1790002320

ზამთარში D ვიტამინის შესანარჩუნებლად მეცნიერებმა ახალ გზას მიაგნეს - რას აჩვენებს კვლევა

ჟურნალ Scientific Reports-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევის შედეგები ადასტურებს, რომ ცივ სეზონზე გარეთ ფიზიკური აქტივობა D ვიტამინის დონის შესანარჩუნებლად საუკეთესო სტრატეგიაა. მკვლევრებმა ექსპერიმენტში ჩართეს როგორც აქტიური მორბენალები, ისე ადამიანები, რომლებიც რეგულარულად არ ვარჯიშობენ. მოხალისეები ორ ჯგუფად დაიყვნენ: ნაწილი 8 კვირის განმავლობაში რეგულარულად იღებდა D ვიტამინის დანამატებს, ნაწილი კი - არა. რვა კვირის შემდეგ ჩატარებულმა სისხლის ანალიზმა საინტერესო სურათი აჩვენა: როგორც მოსალოდნელი იყო, დანამატების მიმღებ პირებს ვიტამინის დონე გაეზარდათ. თუმცა, მორბენალებს, რომლებიც სუფთა ჰაერზე ვარჯიშობდნენ და არანაირ დანამატს არ იღებდნენ, სისხლში D ვიტამინის თითქმის იდენტური მაჩვენებელი აღმოაჩნდათ, როგორიც დანამატების მომხმარებელ ჯგუფს.მკვლევრები ამ ფენომენს ზამთრის მზის სხივების ზემოქმედებით ხსნიან. მიუხედავად სიცივისა და მზის დაბალი აქტივობისა, ორგანიზმს ულტრაიისფერი გამოსხივების (UV) დახმარებით მაინც შეუძლია D ვიტამინის სინთეზირება, განსაკუთრებით მაშინ, თუ ადამიანი ღია ფერის კანის მატარებელია და დროის გარკვეულ ნაწილს გარეთ ატარებს. მეცნიერების რეკომენდაციით, სულ რაღაც 20-30 წუთი მსუბუქი სირბილი ან ღია ცის ქვეშ ნებისმიერი სხვა სახის აქტივობა სრულიად საკმარისია იმისთვის, რომ ორგანიზმმა D ვიტამინის საჭირო დოზა გამოიმუშაოს. 

1789992300

ხმელთაშუა ზღვაში 1,8 კმ სიღრმეზე 3300 წლის გემის ტვირთი აღმოაჩინეს - რა იპოვეს მკვლევრებმა

ხმელთაშუა ზღვაში მკვლევრებმა შემთხვევით აღმოაჩინეს ბრინჯაოს ხანის სავაჭრო გემის ნაშთები, რომელიც, სავარაუდოდ, ძვ. წ. XIII საუკუნეში ჩაიძირა. აღმოჩენა განსაკუთრებულია, რადგან ეს შესაძლოა ღრმა ზღვაში აღმოჩენილი უძველესი გემის ნამსხვრევები იყოს.გემი ისრაელის სანაპიროდან დაახლოებით 90 კილომეტრში, 90 მეტრის სიღრმეზე აღმოაჩინეს. მკვლევრები ზღვის ფსკერს სხვა მიზნისთვის იკვლევდნენ, როდესაც სპეციალური აპარატურის დახმარებით ამფორები შენიშნეს.არქეოლოგებმა ტერიტორიაზე ათობით თითქმის ერთნაირი თიხის ჭურჭელი იპოვეს. მათი ასაკი დაახლოებით 3400 წელია. მსგავსი ამფორები გვიანი ბრინჯაოს ხანაში გამოიყენებოდა ღვინის, ზეთისა და სხვა სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტების გადასატანად.ვარაუდობენ, რომ თავად გემი დაახლოებით 12–14 მეტრის სიგრძის იყო, თუმცა ხის კონსტრუქციის უმეტესი ნაწილი საუკუნეების განმავლობაში დაიშალა და შესაძლოა ნალექის ქვეშ იყოს დამარხული.რატომ არის აღმოჩენა მნიშვნელოვანი?მანამდე მეცნიერები ფიქრობდნენ, რომ ბრინჯაოს ხანის მეზღვაურები ძირითადად სანაპიროებთან ახლოს გადაადგილდებოდნენ, რათა ხმელეთი თვალსაწიერში ჰქონოდათ. ახალი აღმოჩენა კი მიუთითებს, რომ იმ პერიოდის მეზღვაურები შესაძლოა ღია ზღვაში გაცილებით შორსაც მოგზაურობდნენ.90 კილომეტრის დაშორებით მყოფ გემზე მეზღვაურებს ნავიგაციისთვის ხმელეთის გამოყენება აღარ შეეძლოთ და სავარაუდოდ მზისა და ვარსკვლავების მდებარეობას ეყრდნობოდნენ.არქეოლოგები ამჟამად ამფორებს იკვლევენ, რათა დაადგინონ, საიდან იყო გემი და რა ტვირთი გადაჰქონდა. აღმოჩენამ შესაძლოა ახალი ინფორმაცია მოგვცეს 3000-ზე მეტი წლის წინ ხმელთაშუა ზღვაში არსებული ვაჭრობისა და საზღვაო მოგზაურობის შესახებ.

1789973190

Google-ის AI-მოდელმა ტესტირებისას სამი კომპანია გატეხა - BBC

Google-ის ხელოვნური ინტელექტის მოდელმა, Gemini-მ, კიბერუსაფრთხოების სფეროში საკუთარი შესაძლებლობების ტესტირებისას, სამი კომპანიის სისტემა დამოუკიდებლად გატეხა. ინფორმაცია BBC News-ს თავად კომპანიაში დაუდასტურეს. Google-ში აღნიშნეს, რომ ეს პირველი შემთხვევაა, როდესაც მათი AI-მოდელი ასე მოიქცა.„Gemini-მ ინტერნეტში საჯაროდ ხელმისაწვდომი ინფორმაცია აღმოაჩინა და იმ ვებგვერდზე წვდომის მონაცემები გამოიცნო, რომლებიც, მისი აზრით, ტესტის ნაწილს წარმოადგენდა“, - განაცხადეს Google-ში.The Washington Post-ი აზუსტებს, რომ ჰაკერული შეტევა ჯერ კიდევ მაისში, AI-მოდელების შემოწმებაზე სპეციალიზებული სტარტაპის, Irregular-ის მიერ ჩატარებული ტესტირებისას განხორციელდა. კერძოდ, ერთ-ერთ შემთხვევაში Gemini-ს მიაწოდეს გამოგონილი სცენარი, რომლის მიხედვითაც მას არარსებული კომპანიის სისტემა უნდა გაეტეხა. თუმცა, ამის სანაცვლოდ, სატესტო მოდელმა ინტერნეტში გასვლა შეძლო და განახორციელა ჰაკერული შეტევა რეალურ კომპანიაზე, რომლის დასახელებაც გამოგონილს ემთხვეოდა.დაზარალებული კომპანიების სახელები არ საჯაროვდება. მათ მომხდარის შესახებ ივლისში აცნობეს. „ჩვენ ვიზრუნეთ იმაზე, რომ სამივე ორგანიზაცია ინფორმირებული ყოფილიყო და ჩვენს პარტნიორთან ერთად ვიმუშავეთ იმ ცვლილებებზე, რომლებიც ახლა უკვე შეტანილია ტესტირების პროცესში“, - განაცხადა Google-ის უსაფრთხოების ინჟინერიის ვიცე-პრეზიდენტმა, ჰიზერ ადკინსმა.მსგავსი ინციდენტების შესახებ ადრე AI-მოდელების სხვა მსხვილმა დეველოპერებმაც განაცხადეს. Anthropic-ში აღნიშნავდნენ, რომ Claude-ის სამი მოდელი Irregular-ის პლატფორმის სატესტო გარემოდან ინტერნეტში გავრცელდა და სამი ორგანიზაციის სისტემები გატეხა. ცოტა ხნით ადრე, მსგავსი შემთხვევის შესახებ OpenAI-მაც განაცხადა - მაშინ შიდა ტესტირებისას კომპანიის ორმა მოდელმა კონტროლი დაკარგა და AI-პლატფორმის, Hugging Face-ის ინფრასტრუქტურა გატეხა.

1789970801

როგორ შევამციროთ ბიოლოგიური ასაკი სულ რაღაც 4 კვირაში - მეცნიერება კვლევა ჩაატარეს

დაბერება ადამიანის ორგანიზმის ბუნებრივი პროცესია, თუმცა მეცნიერები სულ უფრო მეტ ყურადღებას უთმობენ იმას, თუ როგორ შეიძლება ცხოვრების წესმა ამ პროცესის სიჩქარეზე იმოქმედოს. ერთ-ერთი ახალი კვლევა განსაკუთრებით საინტერესო შედეგებს აჩვენებს - ხანდაზმულ ადამიანებში კვების რაციონის ცვლილებას სულ რაღაც ოთხ კვირაში ორგანიზმის დაბერებასთან დაკავშირებული ზოგიერთი ფიზიოლოგიური მაჩვენებლის გაუმჯობესება მოჰყვა.კვლევა 65-დან 75 წლამდე ასაკის 104 ადამიანზე ჩატარდა. მონაწილეები ოთხ სხვადასხვა კვებით ჯგუფად დაყვეს და მათ ოთხი კვირის განმავლობაში განსხვავებული რაციონი დაიცვეს. მეცნიერებს აინტერესებდათ, როგორ აისახებოდა საკვებში ცხიმებისა და ნახშირწყლების განსხვავებული თანაფარდობა ორგანიზმის ფიზიოლოგიურ მდგომარეობაზე.კვლევის ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო შედეგი იმ ჯგუფში დაფიქსირდა, რომელიც ომნივორულ - ანუ როგორც მცენარეული, ისე ცხოველური პროდუქტების შემცველ - რაციონს იღებდა და საკვებში ცხიმის რაოდენობა შედარებით დაბალი, ნახშირწყლების კი მაღალი იყო. ამ მონაწილეებში შემცირდა სხვაობა ქრონოლოგიურ და სპეციალური მეთოდით გამოთვლილ ბიოლოგიურ ასაკს შორის.რას ნიშნავს „ბიოლოგიური ასაკი“?ქრონოლოგიური ასაკი უბრალოდ გვიჩვენებს, რამდენი წელი გავიდა ადამიანის დაბადებიდან. ბიოლოგიური ასაკი კი უფრო ფართო ცნებაა და ორგანიზმის ფიზიოლოგიურ მდგომარეობას უკავშირდება.კვლევაში მეცნიერებმა ბიოლოგიური ასაკის შესაფასებლად გამოიყენეს Klemera–Doubal Method (KDM). მეთოდი სხვადასხვა ჯანმრთელობისა და ფიზიოლოგიური მდგომარეობის მაჩვენებელს აერთიანებს, რათა შეფასდეს, რამდენად შეესაბამება ადამიანის ორგანიზმის მდგომარეობა მის რეალურ ასაკს.მნიშვნელოვანია, რომ კვლევა არ ამტკიცებს, თითქოს ადამიანებმა ოთხ კვირაში ფაქტობრივად „გაახალგაზრდავდნენ“. მეცნიერებმა დააფიქსირეს ბიოლოგიურ ასაკთან დაკავშირებული გარკვეული მაჩვენებლების ცვლილება, თუმცა ჯერ უცნობია, რამდენად ხანგრძლივი იქნება ეს ეფექტი.რა როლი ითამაშა კვებამ?მკვლევრებმა მონაწილეები ოთხ ჯგუფად დაყვეს. განსხვავებები ძირითადად უკავშირდებოდა იმას, რამდენ ცხიმსა და ნახშირწყალს შეიცავდა მათი ყოველდღიური რაციონი და იყო თუ არა კვება მთლიანად ომნივორული თუ ნახევრად ვეგეტარიანული.შედეგებმა აჩვენა, რომ კვების შემადგენლობის ცვლილებამ შესაძლოა საკმაოდ სწრაფად მოახდინოს გავლენა ორგანიზმის ფიზიოლოგიურ პროფილზე.განსაკუთრებული ცვლილება მაღალი ნახშირწყლებისა და შედარებით დაბალი ცხიმის შემცველობის ომნივორულ ჯგუფში დაფიქსირდა. მკვლევრების შეფასებით, შედეგები აძლიერებს მოსაზრებას, რომ კვების ხარისხსა და მაკრონუტრიენტების ბალანსს შესაძლოა მნიშვნელოვანი კავშირი ჰქონდეს ასაკთან დაკავშირებულ ფიზიოლოგიურ პროცესებთან.ოთხი კვირა საკმარისია?აქ კვლევის ყველაზე მნიშვნელოვანი შეზღუდვაც ჩნდება. მონაწილეებს მხოლოდ ოთხი კვირის განმავლობაში აკვირდებოდნენ. შესაბამისად, კვლევა ვერ პასუხობს კითხვას, გაგრძელდება თუ არა მიღებული ეფექტი რამდენიმე თვის ან წლის შემდეგ და შეამცირებს თუ არა მსგავსი კვების რეჟიმი რეალურად ასაკთან დაკავშირებული დაავადებების განვითარების რისკს.ასევე, კვლევის შედეგი არ ნიშნავს, რომ კონკრეტული დიეტა ყველასთვის ერთნაირად იმუშავებს. კვების რეჟიმის გავლენაზე შეიძლება მრავალი ფაქტორი მოქმედებდეს, მათ შორის ადამიანის ჯანმრთელობის მდგომარეობა, ფიზიკური აქტივობა და საწყისი კვებითი ჩვევები.რატომ არის კვლევა მნიშვნელოვანი?მეცნიერებისთვის საინტერესო სწორედ ის აღმოჩნდა, რომ ორგანიზმის გარკვეული ფიზიოლოგიური მაჩვენებლები მოკლე პერიოდში შეიცვალა. ეს კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ ასაკთან დაკავშირებული პროცესების შესწავლა მხოლოდ დაბადების წლით არ შემოიფარგლება და ცხოვრების წესსაც მნიშვნელოვანი ადგილი აქვს.კვლევის ავტორები მიიჩნევენ, რომ მიღებული შედეგები მომავალში უფრო ხანგრძლივი კვლევების ჩატარების საფუძველი შეიძლება გახდეს. ახლა მთავარი კითხვაა, შენარჩუნდება თუ არა ეს ცვლილებები ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში და ექნება თუ არა მათ რეალური გავლენა ჯანმრთელობასა და სიცოცხლის ხანგრძლივობაზე.

1789674784

Facebook-ს ახალი ფუნქციები დაემატა - რა იცვლება მომხმარებლებისთვის

Meta-მ Facebook-ის მომხმარებლებისთვის ახალი შესაძლებლობები დააანონსა.კომპანიამ 15 სექტემბერს ახალი გამოწერის სისტემა Meta One-ს გაუშვა, რომელიც Facebook-ის, Instagram-ის, WhatsApp-ისა და Meta AI-ის დამატებით ფუნქციებს აერთიანებს.Meta-ს ინფორმაციით, ახალ სისტემაში უკვე 50-ზე მეტი ფუნქციაა გათვალისწინებული და ის ეტაპობრივად სხვადასხვა ქვეყანაში ინერგება.Facebook-ის ფასიან შესაძლებლობებს შორის შედის Messenger-ის პერსონალიზაციის დამატებითი ვარიანტები, Reels-ის უფრო დეტალური სტატისტიკა და ახალი რეაქციები, მათ შორის „Super Heart“. ასევე, Meta One-ის გაფართოებული პაკეტები მომხმარებლებს Meta AI-ის უფრო ინტენსიურად გამოყენებისა და ფოტოების შექმნა-რედაქტირების დამატებით შესაძლებლობებს სთავაზობს.კომპანიის განცხადებით, Facebook-ისა და სხვა აპების ძირითადი ფუნქციები კვლავ უფასო დარჩება ფასიანი გამოწერა დამატებით, უფრო სპეციალიზებულ შესაძლებლობებსა და AI-ის გაფართოებულ გამოყენებაზეა გათვლილი. კონკრეტული ფუნქციები და ფასები შესაძლოა ქვეყნის, აპლიკაციისა და ანგარიშის ტიპის მიხედვით განსხვავდებოდეს.Meta One-ის ამოქმედება ეტაპობრივად მიმდინარეობს, ამიტომ ახალი ფუნქციები ყველა მომხმარებლის ანგარიშზე ერთდროულად შესაძლოა არ გამოჩნდეს.

1789666973

დეპრესიამ შესაძლოა ტვინში ახალი ნეირონების წარმოქმნა შეაფერხოს - ახალი კვლევა

დეპრესიის დროს ტვინის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან უბანში ახალი ნერვული უჯრედების წარმოქმნის პროცესი შესაძლოა შეფერხდეს. ამის შესახებ ახალ კვლევაშია ნათქვამი.მკვლევრების განცხადებით, აღმოჩენამ შეიძლება მომავალში დეპრესიის მკურნალობის ახალი გზების ძიებას შეუწყოს ხელი. თუმცა, კვლევა ჯერ არ ამტკიცებს, რომ ნეირონების წარმოქმნის შეფერხება დეპრესიის პირდაპირი მიზეზია.მკვლევრებმა ყურადღება ჰიპოკამპზე გაამახვილეს - ტვინის უბანზე, რომელიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებს მეხსიერების ფორმირებაში, სწავლასა და ემოციების დამუშავებაში.ჰიპოკამპში მთელი ცხოვრების განმავლობაში ახალი ნეირონების წარმოქმნის პროცესი მიმდინარეობს. ამ პროცესს ნეიროგენეზი ეწოდება. მეცნიერებს სურდათ გაერკვიათ, როგორ იცვლება ის დეპრესიის მქონე ადამიანებში. მეცნიერებმა გარდაცვლილი ადამიანების ტვინის ქსოვილი შეისწავლესკვლევაში 30 გარდაცვლილი ადამიანის ტვინის ქსოვილი გააანალიზეს. მათგან 19-ს დეპრესიის დიაგნოზი არ ჰქონდა, ხოლო 11-ს ჰქონდა. კვლევაში მონაწილე არც ერთი ადამიანი სიკვდილამდე სამი თვის განმავლობაში ანტიდეპრესანტებს არ იღებდა.მეცნიერებმა დაახლოებით ნახევარი მილიონი ტვინის უჯრედი შეისწავლეს და მათი გენეტიკური აქტივობის მიხედვით დააჯგუფეს. ამ გზით მათ შეძლეს დაედგინათ, რომელი უჯრედები მონაწილეობდნენ ახალი ნეირონების წარმოქმნაში და რა ეტაპზე ხდებოდა მათი განვითარება. დეპრესიის მქონე ადამიანების ტვინის ქსოვილში უფრო მეტი ნერვული ღეროვანი უჯრედი და ნაკლები შუალედური განვითარების უჯრედი აღმოჩნდა. ეს მიანიშნებს, რომ შესაძლოა შეფერხება სწორედ იმ ეტაპზე ხდება, როდესაც ღეროვანი უჯრედები ახალ ნეირონებად ჩამოყალიბებას იწყებენ.მკვლევრებმა ასევე დააფიქსირეს განსხვავებები გენების აქტივობაში, რომლებიც დაკავშირებულია სტრესთან, იმუნურ სისტემასთან და ნერვულ უჯრედებს შორის კავშირების წარმოქმნასთან. ასეთი ცვლილებები შესაძლოა გავლენას ახდენდეს ტვინის უნარზე, შეცვალოს ნერვული ქსელები და მოერგოს ახალ გამოცდილებას. რატომ არის ეს აღმოჩენა მნიშვნელოვანი?დეპრესიის შესახებ არსებული წარმოდგენები მხოლოდ ნეიროტრანსმიტერების, მათ შორის სეროტონინის, დონის ცვლილებებით არ შემოიფარგლება. მეცნიერები სულ უფრო მეტ ყურადღებას უთმობენ ტვინის ნეიროპლასტიკურობას - ეს არის უნარი, შეიცვალოს ნერვული კავშირები და მოერგოს სტრესსა და გარემოს.ახალი კვლევა ამ მიმართულებას კიდევ ერთ მტკიცებულებას მატებს. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ თუ მომავალში შესაძლებელი გახდება ნეიროგენეზის პროცესის აღდგენა, შესაძლოა ეს დეპრესიის მქონე ადამიანების ნაწილის მკურნალობის ახალი გზა გახდეს. მეცნიერებისთვის მთავარი ამოცანა ახლა იმის გარკვევაა, შესაძლებელია თუ არა ჰიპოკამპში ახალი ნეირონების წარმოქმნის პროცესის გააქტიურება და ამ გზით დეპრესიის სიმპტომების შემცირება. თუ მომავალმა კვლევებმა ეს შესაძლებლობა დაადასტურა, აღმოჩენა შესაძლოა ფსიქიკური ჯანმრთელობის მკურნალობის ახალ მიმართულებას დაედოს საფუძვლად. 

1789652760

რატომ უჭირს ზოგიერთ ადამიანს წონის დაკლება - მეცნიერები ტვინის სიგნალებს იკვლევენ

წონის დაკლება მხოლოდ კვების რეჟიმისა და ფიზიკური აქტივობის შეცვლაზე არ არის დამოკიდებული. მეცნიერები იკვლევენ ტვინსა და ნაწლავებს შორის კავშირს, რომელიც შიმშილის, დანაყრებისა და საკვების მიღების სურვილს არეგულირებს.კვლევების მიხედვით, ჭარბი წონის დროს შესაძლოა შეიცვალოს ეს სიგნალები, რის გამოც ზოგიერთ ადამიანს შიმშილის კონტროლი და დაკლებული წონის შენარჩუნება უჭირს.მკვლევრების მიხედვით, ცხიმიანი და შაქრიანი საკვების ხანგრძლივად მიღებამ შესაძლოა გავლენა მოახდინოს ნაწლავებიდან ტვინამდე მიმავალ ნერვულ სიგნალებზე. ასეთ ცვლილებებს შეუძლია დაარღვიოს შიმშილისა და დანაყრების რეგულირება და ხელი შეუწყოს საკვების ჭარბ მიღებას.ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა ადამიანს, ვისაც წონის დაკლება უჭირს, ტვინის ნერვული ქსელები დაზიანებული აქვს. კვლევა აღწერს შესაძლო ბიოლოგიურ მექანიზმებს, რომლებიც სხვადასხვა ადამიანში განსხვავებულად შეიძლება მოქმედებდეს.მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ჰიპოთალამუსი - ტვინის უბანი, რომელიც ენერგიის ბალანსს აკონტროლებს. ასევე, წონის დაკლების შემდეგ ორგანიზმში შესაძლოა მოიმატოს შიმშილის ჰორმონის დონემ და შემცირდეს ენერგიის ხარჯვა.მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ ტვინისა და ნაწლავების სიგნალების უკეთ გაგება მომავალში წონის მართვის ინდივიდუალური მეთოდების შექმნას დაეხმარება. თუმცა, ეს მიმართულება ჯერ კიდევ კვლევის ეტაპზეა.

1789563180

როგორ აგვარებენ ჭუჭყიანი სარეცხის პრობლემას კოსმოსურ სადგურზე - უჩვეულო გამოსავალი

2000 წლის ნოემბრიდან საერთაშორისო კოსმოსური სადგური უწყვეტი ექსპლუატაციის რეჟიმში იმყოფება. ამ დროის განმავლობაში სადგურს ეწვია 280-ზე მეტი ასტრონავტი, ოცზე მეტი ქვეყნიდან, და თითოეული მათგანი ერთი და იმავე პრაქტიკული პრობლემის წინაშე დგებოდა, მათი ტანსაცმელი ისვრებოდა.Space Daily-ში გამოქვეყნებულ სტატიაში სწორედ ეს ვითარებაა ახსნილი, თუ რას შვრებიან ასტრონავტები სადგურზე ჭუჭყიან ტანსაცმელთან დაკავშირებით, იმის გათვალისწინებით, რომ იქ სარეცხი მანქანა არ არის. სტატიის თანახმად, NASA-მ და „როსკოსმოსმა“ მოიფიქრეს შემდეგი გამოსავალი, რომელიც საკმაოდ მარტივი აღმოჩნდა, ტანსაცმელს ათავსებენ სატვირთო კაფსულაში, რის შემდეგაც ის დედამიწაზე დაბრუნებისას იწვის.სტატიაში განმარტებულია, რომ კოსმოსურ სადგურზე სარეცხი მანქანა წყლის გამო არ არის. ხომალდის ბორტზე წყლის თითოეული წვეთი ძვირფასი რესურსია, რომლის დედამიწიდან მიწოდებაც ლიტრზე დაახლოებით 10 000 დოლარის ხარჯებთან არის დაკავშირებული, ან წყალი ეკიპაჟის წევრების შარდისგან, ოფლისგან და ამონასუნთქი ჰაერისგან უნდა იქნეს ამოღებული და გადამუშავებული გაწმენდის სისტემით, რომელიც ფონურ რეჟიმში უწყვეტად მუშაობს.საერთაშორისო კოსმოსური სადგური მის შიგნით წარმოქმნილი წყლის დაახლოებით 90%-ს გადაამუშავებს, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება დედამიწაზე არსებული ნებისმიერი სამრეწველო გადამუშავების სისტემის მაჩვენებლებს. თუმცა, გადამუშავების ასეთი ხარისხის პირობებშიც კი, სადგურის წყლის საჭიროებებისთვის სარეცხი მანქანის დამატება ერთ ციკლში იმხელა დამატებითი წყლის მოხმარებას გამოიწვევდა, რაც რადიკალურად შეცვლიდა მომარაგების ეკონომიკას.სტატიის თანახმად, ყველა ასტრონავტს ნივთები აცვია ზუსტად იმ დროით, რამდენიც გონივრულობის ფარგლებშია შესაძლებელი. მაგალითად, სპორტული ტანსაცმელი დაახლოებით ორ კვირას ძლებს, რადგან თითოეულ ასტრონავტს ყოველდღიურად ესაჭიროება სულ მცირე ერთი საათი ფიზიკური ვარჯიშის შესრულება, რათა მიკროგრავიტაციის პირობებში ძვლოვანი და კუნთოვანი მასის დაკარგვა აიცილოს თავიდან.თეთრეულის შეცვლის სიხშირე ეკიპაჟის თითოეულ წევრზეა დამოკიდებული. ქსოვილში ტექნიკური თვალსაზრისით განსაკუთრებული არაფერია.როგორც კი ტანსაცმელი თავისი ექსპლუატაციის ვადის ბოლოს აღწევს, ის სადგურის ნარჩენების უტილიზაციის სისტემაში ხვდება შეფუთვასთან, საკვების ნარჩენებთან, ვადაგასულ აღჭურვილობასა და ჩვეულებრივ ნაგავთან ერთად. ნარჩენები იფუთება ტომრებში, ილუქება წებოვანი ლენტით (სკოჩით) და ინახება იმ სატვირთო ხომალდში, რომელიც იმ მომენტში მიბმულია სადგურზე.როგორც წესი, სატვირთო ხომალდები ერთჯერადია, ანუ ისინი დედამიწიდან მიდიან ტვირთით სავსე, ხოლო სადგურზე, ივსებიან ნაგვით, ეხსნებიან სადგურს, შემდეგ კი განზრახ ჩამოჰყავთ ორბიტიდან წყნარი ოკეანის თავზე, სადაც ატმოსფეროს ზედა ფენებში ვარდნისას იწვიან. კომპანია SpaceX-ის კაფსულა „Dragon“ გამონაკლისია. ის მრავალჯერადია და დედამიწას უვნებლად უბრუნდება პარაშუტის მეშვეობით, წყნარ ოკეანეში დაშვებით.

1789550700

უნიკალური ოპერაციის დეტალები - ექიმებმა პაციენტს ტვინზე ოპერაციის დროს ფარშირებული ზეთის ხილი მოამზადებინეს (იტალია)

იტალიელმა ნეიროქირურგებმა პაციენტს ოპერაციის დროს ფარშირებული ზეთის ხილის მომზადება სთხოვეს. ამის შესახებ BBC წერს.გამოცემის ინფორმაციით, რთული ოპერაციების ჩატარებისას ექიმები პაციენტს ხშირად აძლევენ მსგავს დავალებას, რათა ტვინის მუშაობის პროცესს დააკვირდნენ და ჯანმრთელი ქსოვილების დაზიანებისგან თავი მაქსიმალურად დაიზღვიონ.ხშირია შემთხვევები, როცა ასეთი პროცედურების დროს ადამიანები ვიოლინოზე ან გიტარაზე უკრავენ. თუმცა ამ შემთხვევაში 60 წლის იტალიელმა ქალმა, რომელსაც სიმსივნე ამოკვეთეს, კულინარული ტესტი ამჯობინა.1 საათის განმავლობაში პაციენტმა 90 ზეთის ხილი იტალიური რეცეპტით მოამზადა, რომელიც მათი ხორცით ფარშირების, შემდეგ ფქვილში, კვერცხსა და საფანელში ამოვლებას ითვალისწინებს. შემდეგ კი ზეთის ხილი ტაფაზე, ზეთში იწვება.ოპერაცია 2.5 საათს გაგრძელდა და ექიმების თქმით, წარმატებულად ჩაიარა.

1789544220

ბავშვებში ჭარბი წონის წინააღმდეგ პრეპარატმა დადებითი შედეგი აჩვენა - კვლევა

ახალმა კლინიკურმა კვლევამ აჩვენა, რომ პრეპარატმა სემაგლუტიდმა ბავშვებში ჭარბი წონის შემცირებას შეუწყო ხელი. ამის შესახებ უცხოური მედია წერს.კვლევის მონაწილეები 68 კვირის განმავლობაში იღებდნენ პრეპარატს ან პლაცებოს. ორივე ჯგუფი ასევე იცავდა დაბალკალორიულ კვებას და ფიზიკური აქტივობის რეკომენდაციებს.შედეგების მიხედვით, სემაგლუტიდის მიმღები ბავშვების 40.4%-ს 68 კვირის შემდეგ ასაკისა და სქესის მიხედვით განსაზღვრულმა სხეულის მასის ინდექსმა ჭარბი წონის ზღვარს ქვემოთ გადაინაცვლა. პლაცებოს ჯგუფში ასეთი შედეგი არც ერთ მონაწილეს არ ჰქონია.მკვლევრების განცხადებით, კვლევამ მთავარ მიზანს მიაღწია და პრეპარატის მიმღებ ჯგუფში სხეულის მასის ინდექსის უფრო დიდი შემცირება დაფიქსირდა. უსაფრთხოებისა და ამტანობის მაჩვენებლები წინა კვლევების შედეგებს შეესაბამებოდა.მიუხედავად დადებითი შედეგებისა, პრეპარატის გამოყენება ბავშვებში ექიმის მეთვალყურეობას საჭიროებს. კვლევაში მონაწილე ყველა ბავშვს საწყის ეტაპზე ჭარბი წონის მძიმე ფორმა ჰქონდა, ამიტომ შედეგები ყველა ბავშვზე ავტომატურად არ ვრცელდება.

1789235438

დაუჯერებელი ექსპერიმენტი, რომელსაც მიწისძვრებისა და ავარიების ზონები კოსმოსიდან უნდა გაენათებინა - უცნობი ისტორია

1980-იანი წლების ბოლოსა და 1990-იანი წლების დასაწყისში, საბჭოთა და შემდგომში რუსმა ინჟინრებმა წამოაყენეს ფუტურისტული და მეტად ამბიციური იდეა: დედამიწის ორბიტაზე გიგანტური სარკეების განთავსება, რომლებიც მზის სინათლეს აირეკლავდნენ და ღამით დედამიწის ბნელ რეგიონებს გაანათებდნენ.ამ ინიციატივას ოფიციალურად ეწოდა პროექტი Знамя.პროექტის ავტორი იყო ინჟინერი ვლადიმერ სირომიატნიკოვი (რომელიც ცნობილია კოსმოსური ხომალდების პირველი ავტომატური გადაბმის სისტემების შექმნით). პროექტს რამდენიმე პრაქტიკული და ეკონომიკური მიზანი ჰქონდა:ჩრდილოეთის ქალაქების განათება: რუსეთის შორეული ჩრდილოეთისა და ციმბირის ინდუსტრიული ქალაქების განათება ხანგრძლივი პოლარული ღამეების დროს.ენერგიის დაზოგვა: ელექტროენერგიისა და რესურსების დაზოგვა საზოგადოებრივი განათებისთვის.სტიქიური უბედურებების ზონების დახმარება: მიწისძვრების, ავარიების ან ბუნებრივი კატასტროფების დროს კატასტროფის ზონის კოსმოსიდან განათება, რათა სამაშველო ოპერაციები ღამითაც შეუფერხებლად ჩატარებულიყო.1993 წლის 4 თებერვალს განხორციელდა პროექტის პირველი პრაქტიკული გამოცდა. სატვირთო ხომალდ „პროგრეს M-15“-ზე, რომელიც კოსმოსურ სადგურ „მირს“ ჩამოშორდა, დამონტაჟებული იყო 20 მეტრის დიამეტრის მქონე თხელი, ალუმინით დაფარული პოლიეთილენის სარკე.  ცენტრიდანული ძალის ხარჯზე (მბრუნავი მექანიზმით) სარკე კოსმოსში წარმატებით გაიშალა. სარკემ შექმნა 5 კილომეტრის დიამეტრის სინათლის ლაქა, რომელიც დედამიწის ზედაპირზე (სამხრეთ საფრანგეთიდან შვეიცარიასა და აღმოსავლეთ ევროპამდე) 8 კმ/წმ სიჩქარით გადაადგილდებოდა.სინათლის სიკაშკაშე დაახლოებით სავსე მთვარის ტოლი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ ევროპაში იმ ღამეს ღრუბლიანობა იყო, დამკვირვებლებმა ცაზე სინათლის ელვარე ზოლი დააფიქსირეს.პირველი წარმატებით ფრთაშესხმულმა გუნდმა წამოიწყო მომდევნო ეტაპი - Знамя-2.5. ამჯერად სარკის დიამეტრი 25 მეტრი იყო, ხოლო შექმნილი სინათლე 5-12 მთვარის სიკაშკაშეს გაუტოლდებოდა.1999 წლის 4 თებერვალს, როდესაც „პროგრეს M-40“ სადგურ „მირს“ ჩამოშორდა და სარკის გაშლა დაიწყო, ავტომატურმა მექანიზმმა შეცდომა დაუშვა. სარკის თხელი ფირი გამოედო სადგურ „მირის“ ერთ-ერთ დაკეცილ ანტენას.ფირი გაიხა და მექანიზმი გაიჭედა. დედამიწიდან გაგზავნილმა ბრძანებამ, გაეთავისუფლებინათ სარკე, შედეგი ვერ გამოიღო. ექსპერიმენტი ჩაიშალა, ხოლო ხომალდი „პროგრეს M-40“ სარკესთან ერთად ატმოსფეროში დაიწვა.პროექტის მარცხის შემდეგ იგეგმებოდა კიდევ უფრო გრანდიოზული, 60-მეტრის დიამეტრის სარკის გაშვება, თუმცა პროექტი საბოლოოდ დაიხურა ორი მთავარი მიზეზის გამო:ფინანსური კრიზისი: 1990-იანი წლების ბოლოს რუსულ კოსმოსურ სააგენტოს არ გააჩნდა საკმარისი სახსრები მსგავსი ექსპერიმენტების გასაგრძელებლად.ასტრონომებისა და ეკოლოგების პროტესტი: მეცნიერები შიშობდნენ, რომ დედამიწის ორბიტაზე ასეთი სარკეების ქსელის განთავსება დაარღვევდა ღამის ეკოსისტემებს (ცხოველთა და ფრინველთა ბიოლოგიურ რიტმს) და ხელს შეუშლიდა ასტრონომიულ დაკვირვებებს.

1789234452

ემუქრება თუ არა თქვენს შვილს რომელიმე ქრონიკული დაავადება - ანალიზი, რომელიც საფრთხეს ჯერ კიდევ ბავშვობაში ადგენს

გულ-სისხლძარღვთა, თირკმლის დაავადებებისა და ნივთიერებათა ცვლის დარღვევების განვითარების მომატებული რისკის მოლეკულური ნიშნები შესაძლოა უკვე რვა წლის ბავშვებშიც გამოვლინდეს. ჰიუსტონში მდებარე ტეხასის უნივერსიტეტის სამედიცინო მეცნიერებათა ცენტრის მკვლევრებმა ბავშვების სისხლში აღმოაჩინეს დამახასიათებელი ცილოვანი პროფილები, რომლებიც ზრდასრულ ასაკში ინფარქტთან და სხვა დაავადებებთან არის დაკავშირებული. კვლევა ჟურნალ Nature Metabolism-ში გამოქვეყნდა.მკვლევრებმა 273 ბავშვის სისხლში დაახლოებით ხუთი ათასი ცილა გააანალიზეს და ექვსი დამახასიათებელი ცილოვანი პროფილი გამოჰყვეს. ანალოგიური ცვლილებები იმავე პოპულაციის 685 ზრდასრულშიც აღმოაჩინეს, რომლებსაც გულ-სისხლძარღვთა, თირკმლისა და მეტაბოლური დაავადებების განვითარების მაღალი რისკი ჰქონდათ.შემდეგ მეცნიერებმა შედეგები გადაამოწმეს UK Biobank-ის 28 ათასზე მეტი ზრდასრულის მონაცემებზე. მსგავსი ცილოვანი პროფილების მქონე ადამიანებს ნამდვილად ჰქონდათ ინფარქტისა და სხვა არასასურველი შედეგების განვითარების მომატებული რისკი.ამასთან, ბევრი ცვლილება უკუქცევადი აღმოჩნდა. ზრდასრულებში, რომლებიც GLP-1 ჯგუფის პრეპარატებს იღებდნენ, დაავადების განვითარების მაღალ რისკთან დაკავშირებული ცილების უმეტესობა დადებითი მიმართულებით შეიცვალა. ავტორების აზრით, ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ბავშვებისთვის: თუ საშიშ ცვლილებებს საკმარისად ადრე გამოავლენენ, პოტენციურად ჩნდება შესაძლებლობა, ჩარევა მოხდეს უშუალოდ დაავადების განვითარებამდე ბევრად ადრე.მეცნიერებს მიაჩნიათ, რომ კვლევის შედეგები შესაძლოა საფუძვლად დაედოს ქრონიკული დაავადებების მომატებული რისკის მქონე ბავშვების უფრო ადრეულ გამოვლენას. თუმცა, ცილების მსგავსი ანალიზები ჯერჯერობით არ შედის ბავშვთა სტანდარტულ სკრინინგში.