ახალგაზრდა ასაკში კიბოს გახშირება, შესაძლოა, ნაადრევ დაბერებას უკავშირდებოდეს - ახალი კვლევა

ახალგაზრდებში კიბოს შემთხვევების ზრდა, მსოფლიოს მასშტაბით, მეცნიერებისთვის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება. ახალი კვლევის ავტორები ვარაუდობენ, რომ ამ ტენდენციის ერთ-ერთი შესაძლო ახსნა დაჩქარებული ბიოლოგიური დაბერებაა - პროცესი, რომლის დროსაც ორგანიზმი კალენდარულ ასაკზე უფრო სწრაფად ბერდება. 

კვლევა, რომელიც ავტორიტეტულ სამეცნიერო ჟურნალში Nature Medicine გამოქვეყნდა, ჩაატარეს Washington University School of Medicine-ის მკვლევრებმა. მათ გააანალიზეს 164 000-ზე მეტი ადამიანის მონაცემები დიდი ბრიტანეთისა და აშშ-ის ბიობანკებიდან და დაადგინეს, რომ ბოლო ათწლეულებში დაბადებულ ადამიანებს ბიოლოგიური ასაკი ხშირად უფრო მაღალი აქვთ, ვიდრე იმავე ქრონოლოგიურ ასაკში მყოფ წინა თაობებს. 

რა არის ბიოლოგიური ასაკი?

ქრონოლოგიური ასაკი მხოლოდ დაბადებიდან გასულ წლებს ასახავს, ხოლო ბიოლოგიური ასაკი ორგანიზმის რეალურ მდგომარეობას - რამდენად სწრაფად ბერდებიან უჯრედები, ქსოვილები და ორგანოები.

მკვლევრებმა სწორედ ამ განსხვავებას, ე.წ. „ასაკის სხვაობას“ (Age Gap), მიაქციეს ყურადღება. რაც უფრო დიდი იყო ეს სხვაობა, მით უფრო მაღალი აღმოჩნდა ახალგაზრდა ასაკში კიბოს განვითარების რისკი. 

რომელ სიმსივნეებთან გამოვლინდა კავშირი?

კვლევის მიხედვით, დაჩქარებული ბიოლოგიური დაბერება განსაკუთრებით ასოცირდებოდა:

ფილტვის კიბოსთან;

მსხვილი ნაწლავის (კოლორექტულ) კიბოსთან;

საშვილოსნოს კიბოსთან.

მკვლევრებმა ასევე დაადგინეს, რომ იმ ადამიანებს, რომლებსაც ბიოლოგიური დაბერების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი ჰქონდათ, ადრეულ ასაკში მყარი სიმსივნეების განვითარების რისკი დაახლოებით 15%-ით მაღალი ჰქონდათ, ვიდრე ყველაზე დაბალი მაჩვენებლის მქონე პირებს. 

რა შეიძლება იწვევდეს დაჩქარებულ დაბერებას?

მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ ზუსტი მიზეზი ჯერ უცნობია, თუმცა სავარაუდო ფაქტორებად განიხილება:

• არაჯანსაღი კვება;
• სიმსუქნე;
• ფიზიკური უმოქმედობა;
• ქრონიკული სტრესი;
• ჰაერის დაბინძურება;
• გარემოს მავნე ქიმიური ზემოქმედება;
• ძილის დარღვევა.

ამ ფაქტორებმა შესაძლოა უჯრედების დაბერების პროცესი დააჩქაროს, რაც დროთა განმავლობაში სხვადასხვა დაავადების, მათ შორის კიბოს, განვითარების რისკს ზრდის. 

მეცნიერები სიფრთხილისკენ მოუწოდებენ

კვლევის ავტორები ხაზს უსვამენ, რომ ეს შედეგები მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს არ ამტკიცებს. კვლევა აჩვენებს მხოლოდ ასოციაციას - ანუ იმას, რომ დაჩქარებული ბიოლოგიური დაბერება და ადრეულ ასაკში კიბოს განვითარების რისკი ერთმანეთთან არის დაკავშირებული.

მათივე თქმით, საჭიროა დამატებითი კვლევები იმის დასადგენად, ნამდვილად იწვევს თუ არა ბიოლოგიური დაბერება კიბოს, თუ ორივე ერთსა და იმავე გარემო და ცხოვრების წესის ფაქტორებს უკავშირდება.

რატომ არის ეს კვლევა მნიშვნელოვანი?

სპეციალისტების შეფასებით, თუ მომავალი კვლევებიც დაადასტურებს ამ კავშირს, ბიოლოგიური ასაკის შეფასება მომავალში შესაძლოა გამოყენებულ იქნას იმ ადამიანების გამოსავლენად, რომლებსაც ახალგაზრდა ასაკში კიბოს განვითარების მაღალი რისკი აქვთ. ეს კი დაავადების უფრო ადრეულ დიაგნოსტიკასა და პრევენციის ახალი სტრატეგიების შემუშავებას შეუწყობს ხელს.