1779692425

მეცნიერებმა ირმის ნახტომში სხვა გალაქტიკის შესაძლო კვალი აღმოაჩინეს

ირმის ნახტომში უცხო გალაქტიკის შესაძლო კვალი აღმოაჩინეს. მეცნიერებმა მიაგნეს 20 ვარსკვლავს, რომლებიც, შესაძლოა, მილიარდობით წლის წინ ირმის ნახტომის მიერ შთანთქმული უძველესი ჯუჯა გალაქტიკის ნარჩენები იყოს.მკვლევრებმა, ჰერტფორდშირის უნივერსიტეტის პროფესორ ფედერიკო სესტიტოს ხელმძღვანელობით, შეისწავლეს ლითონებით ღარიბი ვარსკვლავების ჯგუფი, რომლებიც ქიმიურად ჰგვანან ერთმანეთს, თუმცა მკვეთრად განსხვავდებიან თავიანთ გარემოცვაში არსებული სხვა ვარსკვლავებისგან. ვინაიდან ისინი ირმის ნახტომის მთავარ დისკში მდებარეობენ, მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ეს ვარსკვლავები გალაქტიკამ ძალიან დიდი ხნის წინ შთანთქა.კომპიუტერულმა მოდელირებამ აჩვენა, რომ ლითონებით ღარიბი ვარსკვლავები, სავარაუდოდ, „უძველესი სისტემის ნარჩენებია“. მეცნიერებმა მას სკანდინავიური მითოლოგიის ღმერთის პატივსაცემად „ლოკი“ უწოდეს.ირმის ნახტომი დაახლოებით 13 მილიარდი წლისაა. მან თავისი ამჟამინდელი ზომა და ფორმა, მათ შორის, შედარებით პატარა გალაქტიკებისა და ვარსკვლავთგროვების შთანთქმის ხარჯზე მიიღო.

1779649872

კოსმოსში გაშვებულ NASA-ს თანამგზავრში მოათავსეს გზავნილი მათთვის, ვინც დედამიწაზე 8,4 მილიონი წლის შემდეგ იცხოვრებს

 NASA-ს თანამგზავრის შიგნით, რომელიც 1976 წელს გაუშვეს, დამალულია ფირფიტა, რომელზეც დატანილია გზავნილი იმ ადამიანებისთვის, რომლებიც დედამიწაზე 8,4 მილიონი წლის შემდეგ იცხოვრებენ. სწორედ ამ დროს ვარაუდობენ, რომ თანამგზავრი დედამიწაზე ჩამოვარდება.როგორც spacedaily.com წერს, 1976 წლის 4 მაისს NASA-მ კალიფორნიაში, ვანდენბერგის ავიაბაზიდან გაუშვა თანამგზავრი LAGEOS-1. ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე მარტივი ობიექტი, რომელიც ოდესმე ორბიტაზე გაუშვიათ. ის დაახლოებით 60 სანტიმეტრის დიამეტრის სფეროა, დაახლოებით 400 კილოგრამს იწონის და არ აქვს ელექტრონიკა, სენსორები, ენერგიის წყარო ან მოძრავი ნაწილები. მისი ამოცანაა იყოს სამიზნე. მიწაზე განთავსებული სადგურები მას ლაზერულ იმპულსებს უგზავნიან და ზომავენ დროს, რომელიც სინათლეს უკან დასაბრუნებლად სჭირდება.თავდაპირველი შეფასებით, LAGEOS-1 ორბიტაზე დაახლოებით 8,4 მილიონი წელი უნდა დარჩეს, სანამ ატმოსფერული წინააღმდეგობა საბოლოოდ მის ჩამოვარდნას გამოიწვევს.რა არის თანამგზავრის შიგნით?კარლ სეიგანმა, რომელმაც „ვოიაჯერის“ „ოქროს დისკზეც“ იმუშავა, შექმნა დაახლოებით 10×18 სანტიმეტრის ზომის პატარა უჟანგავი ფოლადის ფირფიტა. მისი ორი იდენტური ასლი თანამგზავრის შიგნით მოათავსეს.ფირფიტა ტექსტს არ შეიცავს — ეს არის სქემა, რომელიც განკუთვნილია იმ არსებებისთვის, რომლებსაც საერთო ენა არ აქვთ. ფირფიტის ზედა ნაწილში მოცემულია ერთგვარი ლექსიკონი: რიცხვები ერთიდან ათამდე ორობით სისტემაში და დედამიწის მზის გარშემო ბრუნვის პატარა გამოსახულება, სადაც ორობითი რიცხვი „ერთი“ ერთი სრული ბრუნვის — ერთი წლის — ხანგრძლივობას აღნიშნავს. ამ გზით განისაზღვრება საზომი ერთეული, რომელზეც დაფუძნებულია ფირფიტაზე არსებული დანარჩენი ინფორმაცია.ფირფიტის ქვედა ნაწილში დედამიწის ზედაპირის სამი რუკაა გამოსახული, რომლებიც გზავნილის მთავარ ნაწილს ქმნის.პირველი რუკა აჩვენებს კონტინენტებს დაახლოებით 268 მილიონი წლის წინ, როდესაც ისინი ერთიან სუპერკონტინენტ პანგეად იყვნენ გაერთიანებული. მეორე რუკა ასახავს კონტინენტების მდებარეობას 1976 წელს, თანამგზავრის გაშვების დროს. მესამე რუკა კი კონტინენტების სავარაუდო განლაგებას დაახლოებით 8,4 მილიონი წლის შემდეგ აჩვენებს.ეს მესამე თარიღი შემთხვევითი არ არის — სწორედ ეს არის თანამგზავრის სავარაუდო ჩამოვარდნის დრო.სამი რუკის იდეა დროის გაზომვას უკავშირდება. კონტინენტები წელიწადში რამდენიმე სანტიმეტრის სიჩქარით გადაადგილდებიან. თუ ვინმე LAGEOS-1-ს იპოვის, შეძლებს ფირფიტაზე გამოსახული კონტინენტების მდებარეობა შეადაროს იმ კონტინენტებს, რომლებსაც თავის გარშემო დაინახავს, და დაახლოებით განსაზღვროს, რამდენი დრო გავიდა.ფირფიტა არ გულისხმობს, რომ მას აუცილებლად ვინმე იპოვის. მისი იდეაა, რომ თუ ეს მაინც მოხდება, ყველაზე სასარგებლო ინფორმაცია, რაც შეიძლება აღმომჩენს გადასცენ, არის საშუალება გაარკვიოს, როდის შეიქმნა ობიექტი, რომელიც ხელში უჭირავს.ადრე ასტრონომებმა NASA-ს სუპერტელესკოპ James Webb-ის დახმარებით შექმნეს „კოსმოსური აბლაბუდის“ წარმოუდგენლად დეტალური რუკა, რომელიც აჩვენებს, როგორ ერთდებოდნენ და იცვლებოდნენ გალაქტიკები 13,7 მილიარდი წლის განმავლობაში.

1779646861

ბრძოლა სიბერესთან - შეძლებს თუ არა მედიცინა დაბერების შენელებას, სად გადის ზღვარი რეალურ მეცნიერებასა და გადაჭარბებულ მოლოდინებს შორის?

სიბერე - ბიოლოგიური პროცესი, როცა ადამიანის ორგანიზმი თანდათან ფუნქციას კარგავს. წლებთან ერთად, ზიანდება და ირღვევა უჯრედების მუშაობის სისტემა, ნელ-ნელა სუსტდება სხეულის თვითაღდგენის უნარი.კაცობრიობის არსებობის განმავლობაში, სიბერე ბუნებრივ და გარდაუვალ მოვლენად მიიჩნეოდა. ამის მიუხედავად, უძველესი ცივილიზაციებიდან დღემდე, ადამიანი მუდამ ესწრაფოდა მარადიულ ახალგაზრდობას, თუმცა თანამედროვე მეცნიერებს მიაჩნიათ, რომ სიბერესთან დაკავშირებულ გამოწვევასაც მალე დაძლევენ.მსოფლიოს წამყვან ლაბორატორიებში ცდილობენ, გაარკვიონ, როგორ შეანელონ დაბერების პროცესში. მიზანი უკვდავება არ არის. მეცნიერების ამოცანაა, ადამიანმა იცოცხლოს უფრო დიდხანს და უფრო ჯანმრთელად, შედეგად კი მივიღებთ ნაკლებ ასაკობრივ დაავადებას, უფრო ხანგრძლივ, უკეთეს ფიზიკურ თუ გონებრივ შესაძლებლობებს.მრავალწლიანი დაკვირვების შემდეგ, განსაკუთრებული ყურადღება ერთმა ბიოლოგიურმა ფენომენმა მიიპყრო. აღმოჩნდა, რომ ადამიანის სიცოცხლის ყველაზე ადრეულ ეტაპზე - ემბრიონის განვითარების ეტაპზე - უჯრედებს, გარკვეულწილად, "გაახალგაზრდავება" შეუძლიათ - ამ დროს უჯრედები ასაკობრივი დაზიანებების ნაწილს თითქოს თავიდან იშორებენ და უფრო "სუფთა" მდგომარეობას უბრუნდებიან. მეცნიერები დაფიქრდნენ იმაზე, თუ ეს ბუნებრივად ხდება, შეძლებს თუ არა ადამიანი მომავალში ამ პროცესის ხელოვნურად გამეორებას?წლებთან ერთად, ორგანიზმში დაბერებული, ფუნქციადაკარგული უჯრედები გროვდება, რომლებიც იწვევენ ანთებით პროცესს. ბიოლოგები ექსპერიმენტებს ატარებენ სპეციალურ პრეპარატებზე, რომელთა მიზანიც სწორედ ამ უჯრედების ორგანიზმიდან მოცილებაა. ვარაუდობენ, რომ მსგავსი მეთოდით ასაკთან დაკავშირებული ზოგიერთი დაავადების პრევენცია იქნება შესაძლებელი.კვლევის კიდევ უფრო ამბიციური მიმართულებაა ე.წ. გენეტიკური გადაპროგრამირების პროცესი, რაც გულისხმობს უჯრედების ნაწილობრივ ახალგაზრდულ მდგომარეობამდე დაბრუნებას. ყველაზე მნიშვნელოვანი აღმოჩენა იაპონელ მეცნიერს ეკუთვნის. 2006 წელს მან მიაგნო სპეციალურ გენებს, რომლებიც უჯრედს თითქმის საწყის მდგომარეობამდე აბრუნებს. თაგვებზე ჩატარებული ცდებით დამტკიცდა, რომ, ამ მეთოდის შედეგად, ასაკოვანი თაგვების ფიზიკური მდგომარეობა გაუმჯობესდა, უკეთ ფუნქციონირებდა მათი გული, მოძლიერდა კუნთებიც.2026 წელს მსოფლიოში პირველად დაიწყო გაახალგაზრდავების მეთოდის კლინიკური კვლევა ადამიანებზე. მეცნიერები აკვირდებიან, შესაძლებელია თუ არა უჯრედების უსაფრთხოდ "გადაპროგრამება" ისე, რომ მათ ფუნქცია არ დაკარგონ. გაახალგაზრდავების პროცესის შესწავლაში ერთვებიან როგორც ბიოტექნოლოგიური კომპანიები, ისე მსოფლიოს უმდიდრესი ადამიანები. საქმეში ჩართულია ხელოვნური ინტელექტიც, რომელიც მილიონობით ბიოლოგიურ მონაცემს აანალიზებს.რაც უფრო აქტიურად სწავლობენ დაბერების მექანიზმებს, მით უფრო ცხადი ხდება, თუ რამდენად რთული ბიოლოგიური სისტემაა ის. ერთ-ერთ მთავარი რისკი უჯრედების "გაახალგაზრდავების" მცდელობისას კიბოს განვითარებაა. არსებობს ალბათობა, რომ მათ პირვანდელი ფუნქცია დაკარგონ და უკონტროლო გამრავლება დაიწყონ. ცხოველებზე ჩატარებულმა ადრეულმა ექსპერიმენტებმა სწორედ მსგავსი შედეგები აჩვენა.სპეციალისტების ნაწილი მიიჩნევს, რომ ორგანოების ან ქსოვილების გაახალგაზრდავება რეალური გახდება მომავალში, თუმცა ერთი ორგანოს ფუნქციონირებაში ჩარევამ შესაძლოა ორგანიზმის ბიოლოგიურ ბალანსი დაარღვიოს. თუმცა, ამასთან ერთად, მნიშვნელოვანი კითხვებიც ჩნდება: რეალურად, შეძლებს თუ არა მედიცინა დაბერების შენელებას და ვის ექნება ამ შესაძლებლობაზე წვდომა? გახდება თუ არა ხანგრძლივი და ჯანმრთელი სიცოცხლე მხოლოდ რჩეულთა პრივილეგია, თუ ის ყველასთვის ხელმისაწვდომი იქნება?

1779395227

დასახელდა ავტომობილების ბრენდები, რომელთა მოდელებიც ყველაზე არასანდოა

მანქანის დიზაინის დროს, ბევრი მწარმოებელი ყველაფერს აკეთებს იმისათვის, რომ მათი მოდელები საიმედო იყოს.GoBankingRates-მა  დაასახელა 12 ბრენდი, რომელთა მანქანები ორჯერ უფრო სწრაფად იშლება, ვიდრე მათი კონკურენტები.ეს რეიტინგი ეფუძნება  Consumer Reports-ის ექსპერტების კვლევას. იგი ითვალისწინებს ავტომობილების ავარიის მონაცემებს სადაზღვევო კომპანიებისა და მფლობელებისგან.ნახეთ, ყველაზე არასანდო მანქანების ტოპ 12 მწარმოებელი:ChryslerMercedes-BenzRivianvolkswagenJeepVolvoGMCLincolnFordDodgeChevroletAudiამასთან, Chrysler აღმოჩნდა ყველაზე არასანდო მანქანების მწარმოებელი. RepairPal-ის მიხედვით, შეერთებულ შტატებში ამ ბრენდის მოვლის საშუალო წლიური ღირებულება 608 დოლარია.გარდა ამისა, გაირკვა, რომ პრემიუმ ბრენდის Mercedes-Benz-ის მანქანებიც ხშირად ფუჭდება. ელექტრო მანქანების მწარმოებლის Rivian-ის მოდელები ასევე არასანდო აღმოჩნდა. ბრენდის სანდოობის სავარაუდო ქულა იყო მხოლოდ 24 ქულა 100-დან.

1779388200

როგორ ემალება კიბო იმუნურ სისტემას და როგორ მიაგნეს მეცნიერებმა მის „სუსტ წერტილს“?

თერაპია, რომელმაც რევოლუცია მოახდინა სისხლისა და კანის კიბოს მკურნალობის მეთოდებში, შესაძლოა კიდევ უფრო ეფექტიანი გახდეს. კანის კიბოს ყველაზე მძიმე ფორმის მქონე თაგვებში, კიბოს უჯრედების გამკვრივებამ იმუნოთერაპიის ეფექტები გააძლიერა იმ შემთხვევებში, როცა იმუნურ სისტემაზე მანიპულირებდნენ, რათა მას სიმსივნე გაენადგურებინა. შთამბეჭდავმა შედეგებმა მეცნიერებს გაუჩინა იმედი, რომ ასეთივე მიდგომამ შეიძლება გააუმჯობესოს გადარჩენის მაჩვენებელი ადამიანებში, რომლებიც ისეთი იმუნოთერაპიებით მკურნალობენ, როგორიცაა ანტიგენის ქიმერული რეცეპტორებით (CAR T-cells) თერაპია. „სრულიად ახალი კონცეფციაა. ის სამედიცინო პრობლემას ნამდვილად უმკლავდება ფიზიკური თვალსაზრისით. ვფიქრობ, რომ ძალიან პერსპექტიულია“, — ამბობს ლონდონის დედოფალ მარის უნივერსიტეტის მკვლევარი ი სუი, რომელიც ამ კვლევაში ჩართული არ ყოფილა.ხშირად, კიბოს უჯრედები უფრო რბილია, ვიდრე ჯანმრთელი უჯრედები. ეს კი შეიძლება პრობლემა იყოს, რადგან T-ლიმფოციტებს (T-უჯრედები) — იმუნური სისტემის ნაწილს, რომელსაც სიმსივნის განადგურების პოტენციალი აქვს — შეუძლიათ შეიგრძნონ მათი შემოგარენის სიმკვრივე.„ძლიერ გვაინტერესებდა, ეხმარებოდა თუ არა სირბილე კიბოს უჯრედებს იმუნური სისტემისგან დამალვაში და რა გავლენა შეიძლება ჰქონოდა T-ლიმფოციტების მექანიკურ მგრძნობელობას კიბოსადმი მათ რეაგირებაზე“, — ამბობს შვეიცარიის ფედერალური ტექნოლოგიური ინსტიტუტის მკვლევარი ლი ტანგი, რომელმაც კვლევის შედეგები 11 მაისს წარმოადგინა ლონდონში გამართულ კონფერენციაზე.ამ საკითხის შესასწავლად, მკვლევრებმა პირველ რიგში სცადეს იმის დადგენა, რატომ არის კიბოს უჯრედები უფრო რბილი თავიანთი მემბრანებით, ანუ გარე ზედაპირით, ვიდრე ჯანმრთელი უჯრედები. ასე დადგინდა, რომ კიბოს უჯრედები, როგორც თაგვებში, ისე ადამიანებში — უფრო რბილია, რადგან მათი მემბრანები მეტ ქოლესტერინს შეიცავს.ამის შემდეგ, მკვლევართა ჯგუფმა 24 თაგვში კანის კიბოს ყველაზე მომაკვდინებელი ფორმის, მელანომას უჯრედები შეიყვანა და კიბო განავითარა მათი ერთ-ერთი ბარძაყის მიდამოებში. ცხრა დღის შემდეგ, თაგვებს ანტიგენის ქიმერული რეცეპტორები (CAR T-cells) შეუყვანეს — ისინი წინასწარ იყო გენური ინჟინერიით ისე დამუშავებული, რომ სიმსივნეები ამოეცნოთ; ეს იყო იმიტაცია იმუნოთერაპიის ფორმისა, რომელსაც CAR T-cell თერაპია ეწოდება და რომელიც დამტკიცებულია ისეთი კიბოების სამკურნალოდ, როგორიცაა მწვავე ლიმფობლასტური ლეიკემია და B-უჯრედოვანი ლიმფომათაგვებმა ასევე მიიღეს IL-15-ის სამი ინფუზია — ცილის, რომელიც ხუთი დღის განმავლობაში აძლიერებს სიმსივნე-სპეციფიკური T-ლიმფოციტების კიბოს განადგურების უნარს.რაც მთავარია, თაგვების მხოლოდ ნახევარს ჩაუტარდა მესამე მკურნალობა, რომელშიც მეთილის β-ციკლოდექსტრინი (meβCD) — ნაერთი, რომელიც უჯრედის მემბრანებში ქოლესტერინის დონეს ამცირებს — პირდაპირ სიმსივნეებში შეუყვანეს. ამ თერაპიას ყოველდღიურად უტარებდნენ, კიბოს უჯრედების შეყვანიდან მე-9 დღიდან მე-18 დღემდე. დანარჩენ თაგვებს უბრალოდ ფიზიოლოგიური ხსნარის ინექციებს უკეთებდნენ.ერთი თვის შემდეგ, ყველა ის თაგვი, რომლებსაც meβCD თერაპია არ ჰქონდათ ჩატარებული, სწრაფად მზარდი სიმსივნის გამო მოკვდა. სამაგიეროდ, მხოლოდ შვიდი თაგვი მოკვდა meβCD ჯგუფში, ხუთს კი სიმსივნე სრულად გაუქრა. რიცხვები დიდებულია, ძალიან შთამბეჭდავი“, — ამბობს კოლუმბიის უნივერსიტეტის მკვლევარი ლენს კამი.შემდგომი ანალიზი მიუთითებს, რომ სიმსივნური უჯრედების გამკვრივებით, meβCD დაეხმარა სიმსივნე-სპეციფიკურ T-ლიმფოციტებს, რომ უფრო ძლიერად მიმაგრებოდნენ სიმსივნურ უჯრედებზე. ამის შემდეგ, T-ლიმფოციტებმა თავიანთ სამიზნემდე უფრო ეფექტიანად მიიტანეს ტოქსიკური მოლეკულები, როგორიცაა პერფორინი, რომელიც სიმსივნურ უჯრედებში ხვრელებს აკეთებს და ამ გზით ანადგურებს.ტანგის განცხადებით, მკვლევართა ჯგუფს იმედი აქვს, რომ ამ მიდგომას თაგვებში უფრო მეტი სახის კიბოზე დატესტავენ. ამის შემდეგ, ყველაზე დიდი გამოწვევა ყოველთვის არის ცდების ადამიანებზე გაგრძელება. იმ წამლებიდან, რომლებმაც თაგვებში წარმატებით ამოიღო მიზანში იმუნური ცილები — ძალიან ცოტამ იმუშავა ადამიანებში, რისი მიზეზიც ნაწილობრივ არის განსხვავება მათ იმუნურ სისტემებში. მაგრამ კოლუმბიის უნივერსიტეტის მკვლევარი ლენს კამი ამბობს, რომ პრეპარატებს, რომლებიც კიბოს უჯრედების სიმკვრივეს ცვლიან, შეიძლება უკეთესი შანსი ჰქონდეთ, რადგან კიბოს უჯრედები ძირითადად უფრო რბილია როგორც ადამიანებში, ისე თაგვებში.მკვლევრები ასევე მუშაობენ meβCD თერაპიის მსგავსი ეფექტის მქონე პრეპარატების შექმნაზე, რომელთა შეყვანა ერთი ინექციით იქნება შესაძლებელი.მომზადებულია New Scientist-ის მიხედვით.თარგმანმა მიხეილ ჭაბუკაშვილმა

1779291803

ამერიკულმა კომპანიამ ხელოვნური კვერცხი შექმნა, რომლიდანაც წიწილები გამოიჩეკა

ამერიკულმა ბიოტექნოლოგიურმა კომპანიამ Colossal Biosciences-მა სრულიად ხელოვნურ კვერცხში წიწილის პირველი წარმატებული გამოყვანის შესახებ განაცხადა.მეცნიერებმა შექმნეს სპეციალური კაფსული 3D-ბეჭდური გარსითა და ბიოინჟინერული მემბრანით, რომელიც ემბრიონს ჟანგბადით ამარაგებს და იცავს მას ისევე, როგორც ნატურალური ნაჭუჭი. დეველოპერების თქმით, ეს ტექნოლოგია შეიძლება გახდეს მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იშვიათი ფრინველების შენარჩუნებასა და გადაშენებული სახეობების აღდგენაშიც კი.პროექტი თავდაპირველად ახალზელანდიური გადაშენებული გიგანტური მოას შესაძლო აღდგენის მიზნით შეიქმნა. მისი სიმაღლე 3,5 მეტრს აღემატებოდა, შესაბამისად, ფრინველის კვერცხების დიდი ზომიდან გამომდინარე, ბუნებაში არ არსებობს შესაფერისი სუროგატი ფრინველი, რის გამოც მკვლევრებს ინკუბაციის სრულიად ახალი სისტემის შემუშავება მოუწიათ. კომპანიის ხელმძღვანელმა, ბენ ლამმა განაცხადა, რომ გუნდმა კვერცხი „ნულიდან დააპროექტა“, და ამ მიღწევას ბიოინჟინერიაში „უმნიშვნელოვანესი ეტაპი“ უწოდა.

1779261660

ერთ საკმაოდ გავრცელებულ ვიტამინს ჩახლართული კავშირი აქვს კიბოსთან - რის შესახებ საუბრობენ მეცნიერები

როგორც წესი, ვიტამინები მარტივად განიმარტება — მიიღეთ სწორი რაოდენობით და თქვენი სხეული იბრწყინებს.რეალობაში კი, ადამიანის ორგანიზმი უფრო ნიუანსურია. თქვენს რაციონში შემავალი ჭარბი ან ზედმეტად ცოტა ვიტამინები ან მინერალები შეიძლება დაკავშირებული აღმოჩნდეს მნიშვნელოვან პრობლემებთან; თუმცა, თუმცა ამ კავშირის მნიშვნელობის ინტერპრეტაცია ყოველთვის მარტივი არ არის.ამ ვიტამინებს შორის ერთ-ერთია B12.უკვე მრავალი წელია, ის ერთ-ერთ საუკეთესო ვიტამინად ითვლება, რომელიც თქვენს სხეულს სწორად ფუნქციონირებაში ეხმარება. თუ ამ ვიტამინის ნაკლებობა გაქვთ, ამას აუცილებლად იგრძნობთ — მუდმივი დაღლილობა და შენელებული კოგნიტური ფუნქცია B12-ის დეფიციტის ყველაზე გავრცელებული სიმპტომებია.თუმცა, ახალი კვლევები მიუთითებს, რომ B12-ის უფრო ფართო სურათი არეულია, ავლენს კავშირს B12 არანორმალურ დონეებსა და გარკვეული ტიპის კიბოებს შორის — მათ შორისაა ფილტვის, ძუძუს, საყლაპავი მილისა და მსხვილი ნაწლავის კობოები.B12, იგივე კობალამინი არის ვიტამინი, რომლის გარეშეც ვერცერთი ცხოველი ვერ იცოცხლებს. ხელს უწყობს დნმ-ის და მიელინის წარმოქმნას, რომელიც იცავს ჩვენს ნერვებს, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია სისხლის წითელი უჯრედების მომწიფებისათვის, ასევე პროცესებისთვის, რომლებიც მოიცავს როგორც ცხიმოვან, ისე ამინომჟავებს.ვინაიდან მცენარეებს B12 არ სჭირდებათ და არც გამოიმუშავებენ, ეს ვიტამინი ბუნებრივად მხოლოდ ცხოველებისგან მიღებულ საკვებ პროდუქტებში გვხვდება. შესაბამისად, ხალხს, რომელიც მცენარეულ საკვებზეა ან მათი სხეული საკვებ ნივთიერებებს ცუდად შეიწოვს, ხშირად აწუხებთ B12-ის დეფიციტი.დნმ-ის სინთეზსა და სტაბილიზაციაში მისი როლი, სულ მცირე, ნაწილობრივ მაინც არის ის მიზეზი, რამაც მეცნიერებს გადააწყვეტინა, შეესწავლათ მისი კავშირი კიბოსთან. კიბო დნმ-ის დაზიანებით იწყება და მიჩნეულია, რომ B12-ის მწვავე დეფიციტი ირიბად ერევა უჯრედების მიერ დნმ-ის კოპირებისა და აღდგენის პროცესებში.ამ კავშირის შესწავლამ ზოგიერთი მკვლევარი მიიყვანა იმ დასკვნამდე, რომ ვიტამინ B12-ის ჯანსაღი დონის შენარჩუნება ხელს შეუწყობს უჯრედების დაცვას იმ სახის გენეტიკური არასტაბილურობისგან, რომელიც კიბოსთანაა დაკავშირებული.თუმცა, სხვა კვლევებმა წყალი კიდევ უფრო აამღვრია — აჩვენა კავშირი სისხლში B12-ის უჩვეულოდ მაღალ დონესა და ფილტვის კიბოს შორის.მთელ მსოფლიოში, მრავალ სხვადასხვა კვლევაში, კიბოს შემთხვევებში დაფიქსირდა B12-ის არანორმალურად დაბალი და არანორმალურად მაღალი დონე.საინტერესოა, ნიშნავს თუ არა ეს იმას, რომ B12-ის დაუბალანსებელი მიღება კიბოს იწვევს? არა. სინამდვილეში, შესაძლოა, პირიქითაც იყოს.ერთ-ერთი მთავარი სირთულე ის არის, რომ მკვლევრები ხშირად ორ განსხვავებულ რამეს ზომავენ — რამდენ B12-ს მოიხმარენ ადამიანები და რა ოდენობის ეს ვიტამინი ცირკულირებს მათ სისხლში.ესენი აუცილებლად ერთი და იგივე არ არის, რადგან სისხლში B12-ის დონეზე გავლენას ახდენს არა მხოლოდ კვება, არამედ ისიც, როგორ ინახავს, იყენებს და გადააადგილებს ორგანიზმი ამ ვიტამინს.ღვიძლი დიდი ოდენობით B12-ს ინახავს და რამდენიმე სახის კიბო, მათ შორის ღვიძლის და ის კიბოები, რომლებიც სხეულში აგრესიულად ვრცელდება — არღვევს ამ ვიტამინის შენახვის, ტრანსპორტირებისა და გამოთავისუფლების პროცესს.ზოგიერთი კიბო ასევე ზრდის იმ ცილების წარმოებას, რომლებსაც სისხლის მიმოქცევაში B12 გადააქვთ. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ სისხლის ტესტებში B12-ის მომატებული დონე ზოგჯერ შეიძლება იყოს დაავადების სიმპტომი ან გვერდითი ეფექტი და არა გამომწვევი მიზეზი.მკვლევარები ჯერ კიდევ ცდილობენ გაარკვიონ, თუ ზუსტად რას ნიშნავს B12-ის მომატებული დონე.2026 წელს ჩატარებულ კვლევაში, რომელშიც მსხვილი ნაწლავის კიბოს 37 000-ზე მეტი პაციენტი მონაწილეობდა, დადგინდა, რომ B12-ის ძალიან მაღალი დონის მქონეებს გადარჩენის მნიშვნელოვნად უარესი შედეგები ჰქონდათ, მაგრამ მიზეზშედეგობრივი კავშირის დადგენა ვერ შეძლეს და ამის ნაცვლად, ივარაუდეს, რომ B12 შესაძლოა აგრესიული დაავადების ბიომარკერის ფუნქციას ასრულებდეს.ადამიანებზე ჩატარებული კვლევების 2022 წლის მიმოხილვამ დაასკვნა, რომ ჯერ კიდევ არ არსებობს მყარი მტკიცებულება იმისა, რომ B12-ის ჭარბი მიღება, B12-ის მაღალი დონე ან მისი დანამატების სახით მიღება პირდაპირ იწვევს კიბოს, B12-ის ანომალიურ დონეებსა და დაავადებას შორის განმეორებითი კავშირის მიუხედავად.კიდევ ერთ, 2024 წელს ჩატარებულ მიმოხილვაში შეისწავლეს კიბოს პაციენტებში B12-ის დონეები და დაასკვნეს, რომ „კიბოს დიაგნოზის მქონე პაციენტებში B12-ის მომატებული დონის დიაგნოსტიკური მნიშვნელობა გაურკვეველი რჩება და პოტენციურად შეიძლება დაკავშირებული იყოს საპირისპირო მიზეზობრიობასთან“.სურათი კიდევ უფრო გაართულა 2024 წელს ვიეტნამში კიბოს 3758 პაციენტზე ჩატარებულმა კვლევამ.ამ კვლევაში შეადარეს B12 ვიტამინის მიღება კიბოს მქონეებში და კიბოს არმქონე 2995 ადამიანში; მიიღეს U-ს ფორმის კავშირი — როგორც უჩვეულოდ დაბალი, ისე უჩვეულოდ მაღალი მოხმარების მქონე ადამიანებს აღენიშნებოდათ კიბოს საერთო რისკის მომატება საშუალო დიაპაზონის მქონე ადამიანებთან შედარებით.ვიეტნამში ჩატარებული კვლევის თანახმად, ეს შეიძლება არც ისე მკაფიო იყოს, თუმცა აქვს მნიშვნელოვანი შეზღუდვებიც.იმ სხვა მრავალი კვლევის მსგავსად, რომლებშიც B12-ისა და კიბოს კავშირი შეისწავლეს, ეს კვლევაც დაკვირვებითი იყო, რაც იმას ნიშნავს, რომ მას მხოლოდ ასოციაციების იდენტიფიცირება შეეძლო და არა პირდაპირი მიზეზშედეგობრივი კავშირის. ამას გარდა, მკვლევრები ეყრდნობოდნენ კითხვარებს საკვების შესახებ, რაც გრძელვადიან პერსპექტივაში კვების არასრულყოფილი საზომი იყოს.ყველაზე მაღალი მოხმარების ჯგუფებიც კი დღეში საშუალოდ მხოლოდ 2,97 მიკროგრამ B12-ს იღებდნენ — რაც მნიშვნელოვნად არ აღემატება კვების სტანდარტულ რეკომენდაციებს, დღეში 2,4-დან 2,8 მიკროგრამამდე B12-ს.კვლევის ფართო ნაწილთან ასეთი შეუსაბამობებით, კავშირი კიბოსა და B12-ს შორის გაურკვეველი რჩება; მკვლევრები ჯერ კიდევ ცდილობენ დაადგინონ, ეს ვიტამინი ხელს უწყობს ამ დაავადებას, მისი შედეგია, თუ ორივე ერთად.თუმცა, ერთი რამ აშკარაა. როგორც სხვა ბევრი რამ ცხოვრებაში, ზედმეტობა ან ძლიერ ნაკლებობა არის ის, რის გამოც შეიძლება პრობლემები შეგექმნათ.მომზადებულია ScienceAlert-ის მიხედვით.

1779128331

საჭმლის მომზადება დემენციის განვითარების რისკს 67%-ით ამცირებს - მეცნიერების დასკვნა

სახლში საჭმლის მომზადება, შესაძლოა, ჯანმრთელობისთვის დადებითი შედეგის მომტანი აღმოჩნდეს.  ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ ის ადამიანები, რომლებიც  საკვებს კვირაში ერთხელ სახლში ამზადებენ, დემენციის განვითარების გაცილებით დაბალი რისკის წინაშე დგანან. დაკვირვების მანძილზე მეცნიერებმა  65 წელს გადაცილებული 11 ათასამდე ადამიანის სამედიცინო მონაცემები შეისწავლეს. მოხალისეებს უნდა შეევსოთ კითხვარი - რამდენად ხშირად ამზადებდნენ სახლში საკვებს. როგორი იყო მათი კულინარიული შესაძლებლობები და ა.შ. კვლევის შედეგებმა აჩვენა, რომ სახლში კვირაში ერთხელ მაინც საჭმლის მომზადება დემენციის რისკს მამაკაცებში 23%-ით, ხოლო ქალებში 27%-ით ამცირებდა. გარდა ამისა, მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ  იმ კვლევის მონაწილეების შემთხვევაში,  რომლებსაც  კულინარიული უნარები საერთოდ არ ჰქონდა, კვირაში ერთხელ  სახლში საჭმლის მომზადება  დემენციის რისკის 67%-ით შემცირებასთან იყო დაკავშირებული. „ეს შედეგი განსაკუთრებით საინტერესოა, რადგან ის მიუთითებს, რომ თავად საჭმლის მომზადებამ შეიძლება უზრუნველყოს კოგნიტური სტიმულაცია და სწავლის შესაძლებლობები, რაც სასარგებლოა ტვინის ჯანმრთელობისთვის“, - ამბობენ მეცნიერები. 

1779115226

პლასტმასის მილიარდობით ნანონაწილაკი ჩაის და ყავის ჭიქაში - პლასტმასას ჩაიდანების ფარული საფრთხე

ცნობილია, რომ მიკროპლასტმასა ჩვენს სასმელებში ხვდება ბოთლებიდან, ჭიქებიდან, შეფუთვიდან. ახალმა კვლევამ  აჩვენა, რომ პლასტმასით ყოველდღიურად „გვამარაგებს“ პლასტმასის ჩაიდნებიც.კვლევის შედეგების მიხედვით,  ფინჯანი ჩაი და ყავა შეიძლება  მიკროპლასტმასას მილიარდობით ნაწილაკს შეიცავდეს - დაბინძურების წყარო კი პლასტმასას ელექტრო ჩაიდანებია.ავსტრალიის ქვინზლენდის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა შეისწავლეს პოლიპროპილენის 8 ჩაიდანი. აღმოჩნდა, რომ წყლის ადუღებისას, ჩაიდნის შიდა ზედაპირიდან ყოველ მილილიტრ წყალზე თითქმის 12 მილიონი პლასტმასის ნანო ნაწილაკი გამოიყოფა. ეს ნიშნავს დაახლოებით 3 მილიარდ ნაწილაკს საშუალო ზომის ჭიქაში! და ეს კიდევ იქამდე, ვიდრე მასში ჩაის პაკეტს მოათავსებთ, რომელიც თავის მხრივ მიკროპლასტმასას მილიარდობით ნაწილაკს გამოყოფს.რამდენად სახიფათოა: მეცნიერებმა ჯერ დაზუსტებით არ იციან, მაგრამ მიკროპლასტმასას ყლაპვას ბევრი კვლევა ჯანმრთელობის ისეთ პრობლემებს უკავშირებს , როგორიცაა ნაწლავებისა და ფილტვის პრობლემები, ნეიროდეგენერაციული დაავადებები. პლასტმასას შეიძლება გადაჰქონდეს პათოგენები და ბაქტერიებიც.  

1779091079

მეცნიერებმა დინოზავრის აქამდე უცნობი სახეობა აღწერეს

ტაილანდელმა და ბრიტანელმა მკვლევრებმა გიგანტური ბალახისმჭამელი დინოზავრის აქამდე უცნობი სახეობა აღწერეს. სტატია მათი ნამუშევრის შესახებ ჟურნალში Scientific Reports გამოქვეყნდა.დინოზავრის ძვლები პირველად 10 წლის წინ, ტაილანდის ჩაიაფუმის პროვინციაში აღმოაჩინეს - ისინი შემთხვევით ადგილობრივმა მცხოვრებმა იპოვა. არქეოლოგიური გათხრები 2024 წლამდე გრძელდებოდა.დინოზავრს, რომელიც სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში ბინადართაგან ყველაზე დიდი აღმოჩნდა, Nagatitan chaiyaphumensis-ი ეწოდა. სახელი მომდინარეობს სიტყვებისგან „ნაგა“ (მითური გველისმაგვარი არსება აზიურ ფოლკლორში) და „ტიტანი“, ასევე ჩაიაფუმის პროვინციის დასახელებისგან.იმ ქანების ასაკიდან გამომდინარე, სადაც ძვლები იპოვეს, მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ დინოზავრი დაახლოებით 100-120 მილიონი წლის წინ ცხოვრობდა. ის 27 ტონას იწონიდა (დაახლოებით იმდენივეს, რასაც ათი თანამედროვე სპილო), სიგრძეში კი 27 მეტრს აღწევდა.ნაგატიტანი ზაუროპოდების ოჯახს ეკუთვნოდა - გრძელკისრიან ბალახისმჭამელ დინოზავრებს. ამ ოჯახის სხვა ცნობილი წარმომადგენლები არიან დიპლოდოკები და ბრონტოზავრები.

1778878970

ექიმები უიშვიათეს სამედიცინო შემთხვევას აღწერენ - ქალი კიბოსგან მკურნალობის გარეშე განიკურნა

59 წლის ქალი, რომელსაც მკლავში აგრესიული ავთვისებიანი სიმსივნე — მიქსოფიბროსარკომა — დაუდგინდა, ამჟამად რემისიაშია, მიუხედავად იმისა, რომ მკურნალობა არ ჩატარებია. მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ სიმსივნის გაქრობა ბიოფსიამ გამოიწვია, რომელმაც ორგანიზმში ძლიერი იმუნური რეაქცია აამოქმედა.როგორც მეცნიერები განმარტავენ, ეს მსოფლიოში მხოლოდ მეცხრე დადასტურებული შემთხვევაა, როდესაც ამ ტიპის კიბო ბიოფსიის ჩატარებიდან რამდენიმე კვირაში თავისთავად გაქრა.„ეს უკიდურესად გამორჩეული შემთხვევაა. ყველაფერი მიუთითებს იმაზე, რომ ბიოფსიის შედეგად იმუნური სისტემა გააქტიურდა, რამაც კიბოს ზრდაზე ძალიან სწრაფი გავლენა მოახდინა“, — აცხადებს ტობი ლოურენსი, რომელიც საფრანგეთის მარსელ-ლუმინის იმუნოლოგიის ცენტრი-ში მუშაობს.ქალმა ექიმს მას შემდეგ მიმართა, რაც მკლავში სწრაფად მზარდი და მტკივნეული კოპი შენიშნა. სიმსივნის ზომა დაახლოებით 2 სანტიმეტრს აღწევდა და დისკომფორტს იწვევდა.როჰიტ შარმა და მისი კოლეგები მარშფილდის კლინიკური ჯანმრთელობის სისტემა-დან პაციენტს ბიოფსია წვრილი ნემსით ჩაუტარეს. კვლევამ დაადასტურა, რომ კოპი მიქსოფიბროსარკომა იყო — შემაერთებელ ქსოვილში განვითარებული აგრესიული კიბო, რომელსაც სწრაფი გავრცელების უნარი აქვს.ორი კვირის შემდეგ ქალი ქირურგთან დაბრუნდა, რათა სიმსივნე მოეცილებინათ, თუმცა ექიმები გაოცებული დარჩნენ — კიბო სრულად გამქრალი აღმოჩნდა.„პაციენტმა აღნიშნა, რომ ბიოფსიიდან 3-4 დღეში შესიება საგრძნობლად შემცირდა“, — იხსენებს შარმა.იმის დასადასტურებლად, რომ სიმსივნე ნამდვილად აღარ არსებობდა, ექიმებმა ქსოვილი ქირურგიულად ამოკვეთეს და დამატებითი კვლევაც ჩაატარეს. შედეგად დადგინდა, რომ სიმსივნური უჯრედები სრულად გაქრალი იყო.მეცნიერების შეფასებით, ბიოფსიამ შესაძლოა სიმსივნური უჯრედების ნაწილი დააზიანა, რამაც ანთებითი სიგნალების გამოყოფა და იმუნური სისტემის გააქტიურება გამოიწვია. ამის შედეგად ორგანიზმმა კიბოს უჯრედების ამოცნობა და განადგურება შეძლო.სპეციალისტები ხაზს უსვამენ, რომ მსგავსი შემთხვევები უკიდურესად იშვიათია და ადამიანების უმეტესობაში ასეთი რეაქცია არ ვითარდება. თუმცა მკვლევრები იმედოვნებენ, რომ ამ უნიკალური შემთხვევების შესწავლა მომავალში კიბოს მკურნალობის ახალი მეთოდების შექმნას შეუწყობს ხელს.კვლევა სამეცნიერო ჟურნალ Journal of Medical Science-ში გამოქვეყნდა.

1778877699

საათი, რომელიც გონების დაკარგვას 5 წუთით ადრე იწინასწარმეტყველებს - მეცნიერები ახალ სისტემას ქმნიან

სამხრეთკორეული ტექნოლოგიური კომპანია Samsung და Chung-Ang University Gwangmyeong Hospital ახალ სისტემაზე მუშაობენ, რომელსაც ვაზოვაგალური გონების დაკარგვის წინასწარ გამოვლენა შეუძლია.კვლევის მიხედვით, სისტემა გონების დაკარგვის ნიშნებს დაახლოებით 5 წუთით ადრე და 84.6%-იანი სიზუსტით აფიქსირებს. ტექნოლოგია Samsung Galaxy Watch 6-ში ჩაშენებულ სენსორებსა და ხელოვნური ინტელექტის ალგორითმს იყენებს, რომლებიც გულისცემასა და პულსის ცვლილებებს რეალურ დროში აანალიზებს.კარდიოლოგიის პროფესორის, ჯუნხვან ჩო განცხადებით, მსგავსი გაფრთხილება პაციენტს საშუალებას მისცემს, გონების დაკარგვამდე დაჯდეს, დაწვეს ან დახმარება გამოიძახოს, რაც სერიოზული ტრავმების რისკს მნიშვნელოვნად შეამცირებს.ვაზოვაგალური გონების დაკარგვა დროებითი მდგომარეობაა, რომელიც ხშირად ძლიერ სტრესს, შიშს ან სისხლის დანახვას უკავშირდება და არტერიული წნევის მკვეთრ დაცემას იწვევს.კომპანიაში აცხადებენ, რომ პროექტი პრევენციული მედიცინის მიმართულებით მნიშვნელოვანი ნაბიჯია, თუმცა ჯერჯერობით უცნობია, როდის გახდება ფუნქცია მომხმარებლებისთვის ხელმისაწვდომი.