 ნოემბერს ქვეყნის უმეტეს ტერიტორიაზე შედარებით თბილი და უმეტესად უნალექო ამინდია მოსალოდნელი, კვირის მეორე ნახევრიდან კი ტემპერატურა დაიკლებს და ზოგიერთ რეგიონში წვიმა იქნება.აღმოსავლეთ საქართველოში, უახლოეს დღეებში შედარებით მშვიდი ამინდი შენარჩუნდება.თბილისში 14 ნოემბერს დღისით ჰაერის ტემპერატურა დაახლოებით +17-დან +20 გრადუსამდე მოიმატებს. 15 ნოემბრიდან ღრუბლიანობა გაიზრდება, ხოლო 16-17 ნოემბერს ტემპერატურის კლებაა მოსალოდნელი.დასავლეთ საქართველოში ამინდი შედარებით თბილი იქნება, თუმცა ცალკეულ რაიონებში ღრუბლიანობა და მცირე ნალექია მოსალოდნელი. ზღვისპირა რეგიონებში ტემპერატურა დღისით დაახლოებით +17-დან +20 გრადუსამდე დაფიქსირდება.მთიან და მაღალმთიან რეგიონებში შედარებით ცივი ამინდია მოსალოდნელი. ღამის საათებში ტემპერატურა მნიშვნელოვნად დაიკლებს, მაღალმთიან ზონებში კი შესაძლებელია ყინვა.სინოპტიკოსების პროგნოზით, 16-17 ნოემბერს ამინდის გაუარესება და ტემპერატურის კლებაა მოსალოდნელი. მოსახლეობას რეკომენდაცია ეძლევა, გაითვალისწინოს ამინდის ცვლილება, განსაკუთრებით მთიან რეგიონებში გადაადგილებისას.

1794605458

თუ ბავშვს მშობლებთან სძინავს, ეს ინფორმაცია აუცილებლად ნახეთ

ფსიქოლოგების შეფასებით, მშობელთან ერთად ძილი პირდაპირ არ განსაზღვრავს ბავშვის დამოუკიდებლობის ხარისხს. ეს საკითხი უფრო მეტად ემოციურ უსაფრთხოებას, მშობელთან მიჯაჭვულობასა და ნდობის განცდას უკავშირდება, რაც ბავშვის ადრეული განვითარების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საფუძველია.„მშობელთან ერთად ძილი, სხვა მიჯაჭვულობაზე არის მიბმული, ვიდრე უნარების დონეზე დამოუკიდებლობასთან. ის უფრო ემოციურ უსაფრთხოებას და მიჯაჭვას უკავშირდება, რომელიც ძალიან მნიშვნელოვანია ბავშვისთვის საწყის ეტაპზე.ხშირად მიაჩნიათ, რომ თუ ბავშვი მშობელთან ერთად იძინებს, მომავალში დამოუკიდებლობა გაუჭირდება, თუმცა ეს კავშირი ასეთი მარტივი არ არის. დამოუკიდებლობა არ ნიშნავს იმას, რომ ბავშვმა ადრეული ასაკიდანვე დამოუკიდებლად უნდა დაიძინოს ან მშობლის სიახლოვე არ სჭირდებოდეს.პირიქით, როდესაც ბავშვს აქვს ემოციური უსაფრთხოების განცდა, იცის, რომ მისი საჭიროებები გათვალისწინებულია და მშობელთან საიმედო კავშირი აქვს, ეს შეიძლება მომავალში დამოუკიდებლობის ჩამოყალიბებასაც დაეხმაროს.ყველა ბავშვს განვითარების საკუთარი ტემპი აქვს და მშობლის მთავარი ამოცანაა, მისცეს მას როგორც ემოციური მხარდაჭერა, ისე ასაკის შესაბამისი დამოუკიდებლობის განვითარების შესაძლებლობა“, - ამბობს ბავშვთა ფსიქოლოგი.

1794604930

დასთან ერთად ცხოვრება დეპრესიის რისკს ამცირებს - კვლევა

Harvard University-ის მკვლევრები ათწლეულების განმავლობაში აკვირდებოდნენ ასობით ოჯახს. კვლევა 85 წელზე მეტ ხანს გაგრძელდა და საინტერესო შედეგები აჩვენა.მეცნიერების მიხედვით, დის ყოლა ადამიანის ემოციურ მდგომარეობაზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს. ეს გავლენა ბევრად უფრო ღრმაა, ვიდრე უბრალოდ ოჯახური სიყვარული.1. სტრესის დაბალი დონეადამიანებს, რომლებიც დასთან ერთად გაიზარდნენ, ხშირად სტრესის ჰორმონის - კორტიზოლის უფრო დაბალი დონე აქვთ. მაშინაც კი, როდესაც და-ძმა ერთმანეთისგან შორს ცხოვრობს და იშვიათად ხვდება, ეს კავშირი მაინც მნიშვნელოვანია. იმის ცოდნა, რომ არსებობს ადამიანი, რომელიც ბავშვობის მოგონებებს გიზიარებთ და სრულად გიღებთ, ამცირებს შფოთვასა და ემოციურ დაძაბულობას.2. ბუნებრივი ემოციური მხარდაჭერართულ მომენტებში და ხშირად ბუნებრივ ემოციურ მხარდაჭერად იქცევა. ხანდახან რამდენიმე წუთიანი საუბარიც კი საკმარისია, რომ ადამიანს დამამშვიდებელი ეფექტი ჰქონდეს. შესაძლოა პრობლემის გადაწყვეტა ვერ მოახერხოს, მაგრამ მისი ყოფნა უსაფრთხოების შეგრძნებას ქმნის და სირთულეები უფრო მარტივად გადასატანი ხდება.3. დახმარება ცხოვრების მნიშვნელოვან ცვლილებებშიკვლევების მიხედვით, ქალები, რომლებსაც და ჰყავთ, ხშირად უკეთ უმკლავდებიან ცხოვრების დიდ ცვლილებებს. მაგალითად, განქორწინებას ან მენოპაუზას. საერთო მოგონებები, წარსულის შესახებ სიცილი და წლების განმავლობაში ჩამოყალიბებული სიახლოვე ქმნის ძლიერ მხარდაჭერის სისტემას.4. ემოციური სწავლა ბავშვობაშიბავშვები, რომლებიც დასთან ერთად იზრდებიან, ხშირად ადრეულ ასაკში ავითარებენ უკეთეს ემოციურ ცნობიერებას. სათამაშოებზე შეთანხმება, პატარა კონფლიქტების მოგვარება და ჩხუბის შემდეგ შერიგება სოციალურ უნარებს ავითარებს. ეს უნარები მომავალში ადამიანებს ურთიერთობების შექმნაში ეხმარება.5. შესაძლო სარგებელი ჯანმრთელობისთვისზოგი მკვლევარი ფიქრობს, რომ და-ძმის კარგი ურთიერთობა შეიძლება ხანგრძლივ სიცოცხლესაც უკავშირდებოდეს.ოჯახის წევრებთან რეგულარული კონტაქტი ამცირებს სტრესს, აძლიერებს იმუნურ სისტემას და დადებითად მოქმედებს როგორც ფიზიკურ, ისე ემოციურ ჯანმრთელობაზე.

1794604675

„სიმსივნის 5 სიმპტომი, რომელიც ხშირად შეუმჩნეველი რჩება“ - რას უნდა მივაქციოთ ყურადღება

სიმსივნური დაავადებები ყოველთვის მკვეთრად გამოხატული სიმპტომებით არ იწყება. ზოგჯერ ორგანიზმში განვითარებული ცვლილებები იმდენად უმნიშვნელოდ გამოიყურება, რომ ადამიანები მათ სტრესს, გადაღლილობას, გაციებას ან საჭმლის მონელების პრობლემებს უკავშირებენ.ექიმების განმარტებით, არსებობს რამდენიმე საყურადღებო ნიშანი, რომლებიც შესაძლოა სხვადასხვა ონკოლოგიურ დაავადებას ახლდეს თან. მიუხედავად იმისა, რომ მსგავსი სიმპტომები უმეტესად სხვა, ნაკლებად საშიში მიზეზებით არის გამოწვეული, მათი უგულებელყოფა არ არის რეკომენდებული.1. მუდმივი დაღლილობათუ ადამიანი საკმარისად ისვენებს, მაგრამ სისუსტე და ენერგიის ნაკლებობა მაინც არ ქრება, შესაძლოა ორგანიზმში გარკვეული დარღვევა მიმდინარეობდეს. ხანგრძლივი დაღლილობა ზოგჯერ ლეიკემიის, ლიმფომისა და სხვა ონკოლოგიური დაავადებების ერთ-ერთი სიმპტომია.2. წონის აუხსნელი კლებაწონის სწრაფი კლება დიეტის ან ფიზიკური დატვირთვის გარეშე საყურადღებო ნიშანია. მსგავსი ცვლილება შესაძლოა კუჭის, პანკრეასის, ფილტვისა და სხვა ორგანოების სიმსივნურ დაავადებებს უკავშირდებოდეს.3. ხველა, რომელიც არ ქრებახანგრძლივი ხველა ხშირად გაციების ან ალერგიის შედეგია, თუმცა ზოგიერთ შემთხვევაში შესაძლოა ფილტვის სიმსივნის სიმპტომიც იყოს. განსაკუთრებით საყურადღებოა ხველა, რომელიც სამ კვირაზე მეტხანს გრძელდება ან სისხლიანი ნახველით მიმდინარეობს.4. მუცლის მუდმივი შებერილობამუცლის შებერილობა და დისკომფორტი ხშირად კვებასთან დაკავშირებულ პრობლემებად მიიჩნევა. თუმცა, თუ სიმპტომები მუდმივია და თან ახლავს სწრაფად დანაყრება, მადის დაქვეითება ან ტკივილი, აუცილებელია ექიმთან კონსულტაცია. ქალებში მსგავსი ნიშნები ზოგჯერ საკვერცხის სიმსივნესაც უკავშირდება.5. უჩვეულო სისხლდენასისხლი განავალში ან შარდში, სისხლიანი ნახველი და მენოპაუზის შემდეგ განვითარებული სისხლდენა განსაკუთრებულ ყურადღებას საჭიროებს. აღნიშნული ნიშნები შესაძლოა სხვადასხვა დაავადებით იყოს გამოწვეული, თუმცა ზოგჯერ ონკოლოგიური პრობლემის სიმპტომიც არის.როდის უნდა მივმართოთ ექიმს?სპეციალისტები გვირჩევენ, რომ ნებისმიერი უჩვეულო სიმპტომის გახანგრძლივების, განმეორების ან გაძლიერების შემთხვევაში ექიმს მივმართოთ. უჩვეულო სისხლდენა კი დროულ სამედიცინო შეფასებას საჭიროებს, მაშინაც კი, თუ მხოლოდ ერთხელ გამოვლინდა.მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ ჩამოთვლილი ნიშნები აუცილებლად სიმსივნის არსებობას არ ნიშნავს. თუმცა, დროული დიაგნოსტიკა დაავადების ადრეულ ეტაპზე გამოვლენისა და ეფექტიანი მკურნალობის შესაძლებლობას ზრდის.

1794604607

მეცნიერებმა ღრძილების დაავადების მკურნალობის ახალი მეთოდი აღმოაჩინეს - კვლევა

მინესოტას უნივერსიტეტის მკვლევრებმა აღმოაჩინეს კბილის ნადების სიჯანსაღის გაუმჯობესების ინოვაციური გზა, რომელიც არ საჭიროებს პირის ღრუს ბაქტერიების განადგურებას.ახალი მიდგომა ეფუძნება მიკროორგანიზმებს შორის გაცვლილი ქიმიური სიგნალების პროცესში ჩარევას, რაც შესაძლოა ღრძილების დაავადებების პრევენციის სრულიად ახალი სტრატეგიის საფუძველი გახდეს. კვლევის შედეგები სამეცნიერო ჟურნალ npj Biofilms and Microbiomes-ში გამოქვეყნდა.კვორუმის შეგრძნება და კბილის ნადების ეკოსისტემაადამიანის პირის ღრუში დაახლოებით 700 სახეობის ბაქტერია ბინადრობს. ბევრი მათგანი არა მხოლოდ თანაარსებობს, არამედ ერთმანეთთან აქტიურად ურთიერთობს ქიმიური სიგნალების მეშვეობით — ამ მექანიზმს კვორუმის შეგრძნება (quorum sensing) ეწოდება. სწორედ ამ გზით აფასებენ მიკრობები, რამდენი მათი მსგავსი ბაქტერიაა გარშემო და ახდენენ საკუთარი ქცევის კოორდინაციას. პირის ღრუს ზოგიერთი ბაქტერია კომუნიკაციისთვის N-აცილ ჰომოსერინ ლაქტონის (AHL) კლასის მოლეკულებს იყენებს.მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ კბილის ნადები ტყის ეკოსისტემის მსგავსად, ეტაპობრივად ვითარდება:პიონერული სახეობები: ისეთი ბაქტერიები, როგორებიცაა სტრეპტოკოკები და აქტინომიცეტები, პირველი „მოსახლეები“ არიან. ისინი, როგორც წესი, უვნებელია და პირის ღრუს ჯანმრთელობასთან ასოცირდება.გვიანი და მრავალფეროვანი კოლონიზატორები: ამ ჯგუფს მიეკუთვნება ე.წ. „წითელი კომპლექსის“ ბაქტერიები, მათ შორის Porphyromonas gingivalis, რომელიც მჭიდრო კავშირშია პაროდონტიტის განვითარებასთან. განაგრძეთ კითხვა...

1794604392

ალერგია, რომელიც შეიძლება სიცოცხლისთვის საშიში გახდეს – ზაზა თელია მოსახლეობას აფრთხილებს

ალერგიული რეაქცია ყოველთვის მხოლოდ გამონაყარითა და ქავილით არ ვლინდება. ზოგჯერ ის გაცილებით მძიმე ფორმას იღებს და ადამიანის სიცოცხლესაც კი უქმნის საფრთხეს. ჭინჭრის ციება, კვინკეს შეშუპება და ანაფილაქსიური შოკი – ეს ის სამი მდგომარეობაა, რომელთა ამოცნობაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.დერმატო-ვენეროლოგი ზაზა თელია გადაცემაში „დილა მშვიდობისა საქართველო“ განმარტავს, რა იწვევს ალერგიულ რეაქციებს, როდის უნდა მივიტანოთ ეჭვი მდგომარეობის გართულებაზე და რომელი მედიკამენტია გადაუდებელ სიტუაციაში ყველაზე მნიშვნელოვანი.სპეციალისტის განმარტებით, ჭინჭრის ციება, რომელსაც სამედიცინო ენაზე ურტიკარია ეწოდება, საკმაოდ გავრცელებული მდგომარეობაა და ცხოვრების განმავლობაში ნებისმიერ ადამიანს შეიძლება განუვითარდეს. მისთვის დამახასიათებელია კანზე ამოწეული, გაწითლებული გამონაყარი, რომელიც ჭინჭრის ნასუსხს ჰგავს.ურტიკარია შეიძლება იყოს მწვავე ან ქრონიკული. თუ სიმპტომები ექვს კვირაზე ნაკლებხანს გრძელდება, მწვავე ფორმასთან გვაქვს საქმე, ხოლო ექვს კვირაზე მეტი ხანგრძლივობის შემთხვევაში – ქრონიკულთან.ზაზა თელიას თქმით, მწვავე ურტიკარიის შემთხვევების დაახლოებით 40% ინფექციებს უკავშირდება, მათ შორის ვირუსულ და ბაქტერიულ დაავადებებს. შემთხვევების დაახლოებით 10%-ში გამომწვევი მედიკამენტებია, განსაკუთრებით ანტიბიოტიკები. საკვები და სასმელი კი გაცილებით იშვიათი მიზეზებია, მიუხედავად იმისა, რომ პაციენტები გამონაყარს ხშირად სწორედ კვებას უკავშირებენ.ქრონიკული ურტიკარია შესაძლოა თვეებისა და წლების განმავლობაში გაგრძელდეს. ზოგჯერ მისი ზუსტი მიზეზის დადგენა ვერ ხერხდება, თუმცა გარკვეულ შემთხვევებში ის აუტოიმუნურ დაავადებებსა და ორგანიზმში არსებულ ქრონიკულ ინფექციებს უკავშირდება.განსაკუთრებული ყურადღება კვინკეს შეშუპებას, ანუ ანგიოედემას სჭირდება. ამ დროს, ჭინჭრის ციებისგან განსხვავებით, კანის ზედაპირული შრის ნაცვლად ღრმა ქსოვილები შუპდება. ყველაზე ხშირად შეშუპება ტუჩებისა და თვალების გარშემო ვითარდება, თუმცა მძიმე შემთხვევებში შესაძლოა სასუნთქი გზებიც მოიცვას.ექიმი ყურადღებას ამახვილებს იმაზეც, რომ კვინკეს შეშუპების მიზეზი ზოგჯერ არა საკვები ან სხვა ალერგენი, არამედ წნევის დამწევი მედიკამენტებია. განსაკუთრებით საყურადღებოა ე.წ. პრილების ჯგუფი, რომელშიც შედის კაპტოპრილი და ლიზინოპრილი. თუ პაციენტი ამ პრეპარატებს იღებს და შეშუპება უვითარდება, აუცილებელია ექიმთან კონსულტაცია და მკურნალობის სქემის გადახედვა. პრეპარატის შეწყვეტის შემდეგაც სიმპტომები შესაძლოა გარკვეული პერიოდის განმავლობაში შენარჩუნდეს.ზაზა თელიას განმარტებით, კვინკეს შეშუპება ყოველთვის ანაფილაქსიაში არ გადადის, თუმცა სასუნთქი გზების ჩართვის შემთხვევაში მდგომარეობა განსაკუთრებით საშიში ხდება.ანაფილაქსიური შოკი იშვიათი, მაგრამ სიცოცხლისთვის საშიში რეაქციაა. ექიმი ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ამ დროს პირველი რიგის გადაუდებელი საშუალება ადრენალინი, ანუ ეპინეფრინია.მისივე თქმით, ანაფილაქსიის დროს დექსამეტაზონი ადრენალინს ვერ ჩაანაცვლებს და მისი გამოყენება გადაუდებელი მკურნალობის ნაცვლად დაუშვებელია. ადრენალინი სწრაფად მოქმედებს სისხლძარღვებზე და ანაფილაქსიური რეაქციის მართვის მთავარი საშუალებაა.სპეციალისტის განმარტებით, საქართველოში ადრენალინის მზა ავტოინექტორების ხელმისაწვდომობა პრობლემურია, რის გამოც გადაუდებელ სიტუაციებში ამპულის გამოყენება ხდება საჭირო. პრეპარატი კუნთში შეჰყავთ.ექიმის მთავარი გზავნილია, რომ ალერგიული რეაქციის დროს მხოლოდ გამონაყარზე ყურადღების გამახვილება საკმარისი არ არის. ტუჩების, ენის ან ყელის შეშუპება, სუნთქვის გაძნელება, სისუსტე ან გონების დაკარგვა გადაუდებელი დახმარების საჭიროებაზე მიუთითებს. ასეთ შემთხვევაში დაუყოვნებლივ უნდა გამოიძახონ სასწრაფო სამედიცინო დახმარება. ანაფილაქსიის ეჭვისას ადრენალინის გამოყენება არ უნდა გადაიდოს ანტიჰისტამინური პრეპარატის ან დექსამეტაზონის მოლოდინში.