1780156983

მეცნიერებმა კიბოს მკურნალობის რევოლუციური მეთოდი კიდევ უფრო დახვეწეს - შედეგები შთამბეჭდავია

თერაპია, რომელმაც რევოლუცია მოახდინა სისხლისა და კანის კიბოს მკურნალობის მეთოდებში, შესაძლოა კიდევ უფრო ეფექტიანი გახდეს. კანის კიბოს ყველაზე მძიმე ფორმის მქონე თაგვებში, კიბოს უჯრედების გამკვრივებამ იმუნოთერაპიის ეფექტები გააძლიერა იმ შემთხვევებში, როცა იმუნურ სისტემაზე მანიპულირებდნენ, რათა მას სიმსივნე გაენადგურებინა. შთამბეჭდავმა შედეგებმა მეცნიერებს გაუჩინა იმედი, რომ ასეთივე მიდგომამ შეიძლება გააუმჯობესოს გადარჩენის მაჩვენებელი ადამიანებში, რომლებიც ისეთი იმუნოთერაპიებით მკურნალობენ, როგორიცაა ანტიგენის ქიმერული რეცეპტორებით (CAR T-cells) თერაპია.„სრულიად ახალი კონცეფციაა. ის სამედიცინო პრობლემას ნამდვილად უმკლავდება ფიზიკური თვალსაზრისით. ვფიქრობ, რომ ძალიან პერსპექტიულია“, — ამბობს ლონდონის დედოფალ მარის უნივერსიტეტის მკვლევარი ი სუი, რომელიც ამ კვლევაში ჩართული არ ყოფილა.ხშირად, კიბოს უჯრედები უფრო რბილია, ვიდრე ჯანმრთელი უჯრედები. ეს კი შეიძლება პრობლემა იყოს, რადგან T-ლიმფოციტებს (T-უჯრედები) — იმუნური სისტემის ნაწილს, რომელსაც სიმსივნის განადგურების პოტენციალი აქვს — შეუძლიათ შეიგრძნონ მათი შემოგარენის სიმკვრივე.„ძლიერ გვაინტერესებდა, ეხმარებოდა თუ არა სირბილე კიბოს უჯრედებს იმუნური სისტემისგან დამალვაში და რა გავლენა შეიძლება ჰქონოდა T-ლიმფოციტების მექანიკურ მგრძნობელობას კიბოსადმი მათ რეაგირებაზე“, — ამბობს შვეიცარიის ფედერალური ტექნოლოგიური ინსტიტუტის მკვლევარი ლი ტანგი, რომელმაც კვლევის შედეგები 11 მაისს წარმოადგინა ლონდონში გამართულ კონფერენციაზე.ამ საკითხის შესასწავლად, მკვლევრებმა პირველ რიგში სცადეს იმის დადგენა, რატომ არის კიბოს უჯრედები უფრო რბილი თავიანთი მემბრანებით, ანუ გარე ზედაპირით, ვიდრე ჯანმრთელი უჯრედები. ასე დადგინდა, რომ კიბოს უჯრედები, როგორც თაგვებში, ისე ადამიანებში — უფრო რბილია, რადგან მათი მემბრანები მეტ ქოლესტერინს შეიცავს... სრულად

1780152176

მეცნიერების თქმით, 2026-2027 წლების ამინდის პროგნოზი თავდაყირა დგება - რა ვიცით ელ-ნინიოს შესახებ

გლობალური ამინდის პროგნოზის მიხედვით, 2026 წლის მეორე ნახევარში მოსალოდნელია ძლიერი კლიმატური ფენომენის — ელ-ნინიოს — ჩამოყალიბება, რომელიც მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონში ამინდის მკვეთრ ცვლილებებს გამოიწვევს.იაპონიის მეტეოროლოგიური ბიუროს ინფორმაციით, 70%-იანი ალბათობა არსებობს, რომ ელ-ნინიო ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში ზაფხულის სეზონზე გამოვლინდება. ჩინეთის შესაბამისი უწყებების პროგნოზით კი, ამ ფენომენის ეფექტები ქვეყანაში წლის ბოლოსთვის გახდება შესამჩნევი, თავად პროცესი კი შესაძლოა მაისიდან დაიწყოს. ამასთან, აშშ-ის კლიმატის პროგნოზის ცენტრი 61%-იან შანსს ასახელებს, რომ ელ-ნინიო მაისიდან ივლისის პერიოდში ჩამოყალიბდება.ავსტრალიის მეტეოროლოგიური ბიურო ქვეყნის აღმოსავლეთ რეგიონებში მაისიდან აგვისტომდე ხანგრძლივ ნალექებს პროგნოზირებს.ელ-ნინიო და ლა-ნინია წყნარი ოკეანის ტროპიკული ნაწილის ერთიანი კლიმატური სისტემის საპირისპირო ფაზებია. ელ-ნინიო ხასიათდება ეკვატორული წყნარი ოკეანის ცენტრალური და აღმოსავლეთი ნაწილის ზედაპირული წყლების არაბუნებრივი გათბობით, რაც ატმოსფერული წნევის ცვლილებებისა და პასატური ქარების შესუსტების შედეგად ხდება. ამის გამო თბილი წყლები აღმოსავლეთისკენ გადაადგილდება და გლობალური ამინდის სურათი მნიშვნელოვნად იცვლება.ლა-ნინია კი საპირისპირო პროცესია — ამ დროს პასატური ქარები ძლიერდება, თბილი წყლები დასავლეთისკენ გადაადგილდება, ხოლო აღმოსავლეთ ნაწილში ზღვის ტემპერატურა ნორმაზე დაბლა ეცემა.მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის შეფასებით, მიმდინარე წლის ელ-ნინიოსგან მოსალოდნელია გლობალური ტემპერატურის ზრდა და ექსტრემალური ამინდის მოვლენების გახშირება, მათ შორის ძლიერი სიცხეები და ინტენსიური ნალექები. ნალექების მატება პროგნოზირებულია სამხრეთ ამერიკის სამხრეთ ნაწილში, აშშ-ის სამხრეთში, აფრიკის რქასა და ცენტრალურ აზიაში, ხოლო შედარებით მშრალი ამინდია მოსალოდნელი ავსტრალიაში, ინდონეზიასა და სამხრეთ აზიის რიგ ქვეყნებში.ასევე ვარაუდობენ, რომ ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზაფხულში ქარიშხლების რაოდენობა გაიზრდება ცენტრალურ და აღმოსავლეთ წყნარ ოკეანეში, თუმცა შემცირდება ატლანტის ოკეანის აუზში.წარსულში ელ-ნინიოს მოვლენებს მნიშვნელოვანი გავლენა ჰქონია. მაგალითად, 2015-2016 წლების ძლიერმა ელ-ნინიომ გვალვები გამოიწვია ავსტრალიასა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, შეასუსტა ინდური მუსონი და მნიშვნელოვნად შეამცირა სასოფლო-სამეურნეო მოსავლიანობა. 1997-1998 წლების ერთ-ერთმა ყველაზე ძლიერმა შემთხვევამ აზიაში გვალვა და ამერიკის კონტინენტზე მასშტაბური წყალდიდობები გამოიწვია.სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ მსგავსი კლიმატური პროცესები გლობალურ ეკონომიკასა და სოფლის მეურნეობაზეც მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს, რის გამოც მიმდინარე წლის პროგნოზს განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა.წყარო

1780120380

ხელოვნური ინტელექტი სამეცნიერო ფანტასტიკის ზღვარს უახლოვდება - Claude-ის შემქმნელი „დამუხრუჭებას“ ითხოვს

ხელოვნური ინტელექტი იმ ზღვარს უახლოვდება, რომელიც ცოტა ხნის წინ ჯერ კიდევ სამეცნიერო ფანტასტიკად მიიჩნეოდა. Anthropic-ის თანადამფუძნებლის, ჯეკ კლარკის თქმით, მომდევნო 12 თვის განმავლობაში ახალმა AI სისტემებმა შესაძლოა ადამიანებთან ერთად ისეთი აღმოჩენის შექმნაში შეიტანონ წვლილი, რომელიც ნობელის პრემიას დაიმსახურებს.ამასთან ერთად, ინდუსტრიის ექსპერტები უკვე საუბრობენ სრულად ხელოვნური ინტელექტის მიერ მართულ კომპანიებზე და ჰუმანოიდი რობოტების სწრაფ გავრცელებაზე ყოველდღიურ ცხოვრებაში, წერს EVZ.ოქსფორდის უნივერსიტეტში წაკითხული ლექციის დროს კლარკმა გააფრთხილა, რომ კვლავ არსებობს რეალისტური სცენარები, სადაც ამ ტექნოლოგიას შესაძლოა უკიდურესად მძიმე შედეგები მოჰყვეს. მისი თქმით, არსებობს სიტუაციები, როდესაც AI-ს „ნულზე მეტი შანსი“ ექნება, რომ „პლანეტის მთელი მოსახლეობა გაანადგუროს“. მან ასევე აღნიშნა, რომ „მნიშვნელოვანია მკაფიოდ ითქვა, რომ ეს რისკი არ გამქრალა“.ამავე კონტექსტში, კლარკმა ხელოვნური ინტელექტის განვითარების ამჟამინდელი ტემპი ძნელად სამართავად შეაფასა და თქვა, რომ საზოგადოება მისი გრძელვადიანი შედეგებისთვის მზად არ არის.Anthropic-ის ხელმძღვანელის თქმით, AI-ის განვითარება უნდა შენელდეს.მისი აზრით, ტექნოლოგიური პროგრესის შენელება სასურველი იქნებოდა, რათა საზოგადოებას მეტი დრო ჰქონდეს ადაპტაციისთვის. კლარკმა აღნიშნა, რომ უკეთესი იქნებოდა, ადამიანებს განვითარების ტემპის შემცირება შეეძლოთ, „რათა როგორც სახეობას, მეტი დრო გვქონდეს შედეგების გასააზრებლად“.თუმცა, თავადვე მიიჩნევს, რომ ასეთი სცენარი ნაკლებად რეალურია, რადგან ტექნოლოგიის განვითარებას ერთდროულად მრავალი კომპანია და სახელმწიფო უწყობს ხელს. მათი მუდმივი კონკურენცია — როგორც კომერციული, ისე გეოპოლიტიკური — ხშირად რისკების საკითხს მეორე პლანზე წევს.კლარკმა OpenAI უსაფრთხოების საკითხებზე უთანხმოების გამო დატოვა.კლარკი Anthropic-ის ერთ-ერთი მთავარი ფიგურაა. კომპანია იმ მკვლევრებმა დააარსეს, რომლებმაც OpenAI დატოვეს ხელოვნური ინტელექტის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული უთანხმოების გამო.ამავე დროს, Anthropic კრიტიკის ობიექტიც გახდა AI-ის განვითარების დაჩქარების მომხრეების მხრიდან, მათ შორის პოლიტიკურ წრეებში. ისინი კომპანიას „პანიკის დათესვაში“ ადანაშაულებენ, თითქოს რეგულაციებზე გავლენის მოხდენას ცდილობდეს, ბრალდებებს კი Anthropic უარყოფს.კლარკის თქმით, ბევრი ადამიანი ჯერ კიდევ უარყოფის ეტაპზეა და ვერ აცნობიერებს, რამდენად სწრაფად ვითარდება ხელოვნური ინტელექტი.„მალე ის ჩვენ ყველას ერთად აღებულზე უფრო უნარიანი იქნება,“  ამბობს კლარკი.მან AI-ის მიმართ საზოგადოების მოუმზადებლობა COVID-19-ის პანდემიის დროს რეაგირების სირთულეებსაც შეადარა.

1780087588

შეიმუშავეს სისხლის ტესტი, რომელიც ტვინის კიბოს ადრეულ სტადიაზე ავლენს

მეცნიერებმა სისხლის ტესტირების ახალი მეთოდი შეიმუშავეს, რომელსაც ტვინის კიბოს ადრეული დიაგნოსტირება შეუძლია. საუბარია გლიობლასტომაზე და ახლა მისი დიაგნოზის დასმა სისხლის ანალიზით, ხელმისაწვდომ ფასად შეიძლება.ტესტი ნოტრ-დამის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა შექმნეს და მას გლიობლასტომის ნიშნების აღმოჩენა ერთი საათის განმავლობაში შეუძლია. მოწყობილობა მარტივი გამოსაყენებელია და საჭიროებს მხოლოდ სისხლის მცირე სინჯს (დაახლოებით 100 მიკროლიტრი სისხლი).კიბოს ბიომარკერებიგლიობლასტომა თავის ტვინის კიბოს უაღრესად აგრესიული და ავთვისებიანი ფორმაა. დაავადების დიაგნოზის შემდეგ პაციენტთა უმრავლესობა მხოლოდ 12-დან 18 თვემდე ცხოვრობს. როგორც წესი, ინვაზიური ბიოფსია გლიობლასტომის დიაგნოსტიკის საბოლოო გზაა. ეს სიმსივნიდან ქსოვილის ნიმუშის აღებასა და მის მიკროსკოპის ქვეშ გამოკვლევას გულისხმობს.სისხლის ახალი ტესტი ტვინის კიბოს ადრეულ ეტაპზე იდენტიფიცირების კარგი შესაძლებლობა იქნება. აღსანიშნავია, რომ ტესტი კეთდება ავტომატური მოწყობილობის საშუალებით.ამ ტექნოლოგიის მნიშვნელოვანი ნაწილი პატარა ბიოჩიპია, რომელიც იყენებს ელექტროკინეტიკურ სენსორს. გლიობლასტომის სადიაგნოსტიკო მოწყობილობაში ელექტროკინეტიკური სენსორი გამოიყენება უჯრედგარე ვეზიკულების დასაჭერად და გამოსავლენად. სწორედ ეს შეიცავს დაავადებასთან დაკავშირებულ ბიომარკერებს. ცილაზე დაფუძნებული ეს ბიომარკერები ცნობილია როგორც ეპიდერმული ზრდის ფაქტორის რეცეპტორები (EGFR) და ისინი ჭარბადაა გამოხატული გლიობლასტომაში.მკვლევრების თქმით, ბიოჩიპი წარმოუდგენლად მგრძნობიარე და შერჩევითია, რაც მას საშუალებას აძლევს განასხვაოს აქტიური და არააქტიური EGFR-იები. წყარო

1780001970

ამ უბრალო დეტალმა ასობით ბავშვის სიცოცხლე იხსნა - შესაძლოა მისთვის ყურადღება არც მიგიქცევიათ

ბევრს არ მიუქცევია ამისთვის ყურადღება, არადა ეს ბურთულიანი კალმისტარი ყველასთვის ნაცნობია. მაგრამ ბევრი როდი დაფიქრებულა, რატომ არის ზუსტად ასეთი.1991 წელს კომპანია BIC-მა მსოფლიოს წარუდგინა დიზაინერული გადაწყვეტილება, რომელიც უმრავლესობისთვის შეუმჩნეველი დარჩა: მათი ზეპოპულარული საწერკალმების Cristal Pen-ის თავსახურის წვერზე პატარა ნახვრეტი გაჩნდა.ბევრს არ მიუქცევია ამისთვის ყურადღება, არადა, ამ სიახლემ ძალიან ბევრი - ასობით ბავშვის სიცოცხლე იხსნა. და კიდევ - შედარებით ნაკლები ზრდასრული ადამიანის... ყოველწლიურად.ბავშვებს უყვართ ამ ნივთის ”გემოს გასინჯვა”, ისევე, როგორც ბევრი სხვა საგნის. უფროსებსაც აქვთ თავსახურის ღრღნის ჩვევა, როცა ფიქრობენ ან ნერვიულობენ. არადა, თუ შემთხვევით გადაგეყლაპათ (რაც თურმე ძალიან ხშირია და ბავშვების შემთხვევაში, მშობლებს დიდი ყურადღება მართებთ), შეიძლება სწრაფად მოხვდეს ტრაქეაში და სუნთქვა შეაჩეროს. ხვრელი თავსახურში ადამიანს საშუალებას აძლევს, ჟანგბადის საჭირო დოზა მიიღოს სასწრაფოს ადგილზე მისვლამდე.ეს გადაწყვეტილება კალმების მწარმოებელმა თითქმის ყველა ბრენდმა გაიზიარამ ბრიტანეთის სტანდარტების ინსტიტუტმა კი მათი წარმოების რეკომენდაციაში შესწორებები შეიტანა.და კიდევ: სხვათა შორის, სწორედ ამ მიზეზის გამო აქვს ჩუპა-ჩუპის ჯოხს ხვრელი.

1779862323

Ferrari-მ თავისი პირველი ელექტროკარი წარადგინა

ევროპაში ყველაზე ძვირადღირებულმა ავტომწარმოებელმა, Ferrari-მ, თავისი პირველი ელექტროკარი Luce („სინათლე“) წარადგინა. ეს ასევე ბრენდის ისტორიაში პირველი ხუთადგილიანი ავტომობილია.Luce-ი აღჭურვილია 4 ელექტროძრავით და მისი სიმძლავრე 1050 ცხენის ძალას აღწევს. ის 100 კილომეტრ/საათ სიჩქარეს 2,5 წამში ავითარებს. მაქსიმალური სიჩქარე საათში დაახლოებით 310 კილომეტრია, სვლის მარაგის რესურსი კი სრული დატენვით 530 კილომეტრი.Luce-ის ღირებულება ევროპაში 550 000 ევროს შეადგენს. Ferrari ელექტროკარზე წინასწარი შეკვეთების მიღებას უკვე ამ კვირაში დაიწყებს. მოდელი Apple-ის დიზაინის ყოფილ დირექტორთან, ჯონი აივთან და მის სააგენტო LoveFrom-თან თანამშრომლობით შეიქმნა.

1779862240

NASA-მ მთვარეზე პირველი ბაზის მშენებლობის გეგმის დეტალები გაამხილა

NASA მთვარის სამხრეთ პოლუსზე მასშტაბური ბაზის მშენებლობას იწყებს. სააგენტომ უკვე შეუკვეთა პირველი დასაჯდომი მოდულები, ყველგანმავლები და დრონები ასტრონავტების გადასასხმელად მოსამზადებლად.NASA-მ ასობით მილიონი დოლარის ღირებულების კონტრაქტები გააფორმა, 4 ამერიკული კომპანია კი შეიმუშავებს ტექნიკას რთულ პირობებში მუშაობისთვის. მაგალითად, ჯეფ ბეზოსის კომპანია Blue Origin 2 დასაჯდომ მოდულს შექმნის. ისინი ზედაპირზე სპეციალურ ყველგანმავლებს მიიტანენ, თავად ამ ბაგების შემუშავებით კი ფირმები Astrolab-ი და Lunar Outpost-ი არიან დაკავებულნი.პირველ დრონებს მთვარეზე Firefly Aerospace გაგზავნის. ტექნიკა დანიშნულების ადგილზე ადამიანებზე ადრე უნდა ჩავიდეს. დედამიწის თანამგზავრზე ასტრონავტების პირველ გადასხმას NASA 2028 წლისთვის გეგმავს. ეს მისია Artemis-ის ფარგლებში მოხდება. 9 ივნისს ცნობილი გახდება იმ 4 ასტრონავტის ვინაობა, ვინც მისია Artemis III-ში მიიღებს მონაწილეობას.თანამგზავრის ათვისების ძირითადი ეტაპებია:2027 წლის შუა პერიოდი - მისია Artemis III-ის გაშვება.2028 წელი - ორი ასტრონავტის გადასხმა ზედაპირზე.2029 წელი - მუდმივი ენერგოსისტემის მშენებლობის დაწყება.2030-იანი წლები - საცხოვრებელი მოდულების შექმნა ხანგრძლივი ყოფნისთვის.პროექტის მთავარი მიზანი მთვარის ეკონომიკის სტიმულირებაა. NASA-ს სურს უნიკალური სამეცნიერო კვლევების ჩატარება, ხოლო მთვარე მარსზე გაფრენის წინ საგამოცდო პლატფორმა გახდება.„მათთვის, ვინც მოთმინებით ელოდება, გრანდიოზული დაბრუნება უკვე ახლოსაა და ჩვენ ტემპს არ დავაგდებთ. ჩვენ, ფაქტობრივად, მხოლოდ ახლა ვიწყებთ“, - აცხადებენ NASA-ში.“

1779801900

მეცნიერებმა გულის შეტევისა და ინსულტის რისკის ახალი მარკერი აღმოაჩინეს

მეცნიერების მიერ ჩატარებული კვლევის მიხედვით, რაც უფრო დიდხანს ცხოვრობს ადამიანი ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტით, მით უფრო მაღალია გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების გართულებების რისკი. კვლევის შედეგები გამოქვეყნდა სამეცნიერო ჟურნალში Diabetes.მეცნიერების განმარტებით, ამ პროცესში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ერითროციტების – სისხლის წითელი უჯრედების – ცვლილებები. უკვე ცნობილი იყო, რომ ტიპი 2 დიაბეტი ზრდის გულის შეტევისა და ინსულტის რისკს, თუმცა ახალი კვლევა აჩვენებს, რომ გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს დაავადების ხანგრძლივობას.კვლევის ფარგლებში მეცნიერებმა შეისწავლეს როგორც ცხოველური მოდელები, ასევე ტიპი 2 დიაბეტით დაავადებული პაციენტები. აღმოჩნდა, რომ ხანგრძლივი დიაბეტის შემთხვევაში ერითროციტები იწყებენ სისხლძარღვების ფუნქციის პირდაპირ დაზიანებას. ეს ეფექტი ახლად დიაგნოზირებულ პაციენტებში არ დაფიქსირებულა, თუმცა რამდენიმე წლის შემდეგ მათი სისხლის წითელი უჯრედებიც იგივე მავნე თვისებებს იძენს.დამატებითმა ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ ერითროციტებში მიკროRNA-210-ის დონის აღდგენამ სისხლძარღვთა ფუნქციის გაუმჯობესება გამოიწვია, რაც შესაძლო მექანიზმზე მიუთითებს, რომელიც ხანგრძლივ დიაბეტს გულ-სისხლძარღვთა გართულებებთან აკავშირებს.კვლევის ხელმძღვანელის, Ruihao Zhou-ის თქმით, მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ დაავადების არსებობა, არამედ მისი ხანგრძლივობაც: „რამდენიმე წლის შემდეგ იწყებენ ერითროციტები სისხლძარღვებზე დამაზიანებელი ეფექტის მოხდენას“.მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ მიკროRNA-210 შესაძლოა გახდეს პერსპექტიული ბიომარკერი იმ პაციენტების ადრეული იდენტიფიცირებისთვის, რომლებსაც გულ-სისხლძარღვთა გართულებების მაღალი რისკი აქვთ. კვლევის თანაავტორის, Eftychia Kontidou-ის განცხადებით, მაღალი რისკის მქონე პაციენტების ადრეული გამოვლენა გართულებების პრევენციის ახალ შესაძლებლობებს შექმნის.მკვლევარები აღნიშნავენ, რომ მიღებული შედეგები ხაზს უსვამს არა მხოლოდ სისხლში შაქრის დონის კონტროლის, არამედ დაავადების ხანგრძლივობის გათვალისწინების აუცილებლობას, როდესაც ხდება გულ-სისხლძარღვთა რისკების შეფასება და პაციენტის მონიტორინგის სტრატეგიის განსაზღვრა.

1779692425

მეცნიერებმა ირმის ნახტომში სხვა გალაქტიკის შესაძლო კვალი აღმოაჩინეს

ირმის ნახტომში უცხო გალაქტიკის შესაძლო კვალი აღმოაჩინეს. მეცნიერებმა მიაგნეს 20 ვარსკვლავს, რომლებიც, შესაძლოა, მილიარდობით წლის წინ ირმის ნახტომის მიერ შთანთქმული უძველესი ჯუჯა გალაქტიკის ნარჩენები იყოს.მკვლევრებმა, ჰერტფორდშირის უნივერსიტეტის პროფესორ ფედერიკო სესტიტოს ხელმძღვანელობით, შეისწავლეს ლითონებით ღარიბი ვარსკვლავების ჯგუფი, რომლებიც ქიმიურად ჰგვანან ერთმანეთს, თუმცა მკვეთრად განსხვავდებიან თავიანთ გარემოცვაში არსებული სხვა ვარსკვლავებისგან. ვინაიდან ისინი ირმის ნახტომის მთავარ დისკში მდებარეობენ, მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ეს ვარსკვლავები გალაქტიკამ ძალიან დიდი ხნის წინ შთანთქა.კომპიუტერულმა მოდელირებამ აჩვენა, რომ ლითონებით ღარიბი ვარსკვლავები, სავარაუდოდ, „უძველესი სისტემის ნარჩენებია“. მეცნიერებმა მას სკანდინავიური მითოლოგიის ღმერთის პატივსაცემად „ლოკი“ უწოდეს.ირმის ნახტომი დაახლოებით 13 მილიარდი წლისაა. მან თავისი ამჟამინდელი ზომა და ფორმა, მათ შორის, შედარებით პატარა გალაქტიკებისა და ვარსკვლავთგროვების შთანთქმის ხარჯზე მიიღო.

1779649872

კოსმოსში გაშვებულ NASA-ს თანამგზავრში მოათავსეს გზავნილი მათთვის, ვინც დედამიწაზე 8,4 მილიონი წლის შემდეგ იცხოვრებს

 NASA-ს თანამგზავრის შიგნით, რომელიც 1976 წელს გაუშვეს, დამალულია ფირფიტა, რომელზეც დატანილია გზავნილი იმ ადამიანებისთვის, რომლებიც დედამიწაზე 8,4 მილიონი წლის შემდეგ იცხოვრებენ. სწორედ ამ დროს ვარაუდობენ, რომ თანამგზავრი დედამიწაზე ჩამოვარდება.როგორც spacedaily.com წერს, 1976 წლის 4 მაისს NASA-მ კალიფორნიაში, ვანდენბერგის ავიაბაზიდან გაუშვა თანამგზავრი LAGEOS-1. ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე მარტივი ობიექტი, რომელიც ოდესმე ორბიტაზე გაუშვიათ. ის დაახლოებით 60 სანტიმეტრის დიამეტრის სფეროა, დაახლოებით 400 კილოგრამს იწონის და არ აქვს ელექტრონიკა, სენსორები, ენერგიის წყარო ან მოძრავი ნაწილები. მისი ამოცანაა იყოს სამიზნე. მიწაზე განთავსებული სადგურები მას ლაზერულ იმპულსებს უგზავნიან და ზომავენ დროს, რომელიც სინათლეს უკან დასაბრუნებლად სჭირდება.თავდაპირველი შეფასებით, LAGEOS-1 ორბიტაზე დაახლოებით 8,4 მილიონი წელი უნდა დარჩეს, სანამ ატმოსფერული წინააღმდეგობა საბოლოოდ მის ჩამოვარდნას გამოიწვევს.რა არის თანამგზავრის შიგნით?კარლ სეიგანმა, რომელმაც „ვოიაჯერის“ „ოქროს დისკზეც“ იმუშავა, შექმნა დაახლოებით 10×18 სანტიმეტრის ზომის პატარა უჟანგავი ფოლადის ფირფიტა. მისი ორი იდენტური ასლი თანამგზავრის შიგნით მოათავსეს.ფირფიტა ტექსტს არ შეიცავს — ეს არის სქემა, რომელიც განკუთვნილია იმ არსებებისთვის, რომლებსაც საერთო ენა არ აქვთ. ფირფიტის ზედა ნაწილში მოცემულია ერთგვარი ლექსიკონი: რიცხვები ერთიდან ათამდე ორობით სისტემაში და დედამიწის მზის გარშემო ბრუნვის პატარა გამოსახულება, სადაც ორობითი რიცხვი „ერთი“ ერთი სრული ბრუნვის — ერთი წლის — ხანგრძლივობას აღნიშნავს. ამ გზით განისაზღვრება საზომი ერთეული, რომელზეც დაფუძნებულია ფირფიტაზე არსებული დანარჩენი ინფორმაცია.ფირფიტის ქვედა ნაწილში დედამიწის ზედაპირის სამი რუკაა გამოსახული, რომლებიც გზავნილის მთავარ ნაწილს ქმნის.პირველი რუკა აჩვენებს კონტინენტებს დაახლოებით 268 მილიონი წლის წინ, როდესაც ისინი ერთიან სუპერკონტინენტ პანგეად იყვნენ გაერთიანებული. მეორე რუკა ასახავს კონტინენტების მდებარეობას 1976 წელს, თანამგზავრის გაშვების დროს. მესამე რუკა კი კონტინენტების სავარაუდო განლაგებას დაახლოებით 8,4 მილიონი წლის შემდეგ აჩვენებს.ეს მესამე თარიღი შემთხვევითი არ არის — სწორედ ეს არის თანამგზავრის სავარაუდო ჩამოვარდნის დრო.სამი რუკის იდეა დროის გაზომვას უკავშირდება. კონტინენტები წელიწადში რამდენიმე სანტიმეტრის სიჩქარით გადაადგილდებიან. თუ ვინმე LAGEOS-1-ს იპოვის, შეძლებს ფირფიტაზე გამოსახული კონტინენტების მდებარეობა შეადაროს იმ კონტინენტებს, რომლებსაც თავის გარშემო დაინახავს, და დაახლოებით განსაზღვროს, რამდენი დრო გავიდა.ფირფიტა არ გულისხმობს, რომ მას აუცილებლად ვინმე იპოვის. მისი იდეაა, რომ თუ ეს მაინც მოხდება, ყველაზე სასარგებლო ინფორმაცია, რაც შეიძლება აღმომჩენს გადასცენ, არის საშუალება გაარკვიოს, როდის შეიქმნა ობიექტი, რომელიც ხელში უჭირავს.ადრე ასტრონომებმა NASA-ს სუპერტელესკოპ James Webb-ის დახმარებით შექმნეს „კოსმოსური აბლაბუდის“ წარმოუდგენლად დეტალური რუკა, რომელიც აჩვენებს, როგორ ერთდებოდნენ და იცვლებოდნენ გალაქტიკები 13,7 მილიარდი წლის განმავლობაში.

1779646861

ბრძოლა სიბერესთან - შეძლებს თუ არა მედიცინა დაბერების შენელებას, სად გადის ზღვარი რეალურ მეცნიერებასა და გადაჭარბებულ მოლოდინებს შორის?

სიბერე - ბიოლოგიური პროცესი, როცა ადამიანის ორგანიზმი თანდათან ფუნქციას კარგავს. წლებთან ერთად, ზიანდება და ირღვევა უჯრედების მუშაობის სისტემა, ნელ-ნელა სუსტდება სხეულის თვითაღდგენის უნარი.კაცობრიობის არსებობის განმავლობაში, სიბერე ბუნებრივ და გარდაუვალ მოვლენად მიიჩნეოდა. ამის მიუხედავად, უძველესი ცივილიზაციებიდან დღემდე, ადამიანი მუდამ ესწრაფოდა მარადიულ ახალგაზრდობას, თუმცა თანამედროვე მეცნიერებს მიაჩნიათ, რომ სიბერესთან დაკავშირებულ გამოწვევასაც მალე დაძლევენ.მსოფლიოს წამყვან ლაბორატორიებში ცდილობენ, გაარკვიონ, როგორ შეანელონ დაბერების პროცესში. მიზანი უკვდავება არ არის. მეცნიერების ამოცანაა, ადამიანმა იცოცხლოს უფრო დიდხანს და უფრო ჯანმრთელად, შედეგად კი მივიღებთ ნაკლებ ასაკობრივ დაავადებას, უფრო ხანგრძლივ, უკეთეს ფიზიკურ თუ გონებრივ შესაძლებლობებს.მრავალწლიანი დაკვირვების შემდეგ, განსაკუთრებული ყურადღება ერთმა ბიოლოგიურმა ფენომენმა მიიპყრო. აღმოჩნდა, რომ ადამიანის სიცოცხლის ყველაზე ადრეულ ეტაპზე - ემბრიონის განვითარების ეტაპზე - უჯრედებს, გარკვეულწილად, "გაახალგაზრდავება" შეუძლიათ - ამ დროს უჯრედები ასაკობრივი დაზიანებების ნაწილს თითქოს თავიდან იშორებენ და უფრო "სუფთა" მდგომარეობას უბრუნდებიან. მეცნიერები დაფიქრდნენ იმაზე, თუ ეს ბუნებრივად ხდება, შეძლებს თუ არა ადამიანი მომავალში ამ პროცესის ხელოვნურად გამეორებას?წლებთან ერთად, ორგანიზმში დაბერებული, ფუნქციადაკარგული უჯრედები გროვდება, რომლებიც იწვევენ ანთებით პროცესს. ბიოლოგები ექსპერიმენტებს ატარებენ სპეციალურ პრეპარატებზე, რომელთა მიზანიც სწორედ ამ უჯრედების ორგანიზმიდან მოცილებაა. ვარაუდობენ, რომ მსგავსი მეთოდით ასაკთან დაკავშირებული ზოგიერთი დაავადების პრევენცია იქნება შესაძლებელი.კვლევის კიდევ უფრო ამბიციური მიმართულებაა ე.წ. გენეტიკური გადაპროგრამირების პროცესი, რაც გულისხმობს უჯრედების ნაწილობრივ ახალგაზრდულ მდგომარეობამდე დაბრუნებას. ყველაზე მნიშვნელოვანი აღმოჩენა იაპონელ მეცნიერს ეკუთვნის. 2006 წელს მან მიაგნო სპეციალურ გენებს, რომლებიც უჯრედს თითქმის საწყის მდგომარეობამდე აბრუნებს. თაგვებზე ჩატარებული ცდებით დამტკიცდა, რომ, ამ მეთოდის შედეგად, ასაკოვანი თაგვების ფიზიკური მდგომარეობა გაუმჯობესდა, უკეთ ფუნქციონირებდა მათი გული, მოძლიერდა კუნთებიც.2026 წელს მსოფლიოში პირველად დაიწყო გაახალგაზრდავების მეთოდის კლინიკური კვლევა ადამიანებზე. მეცნიერები აკვირდებიან, შესაძლებელია თუ არა უჯრედების უსაფრთხოდ "გადაპროგრამება" ისე, რომ მათ ფუნქცია არ დაკარგონ. გაახალგაზრდავების პროცესის შესწავლაში ერთვებიან როგორც ბიოტექნოლოგიური კომპანიები, ისე მსოფლიოს უმდიდრესი ადამიანები. საქმეში ჩართულია ხელოვნური ინტელექტიც, რომელიც მილიონობით ბიოლოგიურ მონაცემს აანალიზებს.რაც უფრო აქტიურად სწავლობენ დაბერების მექანიზმებს, მით უფრო ცხადი ხდება, თუ რამდენად რთული ბიოლოგიური სისტემაა ის. ერთ-ერთ მთავარი რისკი უჯრედების "გაახალგაზრდავების" მცდელობისას კიბოს განვითარებაა. არსებობს ალბათობა, რომ მათ პირვანდელი ფუნქცია დაკარგონ და უკონტროლო გამრავლება დაიწყონ. ცხოველებზე ჩატარებულმა ადრეულმა ექსპერიმენტებმა სწორედ მსგავსი შედეგები აჩვენა.სპეციალისტების ნაწილი მიიჩნევს, რომ ორგანოების ან ქსოვილების გაახალგაზრდავება რეალური გახდება მომავალში, თუმცა ერთი ორგანოს ფუნქციონირებაში ჩარევამ შესაძლოა ორგანიზმის ბიოლოგიურ ბალანსი დაარღვიოს. თუმცა, ამასთან ერთად, მნიშვნელოვანი კითხვებიც ჩნდება: რეალურად, შეძლებს თუ არა მედიცინა დაბერების შენელებას და ვის ექნება ამ შესაძლებლობაზე წვდომა? გახდება თუ არა ხანგრძლივი და ჯანმრთელი სიცოცხლე მხოლოდ რჩეულთა პრივილეგია, თუ ის ყველასთვის ხელმისაწვდომი იქნება?

1779395227

დასახელდა ავტომობილების ბრენდები, რომელთა მოდელებიც ყველაზე არასანდოა

მანქანის დიზაინის დროს, ბევრი მწარმოებელი ყველაფერს აკეთებს იმისათვის, რომ მათი მოდელები საიმედო იყოს.GoBankingRates-მა  დაასახელა 12 ბრენდი, რომელთა მანქანები ორჯერ უფრო სწრაფად იშლება, ვიდრე მათი კონკურენტები.ეს რეიტინგი ეფუძნება  Consumer Reports-ის ექსპერტების კვლევას. იგი ითვალისწინებს ავტომობილების ავარიის მონაცემებს სადაზღვევო კომპანიებისა და მფლობელებისგან.ნახეთ, ყველაზე არასანდო მანქანების ტოპ 12 მწარმოებელი:ChryslerMercedes-BenzRivianvolkswagenJeepVolvoGMCLincolnFordDodgeChevroletAudiამასთან, Chrysler აღმოჩნდა ყველაზე არასანდო მანქანების მწარმოებელი. RepairPal-ის მიხედვით, შეერთებულ შტატებში ამ ბრენდის მოვლის საშუალო წლიური ღირებულება 608 დოლარია.გარდა ამისა, გაირკვა, რომ პრემიუმ ბრენდის Mercedes-Benz-ის მანქანებიც ხშირად ფუჭდება. ელექტრო მანქანების მწარმოებლის Rivian-ის მოდელები ასევე არასანდო აღმოჩნდა. ბრენდის სანდოობის სავარაუდო ქულა იყო მხოლოდ 24 ქულა 100-დან.