1771880030

საკვები დანამატი, რომელიც მემკვიდრეობითი კიბოს რისკს 60 პროცენტით ამცირებს - მასშტაბური ცდის შედეგები

ცდამ, რომელიც მსოფლიოს მასშტაბით 20 წელზე დიდხანს მიმდინარეობდა ათასზე მეტ ადამიანზე, მნიშვნელოვანი შედეგები დადო. მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ „დავადგინეთ, რომ რეზისტენტული სახამებელი გარკვეულ კიბოებს 60 პროცენტზე მეტით ამცირებს. ეფექტი ყველაზე აშკარა იყო ნაწლავების ზედა ნაწილში.უფრო მეტიც, შედეგები იმდენად დამაჯერებელი იყო კუჭ-ნაწლავის ზედა ნაწილის კიბოების რისკის შემცირების თვალსაზრისით, რომ მკვლევრები ახლა მათ გამეორებას ცდილობენ, რათა დარწმუნდნენ, რომ არაფერი გამორჩენიათ.კუჭ-ნაწლავის ზედა ნაწილის კიბოები მოიცავს საყლაპავი მილის, კუჭის და პანკრეასის კიბოებს.„შედეგები ამაღელვებელია, მაგრამ მოულოდნელი იყო დამცავი ეფექტის სიდიდე კუჭ-ნაწლავის ზედა ტრაქტში; ამიტომ, შედეგების დასადასტურებლად საჭიროა დამატებითი კვლევები“, - ამბობს ჯგუფის ერთ-ერთი წევრი, ლიდსის უნივერსიტეტის გენეტიკური ეპიდემიოლოგი ტიმ ბიშოპი.რეზისტენტული სახამებელი არის სახამებლის ტიპი, რომელიც წვრილ ნაწლავში გაივლის და შემდეგ მსხვილ ნაწლავში ფერმენტირდება, სადაც ის ნაწლავის სასარგებლო ბაქტერიებს კვებავს. მისი ყიდვა შესაძლებელია ბოჭკოს მსგავსი საკვები დანამატის სახით, ბუნებრივად კი გვხდება სხვადასხვა საკვებში, მათ შორის მწვანე ბანანში, შვრიაში, მოხარშულ და გაციებულ მაკარონსა და ბრინჯში, ბარდასა და ლობიოში.ორმაგად ბრმა ცდა 1999-2005 წლებში მიმდინარეობდა და მონაწილეობდა 918 ადამიანი, რომლებსაც ჰქონდათ მდგომარეობა, სახელად ლინჩის სინდრომი. ლინჩის სინდრომი ჩვენთვის ცნობილი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული გენეტიკური მიდრეკილებაა კიბოსკენ; მასთან დაკავშირებულ გენს ატარებს ყოველი სამასი ადამიანიდან დაახლოებით ერთი.მათ, ვისაც ლინჩის სინდრომის გენები მემკვიდრეობით ერგოთ, მნიშვნელოვნად მაღალი აქვთ ისეთი კიბოების განვითარების შანსი, როგორებიც არის კოლორექტალური (მსხვილი ნაწლავის) კიბო, კუჭის, საშვილოსნოსშიგნითა, საკვერცხეების, პანკრეასის, პროსტატის, საშარდე გზების, თირკმლების, ნაღვლის სადინარის, სწორი ნაწლავის და თავის ტვინის კიბოები.იმის დასადგენად, თუ როგორ შეუძლიათ მათ ამ რისკის შემცირება, შემთხვევითობის პრინციპით გადანაწილდნენ ორ ჯგუფად, რომელთაგან 463 მონაწილეს ორი წლის განმავლობაში აძლევდნენ დღეში 30 გრამ რეზისტენტულ სახამებელს ფხვნილის სახით, ისე, რომ მათ ამის შესახებ არ იცოდნენ; ეს დაახლოებით დღეში ერთი არც ისე დამწიფებული ბანანის ჭამას უდრიდა.ლინჩის სინდრომის მქონე დანარჩენ 455 ადამიანს ყოველდღიურად პლაცებოს აძლევდნენ, რომელიც ფხვნილის სახის რეზისტენტულ სახამებელს ჰგავდა, მაგრამ არ შეიცავდა აქტიურ ინგრედიენტებს.ორივე ჯგუფს ცდის დასრულებიდან 10 წლის განმავლობაში აკვირდებოდნენ. სწორედ ამ დაკვირვებათა შედეგები გამოაქვეყნეს მეცნიერებმა ახლა.ამ პერიოდში, კუჭ-ნაწლავის ზედა ნაწილის კიბოს მხოლოდ ხუთი ახალი შემთხვევა დაფიქსირდა იმ 463 ადამიანს შორის, რომლებიც რეზისტენტულ სახამებელს იღებდნენ. მეორე, 455-კაციან ჯგუფში, რომლის წევრებიც პლაცებოს იღებდნენ, კიბოს 21 შემთხვევა დაფიქსირდა.„ეს საკმაოდ მნიშვნელოვანია, რადგან კუჭ-ნაწლავის ზედა ტრაქტის კიბოს დიაგნოსტირება რთულია და ხშირად ეს ადრეულ ეტაპზე ვერ ხერხდება“, - ამბობს მათერსი.თუმცა, გამოიკვეთა ერთი მიმართულება, სადაც რეზისტენტულმა სახამებელმა არც ისე დიდი სხვაობა იქონია — სწორი ნაწლავის კიბოს მაჩვენებელი. დამატებითი კვლევებია საჭირო იმის დასადგენად, თუ რატომ მოხდა ასე, მაგრამ მკვლევრებს უკვე აქვთ გარკვეული მოსაზრებები.„ვფიქრობთ, რომ რეზისტენტული სახამებელი კიბოს განვითარების რისკს შეიძლება ამცირებდეს ნაღვლის მჟავებში ბაქტერიული მეტაბოლიზმის შეცვლის გზით; ამ ტიპის ნაღვლის მჟავების შემცირებას შეუძლია დააზიანოს ჩვენი დნმ და და საბოლოოდ გამოიწვიოს კიბო. თუმცა, ამას კვლევების გაგრძელება სჭირდება“, - აღნიშნავს მათერსი.აუცილებლად უნდა აღინიშნოს, რომ კვლევა ჩატარდა ადამიანებზე, რომლებიც გენეტიკურად უკვე მიდრეკილნი იყვნენ კიბოსკენ და არ შეიძლება, შედეგები გადაჭრით მოვარგოთ ფართო საზოგადოებას. თუმცა, შეიძლება ძალიან ბევრი რამ ვისწავლოთ იმის უკეთ გარკვევით, როგორ შეიძლება გვეხმარებოდეს რეზისტენტული სახამებელი კიბოსგან დაცვაში.თავდაპირველ ცდას CAPP2 უწოდეს და ჯგუფი ამჟამად ატარებს შემდეგ ცდას, სახელად CaPP3, რომელშიც ლინჩის სინდრომის მქონე 1800 ადამიანი მონაწილეობს.შეიძლება შემაშფოთებლად მოგეჩვენოთ ის ფაქტიც, რომ რეზისტენტულ სახამებელს გავლენა არ მოუხდენია კოლორექტალური კიბოს მაჩვენებელზე, მაგრამ არ ინაღვლოთ, კვლევას ამ ფრონტზეც აქვს კარგი ამბები.თავდაპირველ ცდაში ასევე შეისწავლეს, ამცირებდა თუ არა კიბოს რისკს ასპირინის ყოველდღიურად მიღება. 2020 წელს, ჯგუფმა გამოაქვეყნა შედეგები, რომელთა მიხედვითაც, ასპირინი ლინჩის სინდრომის მქონე პაციენტებში მსხვილი ნაწლავის კიბოს რისკს 50 პროცენტით ამცირებს.„ლინჩის სინდრომის პაციენტები მაღალი რისკის ქვეშ არიან, რადგან მათში უფრო მაღალია კიბოს განვითარების შანსი; შესაბამისად, იმის აღმოჩენა, რომ ასპირინს შეუძლია მსხვილი ნაწლავის კიბოს რისკის შემცირება, რეზისტენტული სახამებელი კი სხვა კიბოების რისკებს ანახევრებს, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ამბავია“, - ამბობს ცდების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, ნიუკასლის უნივერსიტეტის გენეტიკოსი ჯონ ბარნსი.

1771854000

მეცნიერებმა შექმნეს მოლეკულა, რომელსაც დიდი ალბათობით პარკინსონის დაავადების პროგრესირების შეჩერება შეუძლია

 მეცნიერებმა შექმნეს მოლეკულა, რომელსაც პარკინსონის დაავადების პროგრესირების შეჩერება შეუძლია. აღმოჩენის მიზანია ალფა-სინუკლეინის ცილის ტოქსიკური გროვების წინააღმდეგ ბრძოლა, რომლებიც ნეირონებს ანადგურებენ და იწვევენ კანკალს, შებოჭილობას და კოორდინაციის დაკარგვას.შემუშავებული პეპტიდი ცილას ნორმალურ ფორმაში ინარჩუნებს, რაც ხელს უშლის მის საშიშ ნალექებად გადაქცევას. ექსპერიმენტებმა ამ მოლეკულის ეფექტურობა აჩვენა.მკვლევრები თვლიან, რომ ეს ერთ-ერთი პირველი ნაბიჯია ისეთი პრეპარატის შექმნისკენ, რომელსაც შეუძლია არა მხოლოდ სიმპტომების შემსუბუქება, არამედ თავად დაავადების მექანიზმის შეჩერება.ბათის უნივერსიტეტის სასიცოცხლო მეცნიერებების დეპარტამენტის პროფესორმა ჯოდი მეისონმა აღნიშნა: "ჩვენი ნაშრომი აჩვენებს, რომ შესაძლებელია რაციონალურად შეიქმნას მცირე პეპტიდები, რომლებიც არა მხოლოდ ხელს უშლის მავნე ცილების აგრეგაციას, არამედ ფუნქციონირებს ცოცხალ სისტემებშიც. ეს ხსნის საინტერესო გზას პარკინსონის და მასთან დაკავშირებული დაავადებების ახალი მეთოდით მკურნალობისთვის.

1771848720

ქოლესტერინის დონის 5-წუთიან შემოწმებამ, შესაძლოა, განსაზღვროს დადგება თუ არა დემენცია 6 წლის შემდეგ

კვლევების მიხედვით, ქოლესტერინის დონის უბრალო შემოწმებას შეუძლია იწინასწარმეტყველოს დემენციის განვითარება, დიაგნოზის დასმამდე 6 წლით ადრე.ის, რომ ქოლესტერინის დონე კავშირშია დაავადების განვითარების რისკთან, რომელიც მეხსიერებას ანგრევს, ამას ძველი კვლევებიც ადასტურებს.თუმცა, ავსტრალიელმა მეცნიერებმა, რომლებიც 70 წლის ასაკის 10 000-მდე ადამიანს აკვირდებოდნენ, აღმოაჩინეს, რომ მათთვის, ვისაც ქოლესტერინის დონე სტაბილური ჰქონდათ, კოგნიტური უნარების დაქვეითების ან დემენციის დიაგნოზის დასმის ალბათობა გაცილებით მცირე იყო.ექსპერტები იმედოვნებენ, რომ ქოლესტერინის დონის რუტინული გადამოწმებით, შესაძლოა იმ ადამიანების აღმოჩენა, რომლებსაც ქოლესტერინის დონის არასტაბილურობა გააჩნიათ, რაც დასაშვებს გახდის პაციენტებმა მკურნალობა მეტად ადრე მიიღონ.თუმცა, მკვლევრებმა, რომლებმაც განაცხადეს, რომ ქოლესტერინის დონის მიღებული შედეგები მნიშვნელოვანია, აღნიშნეს, რომ სამუშაოები ძირითადად დაკვირვების ხასიათს ატარებს და ვერ სცემენ პასუხს კითხვას, თუ რატომ ზრდის დაავადების განვითარების რისკს ქოლესტერინის მაჩვენებლების რყევები.კვლევის  წამყვანი ავტორი, ქრონიკული დაავადებებისა და დაბერების ექსპერტი მონაშას უნივერსიტეტიდან (მელბურნი), ექიმი ჩჟენ ჩჟოუ ამბობს: "ხანშიშესული ადამიანების მდგომარეობა, რომლებსაც ქოლესტერინის დონის რყევები აქვთ, რაც არ არის დამოკიდებული ლიპიდოდამწევ პრეპარატებთან, მოითხოვს მეტად ფრთხილ მონიტორინგს," - აცხადებს ის.პროფესორი ფერნანდო ტესტაი, ექსპერტი ნევროლოგიისა და რეაბილიტაციის მიმართულებით ილინოისის უნივერსიტეტიდან (ჩიკაგო) ამბობს, რომ "ეს კვლევა ტვინის ჯანმრთელობის შენარჩუნების თავსატეხში გვმატებს მნიშვნელოვან ნაწილს და ადასტურებს, რომ ქოლესტერინის დონის ცვალებადობის მატება დაკავშირებულია კოგნიტური უნარების დაქვეითებასთან", - აღნიშნა პროფესორმა.კვლევაში არ მონაწილეობდნენ ადამიანები, რომლებმაც დაიწყეს ან მიატოვეს ლიპიდოდამწევი პრეპარატების მიღება.პრაქტიკული თვალსაზრისით, თუ არ მივყვებით სტრატეგიებს, რომლებიც ლიპიდურ პროფილს აუმჯობესებს, ისეთს როგორიც არის ჯანსაღი კვება და ფიზიკური ვარჯიშები, შესაძლოა ამან დაამძიმოს მავნე ლიპიდების ზემოქმედება ტვინზე.6-წლიანი დაკვირვების განმავლობაში, 509 მონაწილეს განუვითარდა დემენცია, 1760 - კოგნიტური დარღვევები დემენციის გარეშე.მეცნიერების თქმით, დემენციის განვითარების ალბათობა 60%-ით მაღალია მათთან, ვისაც ქოლესტერინის დონის მაღალი ცვალებადობა გააჩნდა და პირველ 25%-ში შედიოდა. მათ შორის, ისინი 23%-ით უფრო ხშირად იტანჯებოდნენ კოგნიტური შესაძლებლობების დაქვეითებით.

1771841075

მიჩიგანის ტბაში, თითქმის 150 წლის წინ ჩაძირული ორთქლმავალი გემი აღმოაჩინეს - მას 60 წლის განმავლობაში ეძებდნენ

 მიჩიგანის ტბაში, თითქმის 150 წლის წინ, შტორმის დროს ჩაძირული ორთქლმავალი გემი აღმოაჩინეს. ამის შესახებ მკვლევრებმა გასულ კვირას განაცხადეს, რითაც თითქმის 60 წლის წინ დაწყებული ძებნა დაასრულეს, - იუწყება cbsnews-ი.Shipwreck World-ის ჯგუფმა, რომლებიც მთელი მსოფლიოს მასშტაბით ჩაძირული გემების ძიებით არის დაკავებული, პარასკევს განაცხადა, რომ ილინოისელი ჩაძირული გემების მაძიებლის, პოლ ერონის ხელმძღვანელობით ჯგუფმა Lac La Belle-ის ნამსხვრევები 2022 წლის ოქტომბერში აღმოაჩინა. გემი ვისკონსინის შტატის ქალაქ რასინსა და კენოშას შორის, დაახლოებით 20 მილის დაშორებით იპოვეს.ერონმა, რომლის ინტერესიც Lac La Belle-ის მიმართ ათწლეულების წინ დაიწყო განაცხადა, რომ აღმოჩენის შესახებ განცხადება გადაიდო, რადგან გუნდს გამოფენაში გემის 3D ვიდეო მოდელის გამოყენება სურდა, მაგრამ, ცუდი ამინდისა და სხვა ვალდებულებების გამო, მის მყვინთავთა ჯგუფს ჩაძირულ გემზე დაბრუნება გასულ ზაფხულამდე არ შეეძლო.

1771780845

ალოე, შესაძლოა, ალცჰაიმერის საწინააღმდეგო “საიდუმლო“ იარაღი გახდეს - რა აჩვენა ახალმა კვლევამ

ახალი კვლევის მიხედვით, ალოე ვერაში ნაპოვნი ბეტა-სიტოსტეროლი შესაძლოა ალცჰაიმერის სამკურნალოდ გამოდგეს.ალცჰაიმერი პროგრესირებადი მდგომარეობაა, რომელიც ადამიანების მეხსიერებას აზიანებს და ყველაზე ხშირად 65 წელს გადაცილებულ პირებს ემართებათ.დაავადების განვითარებასთან ერთად მეხსიერების პრობლემები იწვევს მეტ სიმპტომებს, როგორიცაა სიჩქარის, მეტყველების პრობლემები და ჰალუცინაციები.ამჟამად ალცჰაიმერის მკურნალობა შესაძლებელი არაა, თუმცა არსებობს მედიკამენტები სიმპტომების შესამცირებლად, მათ შორის ქოლინესტერაზის ინჰიბიტორები, რომლებიც ეხმარება ტვინის ქიმიკატებს დამხმარე მოქმედებაში ადრეული სტადიებისთვის.ალოე ვერის ბალახოვანი მცენარე კი, რომელიც ზოგადად უსაფრთხოა ორგანიზმისთვის, შესაძლოა დაავადების პროგრესის შენელებაში დაეხმაროს. კვლევამ აჩვენა, რომ ბეტა-სიტოსტეროლი - ალოე ვერაში ბუნებრივად არსებული ნივთიერება, ძლიერად ინტერაქცირებს ორ მნიშვნელოვან ენზიმთან, რომლებიც დაკავშირებულია მეხსიერების დაკარგვასთან და კოგნიტურ დაქვეითებასთან. ბეტა-სიტოსტეროლი ხშირად კონცენტრირებულია ალოე ვერას გელში და გამოიყენება საკვებ დანამატებში, რომლებიც ხელს უწყობენ კანის ჯანმრთელობას და ზოგადადსხეულის კეთილდღეობას.კვლევა ჟურნალ Current Pharmaceutical Analysis-ში გამოქვეყნდა. მათ შეისწავლეს თუ როგორ ექცევა ალოე ვერას კომპონენტები ალცჰაიმერის მნიშვნელოვან ენზიმებს - აცეტილქოლინესტერაზას და ბუტირულქოლინესტერაზას, რომლებიც აუცილებელია ნერვული სიგნალების გადასაცემად. ალცჰაიმერის დროს აცეტილქოლინის დონე შემცირებულია, რაც იწვევს მეხსიერების დაკარგვას.მეცნიერები კვლევის პროცესში იყენებდნენ კომპიუტერულ სიმულაციებს, რაც საშუალებას აძლევს წინასწარ განსაზღვრონ, როგორ იმოქმედებს ნივთიერება ორგანიზმში, სანამ ლაბორატორიულ ტესტებს მიმართავენ.კვლევის ხელმძღვანელის, მერიემ ქედრაუის თქმით: "ბეტა-სიტოსტეროლი აჩვენებს მნიშვნელოვან დაკავშირების უნარს და სტაბილურობას, რაც მას პერსპექტიულ კანდიდატად აქცევს მომავალი წამლის განვითარებისთვის."კვლევამ აჩვენა, რომ ბეტა-სიტოსტეროლი და სუკცინის მჟავა შესაძლოა უსაფრთხოდ იქნას შთანთქმული და არ იყოს ტოქსიკური.

1771748017

გაწუხებთ ნელი ინტერნეტი? - გამოსავალი შეიძლება ბევრად უფრო მარტივი იყოს, ვიდრე ფიქრობთ

თუ თქვენს სახლში ინტერნეტი იმაზე ნელა მუშაობს, ვიდრე ტექნიკური პარამეტრებითაა გათალისწინებული, და უკვე ყველაფერი სცადეთ, როუტერის გადატვირთვიდან ტარიფის შეცვლამდე, შესაძლოა პრობლემა მოდემსა და როუტერს შორის დამაკავშირებელ კაბელში იყოს.მაგალითად, ძველი Cat5 კაბელები გათვლილია მაქსიმუმ დაახლოებით 100 მბიტ/წმ სიჩქარეზე, მაშინ როცა თანამედროვე ინტერნეტ-პაკეტები 200 მბიტ/წმ-დან 1 გბიტ/წმ-მდე და უფრო მეტსაც მოიცავს. თუ Cat5-ს შეცვლით უფრო ახალი სტანდარტის კაბელით  Cat5e ან Cat6, შესაძლებელია ქსელის სიჩქარე მნიშვნელოვნად გაიზარდოს. პრობლემა იმაშია, რომ გარეგნულად კაბელები თითქმის ერთნაირად გამოიყურება და ბევრი ადამიანი წლების განმავლობაში იყენებს ძველ კაბელს ისე, რომ მის მახასიათებლებს არც ამოწმებს. კატეგორია კი ყოველთვის მითითებულია კაბელის გარსზე, საკმარისია ყურადღებით დააკვირდეთ.რა შეიძლება კიდევ ახდენდეს გავლენას სიჩქარეზე?ზოგჯერ ახალი კაბელიც ნელა მუშაობს, თუ:კაბელი დაზიანებულია ან ძლიერ არის გადაკეცილი;შეერთება არასტაბილურია უხარისხო კონექტორების გამო;როუტერის ან ქსელური ბარათის პორტები არ უჭერს მხარს გიგაბიტურ სიჩქარეს.ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ კაბელის შეცვლა ერთ-ერთი ყველაზე მარტივი და იაფი გზაა სადენიანი ინტერნეტის სიჩქარის გასაზრდელად, ახალი მოწყობილობის შეძენის გარეშე.სანამ როუტერს შეცვლით ან პროვაიდერთან პრეტენზიას გამოთქვამთ, დარწმუნდით, რომ იყენებთ მინიმუმ Cat5e კატეგორიის კაბელს. უმეტეს შემთხვევაში ეს საკმარისია, რომ ტარიფის შესაძლებლობები სრულად გამოიყენოთ და მიიღოთ სტაბილური კავშირი.

1771739596

ასტრონავტები მკაცრ კარანტინში იმყოფებოდნენ... - რატომ გადაიდო NASA-ში მთვარის მისია Artemis 2-ის გაშვება

NASA-ში მთვარის მისია Artemis 2-ის გადადების შესახებ განაცხადეს. მიზეზი იმ რაკეტის გაუმართაობაა, რომლითაც ასტრონავტები დედამიწის თანამგზავრისკენ უნ და გაფრენილიყვნენ.კომპანია Boeing-ის მიერ აგებულ რაკეტას Space Launch System (SLS) ფლორიდაში, კენედის სახელობის კოსმოსური ცენტრის ანგარში დააბრუნებენ. სპეციალისტებმა უნდა აღმოფხვრან ჰელიუმის ნაკადის შეფერხება, რაც SLS-ის გასაშვებად აუცილებელია.მისიის სტარტი 6 მარტისთვის იყო დაგეგმილი. 4 ასტრონავტი (აშშ-ის სამი მოქალაე - რიდ ვაისმენი, ვიქტორ გლოვერი და კრისტინა კოხი და კანადელი ჯერემინ ჰანსე) უკვე იმყოფებოდა მკაცრ კარანტინში, რომელიც ახლა გაუქმდა.10-დღიანი მისიის ფარგლებში ეკიპაჟმა მთვარეს წრე უნდა დაარტყას, თუმცა ზედაპირზე დაჯდომა დაგეგმილი არ არის. ეს იქნება მთვარის გარშემო პირველი პილოტირებული ფრენა 1972 წლის დეკემბრის შემდეგ (მისია „აპოლო-17“-ის მერე). მიუხედავად შეფერხებისა, Artemis 2 კოსმოსის ათვისების თანამედროვე ისტორიაში საკვანძო ეტაპად რჩება.

1771603140

„შესაძლოა თქვენს ინსტაგრამ პროფილზე სხვას ჰქონდეთ წვდომა“ - ციფრული მარკეტერი მომხმარებლებს აფრთხილებს

ციფრული მარკეტერი, ალექსანდრე ჩომახიძე სოციალური ქსელის მომხმარებლებს აფრთხილებს:„შესაძლოა თქვენს ინსტაგრამ პროფილზე და კომპანიის გვერდებზე სხვა მომხმარებლებს ჰქონდეთ წვდომა და გადაამოწმეთ.გაავრცელეთ ეს ინფორმაცია რომ მეტმა ადამიანმა ნახოს.ბოლო სიახლით თუ თქვენს სახელზე ან ერთ სისტემაში ჩაბმულ რამოდენიმე ექაუნთზე სხვადასხვა ადამიანს აქვს წვდომა, შესაძლოა მათ ასევე ჰქონდეთ წვდომა ერთმანეთის პირად პროფილებზე.ამის დასადგენად გადაამოწმეთ თუ რა ექაუნთები გიჩანთ ინსტაგრამზე და თუ რამე უცხოს ნახავთ უნდა გააკეთოთ შემდეგი:1) Log out არ უშველის.2) დააყენეთ ორ ფაქტორიანი დაცვა Google Authenticator აპი არის საუკეთესო ვარიანტი.3) შემდეგ შეცვალეთ ფასვორდი და მონიშნეთ რომ ყველა სხვა დივაისებიდან Log out-ი მოხდეს.ეს ქმედებები დაგეხმარებათ მხოლოდ რომ 100% წვდომა გაუთიშოთ თქვენს ექაუნთზე სხვა მომხმარებლებს. 

1771577880

„უხილავი საფრთხე: ჰაერის დაბინძურება ალცჰაიმერის რისკს ზრდის“ - ახალი კვლევა

ჰაერში არსებული წვრილი დამაბინძურებელი ნაწილაკები შესაძლოა ადამიანის ჯანმრთელობაზე იმაზე სერიოზულ გავლენას ახდენდეს, ვიდრე აქამდე მიიჩნეოდა. ახალი კვლევის თანახმად, PM2.5 ტიპის მიკრონაწილაკები ალცჰაიმერის დაავადების განვითარების გაზრდილ რისკთანაა დაკავშირებული.მიუხედავად იმისა, რომ ჰაერის დაბინძურება აქამდეც ასოცირდებოდა ისეთ მდგომარეობებთან, როგორიცაა არტერიული ჰიპერტენზია და დეპრესია — ფაქტორები, რომლებიც ალცჰაიმერის განვითარებას უწყობს ხელს — ახალი კვლევა კიდევ უფრო შორს მიდის. მეცნიერების შეფასებით, ალცჰაიმერის შემთხვევათა მნიშვნელოვანი ნაწილი შესაძლოა უშუალოდ ნაწილაკოვანი მატერიის ზემოქმედებით იყოს გამოწვეული.კვლევა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, Emory University-ის მეცნიერებმა ჩაატარეს. ნაშრომი ეფუძნება წინა კვლევებსაც, რომლებმაც PM2.5-სა და ნეიროდეგენერაციულ დაავადებებს შორის კავშირი უკვე დაადგინა.მკვლევრებმა 65 წელს გადაცილებული დაახლოებით 28 მილიონი ადამიანის მონაცემები გააანალიზეს. შედეგებმა აჩვენა, რომ ჰაერის დაბინძურების მაღალი დონე პირდაპირ კავშირშია ალცჰაიმერის განვითარების რისკის ზრდასთან. აღნიშნული კავშირი შენარჩუნდა მაშინაც კი, როდესაც გათვალისწინებული იყო სხვა თანმხლები ჯანმრთელობის პრობლემები.როგორც მკვლევრები აღნიშნავენ, ალცჰაიმერის დაავადება დემენციის ყველაზე გავრცელებული ფორმაა და განსაკუთრებით მზარდ საფრთხეს წარმოადგენს ხანდაზმულ მოსახლეობაში. მიუხედავად ამისა, დაავადების ზუსტი გამომწვევი მიზეზები დღემდე ბოლომდე დადგენილი არ არის. მეცნიერების ვარაუდით, PM2.5 ნაწილაკები ტვინის ქსოვილებს პირდაპირ აზიანებს, რაც დროთა განმავლობაში ნეიროდეგენერაციულ პროცესებს აჩქარებს.კვლევის შედეგები გამოქვეყნდა ავტორიტეტულ სამეცნიერო ჟურნალში PLOS Medicine.

1771527844

მეცნიერები ჩატჯიპიტთან უხეშ საუბარს არ გვირჩევენ - აი, რა აჩვენა კვლევამ

ახალი კვლევის თანახმად, ხელოვნური ინტელექტის (AI) ჩატბოტები ზოგიერთ შემთხვევაში უფრო ზუსტ პასუხებს იძლევიან მაშინ, როცა მომხმარებელი მათ უხეში ტონით მიმართავს. მიუხედავად ამისა, მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ მსგავსი კომუნიკაცია რეკომენდებული არ არის და შესაძლოა უარყოფითი სოციალური ეფექტები ჰქონდეს.კვლევის ავტორებს სურდათ დაედგინათ, ახდენს თუ არა გავლენას მომხმარებლის ტონი AI სისტემის ეფექტიანობაზე. ნაშრომი 2025 წლის 6 ოქტომბერს გამოქვეყნდა arXiv-ის ბაზაში და ამ ეტაპზე რეცენზირება არ გაუვლია.ექსპერიმენტის ფარგლებში მკვლევრებმა შეიმუშავეს 50 მრავალვარიანტიანი კითხვა მათემატიკის, ისტორიის, მეცნიერებისა და სხვა სფეროებიდან. თითოეულ შეკითხვას ოთხი პასუხის ვარიანტი ჰქონდა, საიდანაც მხოლოდ ერთი იყო სწორი. კითხვები ხუთი განსხვავებული ტონის მიხედვით ჩამოაყალიბეს: ძალიან თავაზიანი, თავაზიანი, ნეიტრალური, უხეში და ძალიან უხეში. საბოლოოდ მიღებული 250 პრომპტი 10-ჯერ მიაწოდეს ChatGPT-4o მოდელს, რომელიც OpenAI-ს მიერ არის შექმნილი.მკვლევრები თითოეული შეკითხვის დასმამდე ჩატბოტს სთხოვდნენ, წინა ინტერაქციები „დაევიწყებინა“, რათა შედეგებზე წარსულ კომუნიკაციას გავლენა არ მოეხდინა. ასევე, მოდელს ახსნის გარეშე მხოლოდ სწორი ვარიანტის არჩევას სთხოვდნენ.შედეგების მიხედვით, პასუხების სიზუსტე 80,8%-დან (ძალიან თავაზიანი ტონი) 84,8%-მდე (ძალიან უხეში ტონი) გაიზარდა. სიზუსტის მაჩვენებელი თანმიმდევრულად იზრდებოდა თავაზიანი ფორმულირებიდან უფრო მკაცრი და უხეში ტონისკენ გადასვლისას: თავაზიანი მიმართვისას სიზუსტე 81,4% იყო, ნეიტრალურის შემთხვევაში — 82,2%, უხეშისას — 82,8%.როგორც ავტორები წერენ, შედეგები წინასწარი ხასიათისაა, თუმცა მიუთითებს, რომ ტონმა შესაძლოა მნიშვნელოვანი გავლენა იქონიოს AI სისტემის მიერ გაცემულ პასუხებზე. მათი შეფასებით, „გარკვეულწილად გასაკვირია, მაგრამ ექსპერიმენტში უხეში ტონი უკეთეს შედეგებს იძლეოდა, ვიდრე თავაზიანი“.თუმცა, ამ მიგნებების მიუხედავად, მკვლევრები ჩატბოტებთან მტრულ ან შეურაცხმყოფელ კომუნიკაციას არ ურჩევენ. მათი განცხადებით, ადამიანისა და AI-ს ინტერაქციაში ტოქსიკური ენის გამოყენებამ შესაძლოა უარყოფითად იმოქმედოს მომხმარებლის გამოცდილებაზე, ხელმისაწვდომობასა და ინკლუზიურობაზე, ასევე დაამკვიდროს საზიანო კომუნიკაციური ნორმები.საგულისხმოა, რომ სხვა კვლევებში განსხვავებული შედეგებიც დაფიქსირდა. მაგალითად, წინა ნაშრომებში, სადაც შეისწავლეს ChatGPT 3.5 და Llama 2-70B მოდელები, დადგინდა, რომ უხეში პრომპტები ხშირად დაბალ პროდუქტიულობას იწვევდა, თუმცა არც ზედმეტად თავაზიანი ენა იძლეოდა უკეთესი შედეგის გარანტიას. მიუხედავად ამისა, იმ შემთხვევაშიც ყველაზე უხეშმა ტონმა ოდნავ უფრო მაღალი სიზუსტე აჩვენა, ვიდრე ყველაზე თავაზიანმა.ახალი კვლევის ავტორები საკუთარ ნაშრომის შეზღუდვებსაც მიუთითებენ. მათ შორისაა მცირე საკვლევი ბაზა — 250 კითხვა — და ის ფაქტი, რომ შემოწმდა მხოლოდ ერთი დიდი ენობრივი მოდელი, რის გამოც შედეგების განზოგადება სხვა AI სისტემებზე შეუძლებელია. გარდა ამისა, კვლევა მხოლოდ არჩევითპასუხიან კითხვებს ეფუძნებოდა და არ შეფასებულა ისეთი პარამეტრები, როგორიცაა თავისუფალი ტექსტის გენერაცია, მსჯელობა ან ლოგიკური თანმიმდევრულობა.მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ საკითხი დამატებით კვლევას საჭიროებს და მომავალში ექსპერიმენტები უნდა ჩატარდეს სხვა მოდელებზეც, მათ შორის Claude-სა და ChatGPT o3-ზე.

1771438320

მეცნიერებმა შექმნეს ტვინის იმპლანტანტი, რომლის მეშვეობითაც კიდურების დამბლის მქონე ადამიანმა ხელების ამოძრავება შეძლო

ტვინ-კომპიუტერის ინტერფეისების განვითარება იმპულსს იძენს, მაგრამ ექსპერტები ამბობენ, რომ დიზაინის ინოვაციებია საჭირო, რათა უზრუნველყოფილი იყოს მათი ათწლეულების განმავლობაში გამძლეობა.როდესაც იან ბურკჰარტი მხოლოდ 19 წლის იყო, ყვინთვისას უბედური შემთხვევის შედეგად მას იდაყვებს ქვემოთ ხელების მოძრაობა აღარ შეეძლო. სამი წლის შემდეგ მან შეიტყო 2013 წელს დაგეგმილი კლინიკური კვლევის შესახებ, რომელსაც პოტენციურად შეეძლო მისი „გაცოცხლება“. მას უთხრეს, რომ ამ სამედიცინო სასწაულს თავისი ფასი ექნებოდა. ოჰაიოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის მკვლევრებმა ბურკჰარტის თავში პატარა ტვინ-კომპიუტერის ინტერფეისი (BCI) ჩაუნერგეს. ბურკჰარტი რისკზე წავიდა. იმპლანტანტი წარმატებული იყო და რამდენიმე წლის განმავლობაში ის უცნაურ ორმაგ ცხოვრებას ეწეოდა. სახლში ის კვლავ პარალიზებული იყო. მაგრამ ლაბორატორიაში, მას შემდეგ, რაც გადამრთველები გააქტიურდებოდა და სენსორები გააქტიურდებოდა, მისი ტვინის ზედაპირზე დამონტაჟებული ელექტროდები სიგნალებს გადასცემდა თავის ქალაზე მიმაგრებულ მოწყობილობას, შემდეგ კი გარე კომპიუტერს.  კომპიუტერი იმპულსებს გადასცემდა მის მკლავზე არსებულ ყდის მსგავს სტიმულატორს, რომელიც ელექტროენერგიას კუნთებში აწვდიდა. მას შეეძლო ჭიქაში წყალი დაესხა. შეეძლო საკრედიტო ბარათის ჯიბეში ჩადება...2021 წლის ზაფხულში ბურკჰარტს მეორედ დამბლა დაემართა, რის შემდეგაც მან კვლევით ჯგუფს იმპლანტის ამოღება სთხოვა. თავდაპირველად დაახლოებით 18 თვით დაგეგმილი კვლევა არაერთხელ გაგრძელდა. თუმცა, ბურკჰარტის თქმით, აკადემიურ დაწესებულებებს, რომლებმაც იმპლანტანტი დაამონტაჟეს, სახსრები ამოეწურათ. გარდა ამისა, ოპერაციის შედეგად დარჩენილ ღია ჭრილობაზე მუდმივი ინფექცია განუვითარდა.დღეისათვის, იმპლანტანტი 100-მდე ადამიანს აქვს მიღებული.ამ მოწყობილობების საზოგადოებისთვის ფართოდ ხელმისაწვდომობის უზრუნველსაყოფად, კომერციულ ტვინ-კომპიუტერის ინტერფეისის (BCI) კომპანიებს დასჭირდებათ გაცილებით საიმედო ვარიანტი, ვიდრე ბურკჰარტმა შემოგვთავაზა. ახალი მასალების შესწავლით და ახალი კონფიგურაციების შემუშავებით, აკადემიური წრეებისა და ინდუსტრიის მეცნიერები ქმნიან ახალ BCI ტექნოლოგიებს, რომლებიც, მათი აზრით, ამ პრობლემას გადაჭრის. მათი მიზანია შექმნან მოწყობილობები, რომლებიც ათ წელზე მეტხანს გაძლებენ ტვინის განმეორებითი ინვაზიური ოპერაციების გარეშე და უზრუნველყონ, რომ ეს ახალი იმპლანტები მდგრადი იყოს ფინანსური და ტექნოლოგიური ცვლილებების მიმართ. ამის მიღწევის უნარის მქონე მოწყობილობის შექმნა მოითხოვს ტვინის სტრუქტურისა და ბიონიკის ღრმა გაგებას. წერს the-scientist

1771431840

აღმოაჩინეს უძველესი ბაქტერია, რომელზეც ანტიბიოტიკები არ მოქმედებს

რუმინელმა მკვლევრებმა სკერიშოარას მღვიმეში ბაქტერიის უძველესი შტამი იპოვეს, რომელიც თანამედროვე ანტიბიოტიკების მიმართ რეზისტენტულია.ჟურნალის Frontiers in Microbiology ცნობით, ბაქტერია Psychrobacter SC65A.3 ხუთი ათასი წლის წინანდელ ყინულის ნალექებში აღმოაჩინეს. ამ შტამს ერთდროულად 10 თანამედროვე ანტიბიოტიკისთვის შეუძლია წინააღმდეგობის გაწევა და ფლობს 100-მდე გენს, რომლებიც ამ ნივთიერებების ნეიტრალიზაციაზეა პასუხისმგებელი.რუმინეთის მეცნიერებათა აკადემიის ბიოლოგიის ინსტიტუტის უფროსმა მეცნიერ-თანამშრომელმა, კრისტინა პურკერიამ აღნიშნა, რომ თუ ყინულის დნობა მსგავს ბაქტერიებს გამოათავისუფლებს, მათ სხვა მიკრობებში გავრცელება შეეძლებათ, რაც კიდევ უფრო დაამძიმებს წამლების მიმართ ბაქტერიების მდგრადობის პრობლემას.მკვლევრის თქმით, უძველესი მიკრობების შესწავლა მეცნიერებს ეხმარება იმის გაგებაში, თუ როგორ ჩამოუყალიბდათ მათ ანტიბიოტიკებისადმი რეზისტენტულობა მანამ, სანამ ადამიანი ამ მედიკამენტების მასობრივ გამოყენებას დაიწყებდა.