1776948420

მეცნიერებმა შექმნეს ახალი ცხვირის სპრეი, რომელიც ანელებს ტვინის დაბერებას

მეცნიერებმა Texas A&M University-ში შეიმუშავეს ინოვაციური ცხვირის სპრეი, რომელიც წინასწარი კვლევების მიხედვით ამცირებს ტვინის ანთებას და აუმჯობესებს მეხსიერებას. ეფექტი შესაძლოა მიიღწეს მხოლოდ ორი დოზით და რამდენიმე თვე გაგრძელდეს. ამის შესახებ უცხოური მედია წერს.კვლევა უკავშირდება ე.წ. „დაბერების ნეიროანთებას“ - პროცესს, რომელიც დაკავშირებულია ასაკთან და გავლენას ახდენს კოგნიტურ ფუნქციებზე. ახალი სპრეი შეიცავს მიკროსკოპულ ვეზიკულებს, რომლებიც მიკრორნმ მოლეკულებს პირდაპირ ტვინში მიაწვდიან, სადაც ისინი ამცირებენ ანთებას და აუმჯობესებენ უჯრედების მუშაობას.ცხოველებზე ჩატარებულმა ცდებმა აჩვენა, რომ მკურნალობამ მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა მეხსიერება. მკვლევრების აზრით, ეს მეთოდი მომავალში შესაძლოა გამოყენებულ იქნას ისეთი დაავადებების სამკურნალოდ, როგორიცაა ალცჰაიმერი.მიუხედავად იმედისმომცემი შედეგებისა, ტექნოლოგია ჯერ კიდევ კვლევის ეტაპზეა და ადამიანებზე დამატებით გამოცდას საჭიროებს.

1776946500

მეცნიერებმა ცხიმოვანი დაავადების ახალი მიზეზი აღმოაჩინეს

წლების განმავლობაში ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადება ძირითადად არაჯანსაღ კვებასა და ცხოვრების წესს უკავშირდებოდა. თუმცა ახალი კვლევა აჩვენებს, რომ მნიშვნელოვან როლს თავად იმუნური სისტემაც ასრულებს.მეცნიერებმა ყურადღება გაამახვილეს იმუნურ უჯრედებზე - მაკროფაგებზე, რომლებიც ნორმაში ორგანიზმს ასუფთავებენ. ასაკთან ერთად მათი ნაწილი გადადის  „დაბერებულ“ მდგომარეობაში. ასეთ უჯრედებს „ზომბებს“ უწოდებენ, რადგან ისინი ვეღარ ასრულებენ ფუნქციას, არ კვდებიან და ორგანიზმში გროვდებიან, რაც ქრონიკულ ანთებას იწვევს.კვლევამ აჩვენა, რომ ახალგაზრდებში ასეთი უჯრედები მხოლოდ დაახლოებით 5%-ს შეადგენს, ხოლო ასაკოვან ადამიანებში მათი რაოდენობა 60–80%-მდე იზრდება. ეს ემთხვევა იმ პერიოდს, როცა ღვიძლის ფუნქციის დარღვევები და სხვა ქრონიკული დაავადებები უფრო ხშირად გვხვდება.ასევე გამოვლინდა კავშირი ქოლესტერინთან - მისი მაღალი დონე აჩქარებს ამ უჯრედების „დაბერებას“, რაც ზრდის ღვიძლის დაზიანების რისკს.ცხოველებზე ჩატარებულმა ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ ამ „ზომბი უჯრედების“ მოცილება მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს ღვიძლის მდგომარეობას. ეს ქმნის პერსპექტივას ახალი ტიპის მკურნალობისთვის - პრეპარატებისთვის, რომლებიც მიზანმიმართულად გაანადგურებენ ასეთ უჯრედებს.მიუხედავად ახალი სამკურნალო მიდგომების პერსპექტივისა, ამ ეტაპზე მთავარ მიზნად რჩება ქოლესტერინის კონტროლი და ჯანსაღი ცხოვრების წესი, რათა შემცირდეს უჯრედების ნაადრევი დაბერება და ღვიძლის დაავადებების რისკი.

1776930145

დიუშენის სინდრომის კვლევისთვის შექმნილი ვირთაგვას მოდელი - როგორ მოქმედებს მედიკამენტი exon-skipping, რომლის გატესტვაც ვირთაგვებზე კვლავ გრძელდება

ერთ-ერთ სამეცნიერო ჟურნალში გამოქვეყნდა სტატია, რომელიც აღწერს დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის შესასწავლად შექმნილ ვირთაგვას მოდელს. დიუშენის კუნთოვანი დისტროფია არის მემკვიდრული (გენეტიკური) დაავადება, რომელიც იწვევს კუნთების პროგრესირებად დასუსტებას. იგი გამოწვეულია დისტროფინის ცილის არარსებობით, რის შედეგადაც კუნთის უჯრედები ნელ-ნელა ზიანდება და იშლება.როგორც სტატიით ვიგებთ, მკვლევარებმა სპეციალურად შექმნეს გენეტიკურად მოდიფიცირებული ვირთაგვას ახალი ლაბორატორიული მოდელი, რომელზეც ახლა ტარდება კვლევა იმისათვის, რომ დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის მსგავსი დაავადება განვითარებულიყო და შემდეგ შეესწავლათ, თუ როგორ ვითარდება დაავადება, როგორ ზიანდება კუნთები და გული, რატომ არის დაავადება ზოგ შემთხვევაში უფრო მსუბუქი და როგორ შეიძლება მისი მკურნალობა.სტატიის მიხედვით, კვლევამ აჩვენა, რომ ვირთაგვებში განვითარდა დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის მსგავსი დაავადება. ობიექტებს აღენიშნებოდათ კუნთების დაზიანება, ფიბროზი და დისტროფიის ნიშნები. ასევე, გამოვლინდა გულისა და ჩონჩხის კუნთების დაზიანების ნიშნები და კოგნიტური ფუნქციების დარღვევები. კერძოდ, ამ კვლევაში, გუნდმა შექმნა Dmd 45 ვირთხის ახალი მოდელი, რომელიც ატარებდა ეგზონ 45-ის მიზანმიმართულ წაშლას. ეს მუტაცია წარმოქმნის ჩარჩოს მიღმა ტრანსკრიპტს და წყვეტს დისტროფინის ექსპრესიას ჩონჩხის და გულის კუნთებში სიცოცხლის ადრეულ ეტაპზე.ჰისტოლოგიურმა ანალიზებმა გამოავლინა კლასიკური დისტროფიული მახასიათებლები, როგორიცაა ბოჭკოების დეგენერაცია და ფიბროზი, ხოლო ქცევითი ტესტების ერთობლიობამ გამოავლინა კოგნიტური შესაძლებლობების დეფიციტი. თუმცა, Dmd 45 ვირთხებმა აჩვენეს უფრო მსუბუქი ფენოტიპი სხვა ვირთხის მოდელებთან შედარებით. უფრო დეტალური შესწავლით დადგინდა, რომ ზოგიერთ ტრანსკრიპტს ბუნებრივად გამორჩა ეგზონ 44, ფენომენი, რომელიც ცნობილია როგორც სპონტანური ეგზონის გამოტოვება. ეგზონის ეს გამოტოვება აღადგენს დარღვეულ კითხვის ჩარჩოს და საშუალებას იძლევა წარმოიქმნას შემოკლებული, მაგრამ ნაწილობრივ ფუნქციონალური დისტროფინის ცილა. ნაწილობრივ ფუნქციონალური დისტროფინის ეს ექსპრესია ხსნის ამ მოდელში დაფიქსირებულ შუალედურ სიმძიმეს. სპეციალურად შექმნილ ვირთაგვებზე მედიკამენტის გატესტვა კვლავ გრძელდება.

1776690840

ექსპერტების კვლევის მიხედვით, ხელოვნურ ინტელექტზე მომუშავე ჩატბოტები სამედიცინო კითხვების 50%-ს არასწორად პასუხობენ

ხელოვნური ინტელექტის ბაზაზე მომუშავე პოპულარული ჩატბოტები სამედიცინო მოთხოვნებზე ხშირად მცდარ პასუხებს აგენერირებენ. სამეცნიერო ჟურნალ BMJ Open-ში გამოქვეყნებული მონაცემების თანახმად, უზუსტო პასუხების წილი 50%-ს უახლოვდება.ვმმკ,,,ნმკვლევის ფარგლებში ექსპერტებმა გააანალიზეს Gemini-ს, DeepSeek-ის, Meta AI-ს, ChatGPT-სა და Grok-ის მუშაობა. თითოეულ მათგანს დაუსვეს ათ-ათი კითხვა ონკოლოგიის, ვაქცინაციის, ღეროვანი უჯრედების, კვებისა და ფიზიკური აქტივობის შესახებ. მიღებული პასუხები შესაფასებლად გადაეცათ მეცნიერებს აშშ-დან, კანადიდან და დიდი ბრიტანეთიდან.შედეგებმა აჩვენა, რომ პასუხების თითქმის ნახევარი (49,6%) ფაქტობრივ დამახინჯებებს შეიცავდა. მათგან 30% ნაწილობრივ უზუსტოდ იყო მიჩნეული, ხოლო 19% - მნიშვნელოვანი შეცდომების შემცველად.პასუხების საერთო ხარისხი სხვადასხვა მოდელში მსგავსი იყო, თუმცა Grok-მა ყველაზე ცუდი მაჩვენებლები აჩვენა - მან ყველაზე მეტი უხეში შეცდომა დაუშვა.ხელოვნური ინტელექტი ყველაზე სანდოდ ვაქცინაციასა და კიბოსთან დაკავშირებულ კითხვებს პასუხობდა. ყველაზე ცუდად კი ნეიროქსელებმა თავი კვების საკითხებს გაართვეს.ჩატბოტები თითქმის ყოველთვის მაღალი დარწმუნებით აყალიბებდნენ პასუხებს და 250 შემთხვევიდან პასუხის გაცემაზე უარი მხოლოდ ორჯერ თქვეს. არცერთ სისტემას არ შეეძლო წყაროების სრულად კორექტული სიის წარდგენა. ხშირად ისინი ბმულებსა და წყაროებს თავად იგონებდნენ.მეცნიერებმა აღნიშნეს, რომ ტექსტები აღქმისთვის რთული იყო და სირთულით უნივერსიტეტის მეორე კურსის მასალებს შეესაბამებოდა.„შემოწმებულმა ჩატბოტებმა დამაკმაყოფილებელი შედეგები ვერ აჩვენეს ჯანმრთელობისა და მედიცინის იმ სფეროებში, რომლებიც ყველაზე მეტად არიან მიდრეკილნი დეზინფორმაციის გავრცელებისკენ. მათი შემდგომი გამოყენება საზოგადოებრივი განათლებისა და მკაცრი ზედამხედველობის გარეშე, შესაძლოა მცდარი ინფორმაციის გავრცელების რისკს ზრდიდეს“, - გვაფრთხილებენ მკვლევრები.

1776689580

თურქეთში 2400 წლის დატბორილი ქალაქი იდეალურ მდგომარეობაში აღმოაჩინეს

სამხრეთ-აღმოსავლეთ თურქეთში, დიკლეს კაშხლის ტბის ქვეშ არქეოლოგებმა 2400 წლის წინანდელი ქალაქი აღმოაჩინეს, რომელიც საოცრად კარგად არის შემონახული. აღმოჩენილი ნანგრევები მოიცავს მთელ უბნებს - სამარხებს, რელიგიურ ნაგებობებსა და სასწავლო სივრცეებს.ქალაქი წყალქვეშ მას შემდეგ მოექცა, რაც 1990-იან წლებში კაშხალი აშენდა. სწორედ წყლის სტაბილურმა გარემომ და ადამიანის ჩარევის ნაკლებობამ უზრუნველყო ნაშთების თითქმის სრულყოფილი შენარჩუნება, რის გამოც მას „დროის კაფსულასაც“ უწოდებენ.ეს ტერიტორია ისტორიულად მნიშვნელოვანი იყო - მდინარე ტიგროსის ხეობა მრავალი ცივილიზაციის გზაჯვარედინს წარმოადგენდა. წყალქვეშა ნანგრევები ამ მრავალსაუკუნოვანი კულტურული მემკვიდრეობის მნიშვნელოვან სურათს გვაძლევს.მიუხედავად უნიკალური აღმოჩენისა, არქეოლოგები აღნიშნავენ, რომ ნანგრევებს საფრთხე ემუქრება - წყლის დონის ცვლილება და ეროზია შესაძლოა მათ დაზიანებას იწვევდეს. ამიტომ სპეციალისტები ითხოვენ დამატებით კვლევებსა და დაცვის ღონისძიებებს, რათა ეს ისტორიული ადგილი მომავალ თაობებს შეუნარჩუნდეს.კვლევა ასევე დაეხმარება მეცნიერებს უკეთ გაიგონ ქალაქის სტრუქტურა, სამშენებლო ტექნოლოგიები და იქ მცხოვრები ადამიანების ცხოვრება.

1776666780

რისკები მაშინ, როცა ახალშობილი საშუალოზე დიდი წონის იბადება - ახალი კვლევა

დიდი წონით დაბადებულ ჩვილებს შესაძლოა მოზრდილობაში გულის რითმის დარღვევების, განსაკუთრებით წინაგულების ფიბრილაციის, განვითარების უფრო მაღალი რისკი ჰქონდეთ - ამას მიუთითებს ჩინელი მეცნიერების მასშტაბური კვლევა, რომელმაც 537 000-ზე მეტი ადამიანის მონაცემები გააანალიზა.კვლევის მიხედვით, საშუალოზე მაღალი წონის (3400 გრამზე მეტი) ახალშობილებში არითმიის რისკი იზრდება. ყოველი დამატებითი 485 გრამი დაბადებისას ამ რისკს დაახლოებით 30%-ით ზრდის, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ბავშვის წონა 4 კილოგრამს აღემატება.მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ დაბადების წონასა და გულის რითმის დარღვევებს შორის კავშირში შესაძლოა გენეტიკამ ითამაშოს მნიშვნელოვანი როლი. ამიტომ ორსულობის პერიოდში განსაკუთრებული ყურადღება მართებთ ქალებს, რომლებსაც აქვთ ჭარბი წონა, სიმსუქნე ან დიაბეტი - ფაქტორები, რომლებიც დიდი წონის ბავშვის დაბადებას უკავშირდება.დაბადების შემდეგ ყველაზე გავრცელებული პრობლემა სისხლში შაქრის დაბალი დონეა (ჰიპოგლიკემია), განსაკუთრებით მაშინ, თუ დედას გესტაციური დიაბეტი ჰქონდა. ასევე შეიძლება გამოვლინდეს სუნთქვის დროებითი სირთულეები, სიყვითლე ან სხვა მსუბუქი გართულებები.გრძელვადიან პერსპექტივაში, დიდი წონის ბავშვებს შესაძლოა ოდნავ უფრო მაღალი რისკი ჰქონდეთ სიმსუქნისა და ინსულინრეზისტენტობის მიმართ, თუმცა ეს დიდწილად ცხოვრების წესზეა დამოკიდებული.

1776545671

ადამიანები ყოველწლიურად დღეში 338 სიტყვით ნაკლებს ვამბობთ... - ახალი კვლევა

მსოფლიო ნელ-ნელა კარგავს ცოცხალ ურთიერთობასა და საუბარს, რომლებიც ყოველდღიურ ცხოვრებას საინტერესოს და მრავალფეროვანს ხდის.  ახალი კვლევის მიხედვით, ადამიანები წელიწადში საშუალოდ ყოველდღიურ ცხოვრებაში 338 სიტყვით ნაკლებს წარმოთქვამენ.მკვლევართა აზრით, ამის მიზეზი ის არის, რომ ჩვენ გაცილებით მეტ დროს ვატარებთ სმარტფონებზე, თვითმომსახურების სალაროებთან და სოციალურ ქსელებში, წერს IFL Science.არიზონას უნივერსიტეტისა და  მისურის უნივერსიტეტის ორმა ფსიქოლოგმა გადაწყვიტა გაერკვია, დღეში რამდენ სიტყვას წარმოთქვამენ ადამიანები. მათ გააანალიზეს 22 კვლევის მონაცემები, რომლებშიც მონაწილეობდა 2200-ზე მეტი ადამიანი, ძირითადად აშშ-დან, ასევე ევროპის, ავსტრალიისა და მექსიკის რამდენიმე ჯგუფი. ეს კვლევები თავიდან არ იყო შექმნილი იმის გასაზომად, რამდენს საუბრობენ ადამიანები ყოველდღიურად. ისინი ეხებოდა სხვა თემებს, მაგალითად, ძუძუს კიბოსთან ბრძოლას, განქორწინების შემდეგ ადაპტაციას, მედიტაციის სოციალურ ეფექტებს და ურთიერთობების დინამიკას. თუმცა ამ მონაცემებიდან მკვლევრებმა შეძლეს მნიშვნელოვანი ინფორმაციის ამოღება იმის შესახებ, რამდენს საუბრობდნენ მონაწილეები ყოველდღე.მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ 2005 წელს ადამიანები დღეში საშუალოდ დაახლოებით 16 000 სიტყვას ამბობდნენ — იქნება ეს ახლობლებთან საუბარი, გუშინდელი გადაცემების განხილვა კოლეგებთან თუ უბრალო საუბარი სუპერმარკეტის სალაროსთან.ყოველ მომდევნო წელს შეინიშნებოდა მცირე, მაგრამ მუდმივი კლება, საშუალოდ 338 სიტყვით ნაკლები დღეში ყოველ წელს. 2019 წლისთვის ეს ნიშნავდა, რომ ადამიანები დღეში დაახლოებით 12 700 სიტყვას ამბობდნენ. ჟურნალ Perspectives on Psychological Science-ში გამოქვეყნებულ სტატიაში აღნიშნულია: „რაც არ უნდა უმნიშვნელოდ ჩანდეს დღეში 338 სიტყვის კლება, ამ ყოველდღიური ნათქვამი სიტყვების დაკარგვა დროთა განმავლობაში გროვდება და საბოლოოდ უკვე მნიშვნელოვანი დანაკლისია“.„ეს ნიშნავს, რომ ყოველ წელს ჩვენ დაახლოებით 120 000 სიტყვით ნაკლებს ვამბობთ, ვიდრე წინა წელს. 2005-დან 2019 წლამდე დღიური სიტყვების რაოდენობა დაახლოებით 28 პროცენტით შემცირდა. ეს დანაკარგი ასახავს რეალურ, მოკლე და ხანგრძლივ საუბრებს, რომლებიც ადამიანებმა ერთმანეთთან აღარ აწარმოეს“, — ნათქვამია ტექსტში.კლება განსაკუთრებით მკვეთრი იყო ახალგაზრდებში. 25 წლამდე ადამიანები წელიწადში დაახლოებით 452 სიტყვით ნაკლებს ამბობდნენ, ხოლო 25 წელს ზემოთ — დაახლოებით 314 სიტყვით ნაკლებს.მკვლევრების თქმით, სოციალური ქსელების პოპულარობის ზრდა პრობლემის დიდ ნაწილს ხსნის, მაგრამ სრულად ვერ ხსნის ტენდენციას. ზოგადად, ყოველდღიური სოციალური ურთიერთობები შესაძლოა მცირდება; მაგალითად, საკვების შეკვეთისთვის აღარ ვურეკავთ რესტორანს — აპლიკაციას ვიყენებთ. მიმართულების გასაგებად აღარ ვაჩერებთ ადამიანს ქუჩაში — უბრალოდ რუკას ვხსნით ტელეფონში.ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ კვლევა ეყრდნობოდა მხოლოდ დასავლეთის ქვეყნების მონაცემებს, რომლებიც ცნობილია განსხვავებული კულტურით და ტექნოლოგიების სწრაფი დანერგვით. მკვლევართა აზრით, საკმაოდ სავარაუდოა, რომ ბევრ არადასავლურ კულტურაში მსგავსი კლება ვერბალურ კომუნიკაციაში არ შეინიშნება.„ჩვენ არ გვქონდა მონაცემები უფრო კოლექტივისტური კულტურებიდან, ამიტომ ამ დასკვნებს მთელ მსოფლიოს ვერ განვავრცობდი. ჩემი შთაბეჭდილება, დაკვირვებებზე დაყრდნობით, არის ის, რომ ის თავისუფალი, შემთხვევითი ურთიერთობა, რომელსაც ჩვენ თითქოს ვკარგავთ, მსოფლიოს სხვა ნაწილებში ჯერ კიდევ უფრო ბუნებრივია. თუმცა ამას მონაცემებით ვერ დავადასტურებ“, — განაცხადა კვლევის ავტორმა, არიზონას უნივერსიტეტის პროფესორმა მატიას მელმა.

1776451134

კარაქსა და საქონლის ხორცში კიბოს უჯრედების გამანადგურებლები იპოვეს - რა წერია კვლევის შედეგებში

ჩიკაგოს უნივერსიტეტის მეცნიერებმა, ჩაატარეს ძალიან სიღრმისეული და დეტალური კვლევა და ახლა ისინი ამტკიცებე, რომ ცხიმიანი რძის პროდუქტები, საქონლის ხორცი და ცხვრის ხორცი შეიცავს ნივთიერებას, რომელიც ეხმარება კიბოს მკურნალობას.მათი კვლევა ახლახან გამოქვეყნდა Nature-ში, მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე სანდო და რეიტინგულ სამეცნიერო ჟურნალში.რა თქმა უნდა, მეცნიერები არ ამტკიცებენ, რომ კიბოს მკურნალობა მხოლოდ ასეთი პროდუქტებით და წამლებისა თუ მკურნალობის სხვა მეთოდების გარეშეა შესაძლებელი.კვლევის თანახმად, კიბოს უჯრედების წინააღმდეგ მებრძოლი აქტიური ნივთიერება აღმოჩნდა ტრანსვაქცენური ცხიმოვანი მჟავა. ის შეიწოვება და გროვდება ცხიმებსა და რძეში. აქედან გამომდინარე, ეს ნივთიერება ბევრია კარაქში, ცხიმოვანი რძის პროდუქტები, საქონლის ხორცი და ცხვრის ხორცი. ასევე ბევრია დედის რძეში.მეცნიერებმა აჩვენეს, რომ ცხიმოვანი მჟავა აუმჯობესებს იმუნური სისტემის სპეციალური უჯრედების უნარს, შეაღწიონ სიმსივნეებში და მოკლას კიბოს უჯრედები.

1776357120

პლასტმასა პარკინსონის სამკურნალო პრეპარატად გარდაქმნეს! - ახალი კვლევა

მეცნიერები ჩვენს გაოცებას კვლავაც აგრძელებენ. ამჯერად მათ ლაბორატორიაში პლასტმასა პარკინსონის სამკურნალო პრეპარატად გარდაქმნეს. ედინბურგის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ მოდიფიცირებულ E. coli ბაქტერიებს შეუძლიათ, პოლიეთილენტერეფტალატი (PET) პარკინსონის სამკურნალო ძირითად პრეპარატად, ლევოდოპად, გარდაქმნან.  წინა კვლევებით ედინბურგელმა მკვლევრებმა ისიც დაადგინეს, რომ შესაძლებელია, პლასტმასასგან პარაცეტამოლიც (ტკივილგამაყუჩებელი საშუალება) კი მივიღოთ. ცხადია, ლაბორატორიაში მიღებული შედეგის საწარმოო მასშტაბზე აყვანა მარტივი არ იქნება.  პროდუქტები  უსაფრთხოების მკაცრ სტანდარტებს უნდა მოერგოს.  თუმცა, მეცნიერები თანხმდებიან, რომ კვლევის შედეგები იმედის მომცემია. 

1776198377

მეცნიერებმა უგანდაში შიმპანზეების „სამოქალაქო ომი“ დააფიქსირეს

უგანდაში მეცნიერებმა ნგოგოს შიმპანზეებს შორის „სამოქალაქო ომი“ დააფიქსირეს. ეს შესაძლოა იყოს პირველი მსგავსი კონფლიქტი ამ პრიმატებს შორის, - წერს The Guardian-ი.ოსტინში მდებარე ტეხასის უნივერსიტეტის პრიმატოლოგი, აარონ სანდელი, შიმპანზეების ჯგუფს 2015 წელს აკვირდებოდა. მან შენიშნა, რომ პრიმატები უცნაურად იქცეოდნენ: როდესაც მათ სხვა შიმპანზეები მიუახლოვდნენ, მათ ნერვიულობა დაიწყეს.მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ დაახლოებით იმავე პერიოდში ნგოგოს შიმპანზეების დიდი პოპულაცია, რომელიც დაახლოებით 200 ინდივიდს ითვლიდა, ორ ჯგუფად დაიშალა. თავიდან ისინი აგრძელებდნენ თანამშრომლობას, მაგრამ 2018 წლისთვის სოციალური კონტაქტები გაწყდა და პრიმატები ერთმანეთის მიმართ აგრესიულები გახდნენ.სხვადასხვა ჯგუფის შიმპანზეებმა დაიწყეს თავდასხმა თავიანთივე სახეობის წარმომადგენლებზე და კლავდნენ მათ. რამდენიმე წლის განმავლობაში დაიღუპა არაერთი ზრდასრული მამრი, ასევე პატარებიც. დაღუპული ცხოველების ზუსტი რაოდენობა უცნობია.ამ დრომდე გაურკვეველია, რატომ გამოიწვია ორ ჯგუფად გაყოფამ შიმპანზეებს შორის კონფლიქტი. პრიმატოლოგი ვარაუდობს, რომ მიზეზი შესაძლოა საკვებისა და გამრავლებისთვის კონკურენცია იყოს. კიდევ ერთ შესაძლო მიზეზად ერთ-ერთ ჯგუფში ლიდერის ცვლილება სახელდება.2015 წლის იმ დილას, როდესაც სანდელი შიმპანზეების უცნაურ ქცევას აკვირდებოდა, ჯგუფის ალფა მამრმა ლიდერობა სხვა შიმპანზეს დაუთმო. თუმცა, ჯგუფის სოციალურ სტრუქტურაზე გავლენა ასევე იქონია რამდენიმე საკვანძო, ხანდაზმული ინდივიდის სიკვდილმა იმ წლებში, რომლებიც დაყოფას უძღოდა წინ.„მათმა მოულოდნელმა სიკვდილმა, სავარაუდოდ, დაასუსტა კავშირები სხვადასხვა „სამეზობლოებს“ შორის, რამაც ჯგუფი მოწყვლადი გახადა იმ პოლარიზაციის მიმართ, რაც ალფა მამრის ცვლილების დროს მოხდა. გარდა ამისა, 2017 წელს დაავადების აფეთქებასაც ჰქონდა ადგილი, რამაც დაყოფა, ალბათ, გარდაუვალი გახადა ან ოდნავ დააჩქარა კიდეც“, - განაცხადა სანდელმა.

1776148004

ევროპა 2040 წლისთვის მთვარეზე მუდმივი ბაზის აშენებას გეგმავს

ევროპის კოსმოსური სააგენტო (ESA) 2030 წელს დედამიწის თანამგზავრზე უპილოტო სადესანტო მოდულ „არგონავტის“ (Argonaut) გაგზავნას გეგმავს, რომელიც საჭირო ტექნიკით იქნება აღჭურვილი, რის შემდეგაც მთვარის მისიის პოტენციალი ეტაპობრივად გაიზრდება.ინფორმაცია Der Spiegel-ს პილოტირებული და რობოტიზებული კოსმოსური ფრენების დირექტორმა, დანიელ ნოიენშვანდერმა გაუზიარა.„მიზანი მთვარის შესახებ ჩვენი ცოდნის გაღრმავებაა. ჩვენ გვსურს მივაღწიოთ [დედამიწის თანამგზავრის] სამხრეთ პოლუსს“, - განმარტავს ნოიენშვანდერი და დასძენს, რომ ეს ლოკაცია ყურადღებას იმით იპყრობს, რომ იქ არსებული უხვი მზის შუქი გამოსადეგია ენერგიის გენერირებისთვის, თუმცა ჯერ კიდევ შესასწავლია, თუ რა რესურსების მოპოვებაა შესაძლებელი მის გარშემო.ამასთანავე, ნოიენშვანდერმა აღნიშნა, რომ მთვარეზე დასახული მიზნების მისაღწევად ევროპისთვის მნიშვნელოვანია აშშ-სთან პარტნიორობა. მოსალოდნელია, რომ პილოტირებული ხომალდის, Artemis-4-ის ბორტზე, რომლის ფრენა მთვარეზე 2028 წლისთვის არის დაგეგმილი, 2 გერმანელი აღმოჩნდება.ამ პროექტში ESA მჭიდროდ თანამშრომლობს NASA-სთან. მაგალითად, ხომალდ „ორიონის“ ბორტზე, მისია Artemis 2-ის ფარგლებში დამონტაჟებული იყო ESA-ს სერვისული მოდული, რომელიც ხომალდს, სხვა საჭიროებებთან ერთად, ჟანგბადით, წყლითა და ელექტროენერგიით ამარაგებდა.ამავდროულად, NASA-მ უარი თქვა მთვარის ორბიტაზე სადგურ Gateway-ს აშენების გეგმებზე, მაშინ როცა ESA სწორედ ამ პროექტს ეყრდნობოდა.

1776110433

მეცნიერებმა დაასახელეს ორი წამალი, რომლის კომბინაცია, შესაძლოა, ალცჰაიმერის დამარცხებაში დაგვეხმაროს

კარნეგი-მელონის უნივერსიტეტის 2022 წლის კვლევის მიხედვით, ალცჰაიმერის ეფექტური მკურნალობა არა ერთი კონკრეტული, არამედ რამდენიმე წამლის კომბინაციით იქნება შესაძლებელი.პრობლემა ისაა, რომ ასეთი წამლების პოვნას დიდი დრო სჭირდება, აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციისგან (FDA) ნებართვის მიღება კი პროცესს კიდევ უფრო ახანგრძლივებს.კალიფორნიის უნივერსიტეტის მეცნიერების მიერ ჩატარებულ კვლევაში FDA-ის მიერ დამტკიცებული წამლები იყო განხილული, რომლებიც ამ ცვლილებების საპირისპირო ეფექტებს იწვევს.ძიება დაახლოებით 1 300 წამლით დაიწყო და მოგვიანებით 5-მდე შემცირდა, რადგან FDA-სგან გამოყენების ნებართვა მათგან მხოლოდ ამ მცირე ნაწილს ჰქონდა.მკვლევრებმა ეს მონაცემები UC Health Data Warehouse-ის მეშვეობით 65 წელს გადაცილებული 1.4 მილიონი ადამიანის ანონიმურ ჯანმრთელობის ჩანაწერს შეადარეს.ორი მედიკამენტის შემთხვევაში მეცნიერებმა განსაკუთრებით გამოკვეთილი დადებითი კორელაცია შენიშნეს. ესენია ლეტრაზოლი და ირინოტეკანი.მკვლევრები იმედოვნებენ, რომ თეორიული კვლევა კლინიკურად მალევე იქცევა და წამლების ეს კომბინაცია ამ დაავადების მქონე მილიონობით ადამიანს შვებას მოგვრის.