1771319805

არქეოლოგები ვარაუდობენ, რომ ჰანიბალის ჯარში საბრძოლო სპილოების არსებობის მტკიცებულება იპოვეს

მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ლეგენდარული კართაგენელი სარდლის, ჰანიბალის მიერ რომის რესპუბლიკის წინააღმდეგ წარმოებულ ლაშქრობაში საბრძოლო სპილოების გამოყენების პირველი მატერიალური მტკიცებულება იპოვეს. სამხრეთ ესპანეთში, კორდოვას მახლობლად, არქეოლოგებმა რკინის ხანის ფენების გათხრებისას სპილოს ტერფის ძვალი აღმოაჩინეს.ჰანიბალის არმიაში საბრძოლო სპილოების არსებობის შესახებ ანტიკური ხანის ისტორიკოსები, პოლიბიოსი და ტიტუს ლივიუსი, თავიანთ ნაშრომებში წერდნენ.არქეოლოგებმა, პროფესორ რაფაელ მ. მარტინეს სანჩესის ხელმძღვანელობით, ძვალი დანგრეული კედლის ქვეშ, კოლინა დე ლოს კემადოსის ტერიტორიაზე აღმოაჩინეს. რადიონახშირბადულმა ანალიზმა აჩვენა, რომ ნაპოვნი ნაშთი სწორედ მეორე პუნიკური ომის პერიოდს (ძვ. წ. 218-201 წწ.) მიეკუთვნება. გათხრებისას ნაპოვნი არტილერია, მონეტები და კერამიკა კი დამატებითი მტკიცებულება გახდა იმისა, რომ სპეციალისტები უშუალოდ ბრძოლის ველს იკვლევდნენ. ვინაიდან სპილოები ევროპაში არ ბინადრობდნენ, მეცნიერთა დასკვნით, ისინი იქ გემებით უნდა გადაეყვანათ.

1771270980

მეცნიერებმა შექმნეს მალარიის საწინააღმდეგო ვაქცინა, რომელსაც კოღოები ავრცელებენ

 მეცნიერებმა ინოვაციური ვაქცინაციის მეთოდს მიაგნეს, რომელიც მალარიის საწინააღმდეგოდ არის მიმართული, - ნათქვამია The New England Journal of Medicine-ის მიერ გავრცელებულ სტატიაში.ვაქცინაციის ახალი მეთოდი კოღოების ნაკბენზე არის აგებული. მათში მოთავსებულია სპეციალურად მოდიფიცირებული მალარიის პარაზიტი, რომელიც იძლევა იმუნურ პასუხს, თუმცა არ იწვევს დაავადებას.კლინიკურმა ცდებმა აჩვენეს, რომ ამ მეთოდის ეფექტურობა 90%-ს აღწევს. აქამდე არსებული მალარიის საწინააღმდეგო ვაქცინების ეფექტურობა მხოლოდ 75%-ს აღწევდა და განმეორებით ვაქცინაციას საჭიროებდა. ამიტომ, იმუნოლოგები აგრძელებდნენ ალტერნატიული გზების ძებნას.ეს აღმოჩენა შეიძლება გახდეს გარდამტეხი მალარიასთან ბრძოლაში. ამჟამად, მეცნიერები აპირებენ მასშტაბური ცდების ჩატარებას, რათა ამ მეთოდის ვაქცინაცია უფრო ფართოდ იყოს გამოყენებული.მალარია ხასიათდება ცხელების შეტევებით, ანემიით, ღვიძლისა და ელენთის გადიდებით. მალარიას იწვევს ერთუჯრედიანი ორგანიზმი - პლაზმოდიუმი, რომელიც გადააქვს მალარიის კოღოს - ანოფელესს. მალარია გავრცელებულია აფრიკის, აზიისა და სამხრეთ ამერიკის ზოგიერთი რაიონის ჭაობიან ადგილებში.

1771262837

კიბოს მეტასტაზები უხილავი ბუშტუკებით ვრცელდება - მკვლევრებმა მათი შეჩერების შესაძლო მეთოდს მიაგნეს

ერთი ორგანოდან მეორეში კიბო უხილავი ბუშტუკების საშუალებით გადადის. ამ მიკროსკოპული შიკრიკების უკეთესად შესწავლამ შეიძლება შეცვალოს მეტასტაზებთან ბრძოლა. მონრეალის უმაღლესი ტექნოლოგიების სკოლის (ÉTS) ელექტროინჟინერიის დეპარტამენტის მკვლევართა ჯგუფის მიზანი იყო სხეულში კიბოს გავრცელების შეჩერება. ჯგუფს ამავე უნივერსიტეტის პროფესორი ვაჰე ნერგიზიანი ხელმძღვანელობდა.მაკგილის უნივერსიტეტის ჯანდაცვის ცენტრის პროფესორ ჯულია ბარნიესთან და ბიოლოგიის სპეციალისტებთან თანამშრომლობით, ისინი იკვლევენ, როგორ გადაიქცევა კიბო მეტასტაზებად, ანუ, როგორ იჭრება სხვა ორგანოებში.ნერგიზიანის ჯგუფი რვა წლის განმავლობაში სწავლობდა ლიპიდურ ნანონაწილაკებს, რომელთა ზომა 100 ნანომეტრი ძლივს არის და შეუიარაღებელი თვალით უხილავია. მათი პირველი ამოცანა მეტასტაზების გზის დადგენა იყო. შემდეგ სცადეს სხეულში პრეპარატების შეყვანის სხვადასხვა გზის განსაზღვრა.ისეთი ლიპიდური ნანონაწილაკები, როგორიცაა ლიპოსომები, განსხვავდება კიბოს მკურნალობის ტრადიციული მიდგომებისგან, რადგან მათ პრეპარატი პირდაპირ სიმსივნურ უჯრედებში მიაქვთ. ეს კი ზრდის მათ ეფექტიანობას და ამცირებს ტოქსიკურობას ტრადიციულ ქიმიოთერაპიასთან შედარებით.მკვლევრებმა აჩვენეს, რომ ლიპოსომები სიმსივნეებს უფრო ეფექტიანად იღებენ მიზანში და ამცირებენ გვერდით ეფექტებს; სხვა მკვლევრებმა კი ასევე აჩვენეს, რომ ეს ნანონაწილაკები აუმჯობესებენ პრეპარარის შეღწევადობას და სპეციფიკურობას, განსაკუთრებით მეტასტაზების შემთხვევაში. ასეთი შედეგები ადასტურებს, რომ ნანოპრეპარატები კიბოს მკურნალობას უფრო მიზანმიმართულს და ეფექტიანს ხდის და აუმჯობესებს მათ ტოლერანტულობას.

1771189914

ევროკავშირში რილსების დაუსრულებელი "სქროლვა" შეიზღუდება

ევროკავშირში შეუზღუდავი, დაუსრულებელი "სქროლვა", ანუ ე.წ. რილსების ულიმიტო თვალიერება შეიზღუდება. ევროპულმა კომისიამ გადაწყვეტილება უკვე მიიღო და პირველი ტექნოლოგიური კომპანია, რომელსაც ამ მხრივ შესაბამისი ზომების გატარება მოსთხოვა, ჩინური TikTok-ის შემქმნელი ByteDance-ია. როგორც ირკვევა, ციფრული გართობის პოპულარულ პლატფორმაზე უნდა დაწესდეს ეკრანის გამოყენების დროის ლიმიტი, რათა გარკვეული პერიოდის შემდეგ პროგრამამ მომხმარებელს აღარ მისცეს ახალი “რილსების” ყურების საშუალება და აიძულოს, დროებით შეწყვიტოს მისი გამოყენება. ევროკავშირმა ეს გადაწყვეტილება ციფრული მომსახურების აქტის ფარგლებში მიიღო და მის აღსასრულებლად ByteDance-სს რამდენიმე კვირა მიეცა. თუ ჩინური ტექ-გიგანტი საჭირო ზომებს არ გადადგამს და TikTok-ში ახალ დიზაინს არ ჩააშენებს, ის დაჯარიმდება და პირველ ჯერზე წლიური შემოსავლების 6%-ის გადახდა მოუწევს.ევროპულ კომისიაში აცხადებენ, რომ ეს იქნება პირველი, თუმცა არა უკანასკნელი შემთხვევა, როცა ევროკავშირი ციფრული მომსახურების აქტის ფარგლებში კომპანიებს მსგავსი ზომების შემოღებას დაავალდებულებს. არსებული ინფორმაციით, დაწყებულია მოლაპარაკებები მარკ ცუკერბერგის ტექ-გიგანტ Meta-სთან, რომლის საკუთრებაშიცაა სოციალური მედიის პლატფორმები: Facebook-ი და Instagram-ია. ასევე Google-თან, რომელიც Youtube-ს ფლობს. ე.წ. დაუსრულებელი სქროლვის შეზღუდვის მიზეზებზე საუბრისას ევროკავშირის ტექნოლოგიური კომისარი, ჰენა ვირკუნენი აცხადებს, რომ თანამედროვე ევროპაში მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს როგორც ჩინური, ისე ამერიკული ტექნოლოგიური კომპანიების მიერ მომხმარებლების მონაცემების მოპოვება და დამუშავება. რადგან ეს მათ ევროკავშირის მოქალაქეების ერთგვარი ციფრული პროფილის შექმნაში, მათი ქცევების განსაზღვრასა და შემდგომი გადაწყვეტილებების მიღებისას მათზე ზეგავლენის მოხდენაში ეხმარება.წყარო:

1771015557

მეცნიერები საზოგადოებას აფრთხილებენ, რამდენად სარისკოა სამედიცინო რჩევები ჩატბოტისგან - ახალი კვლევა

სამედიცინო გადაწყვეტილებების მისაღებად ხელოვნური ინტელექტის (AI) ჩატბოტების გამოყენება შესაძლოა პაციენტებისთვის სარისკო იყოს — ასეთ დასკვნას აქვეყნებს სამეცნიერო ჟურნალი Nature, სადაც ოქსფორდის უნივერსიტეტის მკვლევართა ახალი ნაშრომი გამოქვეყნდა.კვლევის ავტორების თქმით, მიუხედავად ტექნოლოგიის სწრაფი განვითარების და მაღალი ინტერესისა, დიდი ენობრივი მოდელებზე (LLM) დაფუძნებული სისტემები ჯერ კიდევ არ არიან მზად ექიმის როლის შესასრულებლად. მთავარი პრობლემა, მათი შეფასებით, არის „არაზუსტი და არათანმიმდევრული ინფორმაციის მიწოდებისადმი მიდრეკილება“, რაც რეალურ მომხმარებლებს შეცდომაში შეჰყავს.კვლევის თანაავტორი, ზოგადი პროფილის ექიმი დოქტორი რებეკა პეინი აღნიშნავს, რომ პაციენტებმა უნდა გაითვალისწინონ რისკები:„სიმპტომების შესახებ დიდი ენობრივი მოდელისთვის კითხვის დასმა შეიძლება სახიფათო იყოს — მან შესაძლოა მცდარი დიაგნოზი დასვას ან ვერ ამოიცნოს, რომ საქმე გადაუდებელ მდგომარეობასთან გვაქვს,“ — აცხადებს პეინი.კვლევის ფარგლებში დაახლოებით 1 300 მონაწილეს სთხოვეს, სხვადასხვა ჰიპოთეტურ სცენარში ჯანმრთელობის შესაძლო პრობლემები ამოეცნოთ და შესაბამისი მოქმედების გეგმა შეერჩიათ. მონაწილეთა ნაწილი AI პროგრამებს იყენებდა, ნაწილი კი ტრადიციულ მეთოდებს მიმართავდა, მათ შორის ექიმთან კონსულტაციას.შედეგების ანალიზმა აჩვენა, რომ AI სისტემები ხშირად გასცემდნენ „სწორი და მცდარი ინფორმაციის ნაზავს“, ხოლო მომხმარებლებს უჭირდათ მათი ერთმანეთისგან გამიჯვნა. მიუხედავად იმისა, რომ ჩატბოტები სტანდარტიზებულ სამედიცინო ტესტებში მაღალ შედეგებს აჩვენებენ, რეალურ პირობებში მათი გამოყენება, ავტორთა შეფასებით, დამატებით რისკებს ქმნის.კვლევის მთავარი ავტორი, ენდრიუ ბინი, აცხადებს, რომ ადამიანებთან ეფექტიანი ინტერაქცია საუკეთესო LLM-ებისთვისაც კი გამოწვევად რჩება.მისი თქმით, კვლევის მიზანია ხელი შეუწყოს უფრო უსაფრთხო და პრაქტიკულად გამოსადეგი AI სისტემების განვითარებას, განსაკუთრებით ისეთ მგრძნობიარე სფეროებში, როგორიც ჯანმრთელობის დაცვაა.მკვლევრები ხაზს უსვამენ, რომ ხელოვნური ინტელექტი შეიძლება იყოს დამხმარე ინსტრუმენტი, თუმცა ამ ეტაპზე ის ვერ ჩაანაცვლებს კვალიფიციურ სამედიცინო სპეციალისტს.

1770999129

კვლევა: წერა, კითხვა და ენების სწავლა დემენციის რისკს 40%-ით ამცირებს

მუდმივი ინტელექტუალური აქტივობა, მათ შორის წერა, კითხვა და უცხო ენების შესწავლა, დემენციის განვითარების ალბათობას თითქმის 40%-ით ამცირებს, - ასეთ დასკვნამდე ჩიკაგოს რაშის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრის მეცნიერები მივიდნენ, რომლებმაც შესაბამისი კვლევა ჩაატარეს.დემენცია გლობალური ჯანდაცვის ერთ-ერთ ყველაზე სერიოზულ საფრთხეს წარმოადგენს. მედიკოსების პროგნოზით, საუკუნის შუა პერიოდისთვის ამ დიაგნოზის მქონე პაციენტების რაოდენობა გასამმაგდება და 150 მილიონს გადააჭარბებს, რაც სოციალური უზრუნველყოფის სისტემებზე უპრეცედენტო დატვირთვას შექმნის.მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ მთელი ცხოვრების განმავლობაში გონებრივი სტიმულაციის მქონე აქტივობებში ჩართულობა პირდაპირ კავშირშია ალცჰაიმერის დაავადების დაბალ რისკთან და კოგნიტიური ფუნქციების შენელებულ გაუარესებასთან.„ჩვენი შედეგები აჩვენებს, რომ კოგნიტიური ჯანმრთელობა ხანდაზმულ ასაკში დიდწილად დამოკიდებულია მთელი ცხოვრების განმავლობაში ინტელექტუალურად მდიდარი გარემოს ზემოქმედებაზე“, - აღნიშნა კვლევის ავტორმა ანდრეა ცამიტმა.კვლევის ფარგლებში, სპეციალისტები აკვირდებოდნენ თითქმის 2000 ადამიანს, რომელთა საშუალო ასაკი 80 წელი იყო და თავიდან კოგნიტიური დარღვევები არ აღენიშნებოდათ. 8 წლის განმავლობაში მონაწილეები ავსებდნენ კითხვარებს, რომლებიც ცხოვრების სხვადასხვა ეტაპზე - ახალგაზრდობაში, სიმწიფესა და სიბერეში მათ გონებრივ აქტივობას აფასებდა.კვლევის მიმდინარეობის პერიოდში ალცჰაიმერის დაავადება 551 ადამიანს განუვითარდა, ხოლო 719-ს - მსუბუქი კოგნიტიური დარღვევა.ყველაზე მაღალი და ყველაზე დაბალი ინტელექტუალური აქტივობის მქონე ჯგუფების შედარებამ მკვეთრი კონტრასტი აჩვენა: პირველ ჯგუფში ალცჰაიმერი მონაწილეთა 21%-ს განუვითარდა, მაშინ როცა მეორეში ეს მაჩვენებელი 34% იყო.ასაკისა და განათლების დონის გათვალისწინების შემდეგ, მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ მთელი ცხოვრების მანძილზე მაღალი ინტელექტუალური აქტივობა ალცჰაიმერის დაავადების რისკს 38%-ით, ხოლო მსუბუქი კოგნიტიური დარღვევების რისკს 36%-ით ამცირებს. გარდა ამისა, ინტელექტუალურად ყველაზე აქტიურ ადამიანებში ალცჰაიმერის დიაგნოსტირება საშუალოდ 94 წლის ასაკში ხდებოდა, რაც 5 წლით გვიანია, ვიდრე ნაკლებად აქტიურ ჯგუფში. მსუბუქი კოგნიტიური დარღვევების განვითარების დაყოვნებამ კი 7 წელი შეადგინა.იმ მონაწილეთა მონაცემების ანალიზმა, რომლებსაც ავტოფსია ჩაუტარდათ, ასევე აჩვენა, რომ მაღალი ინტელექტუალური აქტივობის მქონე ადამიანებს სიცოცხლის ბოლომდე უკეთ ჰქონდათ შენარჩუნებული მეხსიერება და აზროვნება, ხოლო მათი გაუარესების პროცესი სიკვდილის წინ გაცილებით ნელა მიმდინარეობდა.

1770990420

ბრიტანელმა სტუდენტებმა შექმნეს მაჯის საათი, რომელიც ადამიანებს ალერგიული შეტევისგან იხსნის

ადამიანებისთვის, რომლებსაც ალერგიის მძიმე ფორმები აწუხებთ, ეპინეფრინის ნემსი მწვავე შეტევის ბლოკირების თითქმის ერთადერთი საშუალებაა. სპეციალისტები ამბობენ რომ წამალი და ნემსი ალერგიის მძიმე ფორმებით დაავადებულებს მუდამ თან უნდა ჰქონდეთ.ბრიტანელმა სტუდენტებმა გამოიგონეს  მაჯის საათი EpiWear-ი, რომელიც კრიტიკულ მომენტში ავადმყოფს გადაარჩენს.მაჯის საათში დევს დასაკეცი შპრიცი, რომელშიც ალერგიის საწინააღმდეგო წამალია. შეტევის დროს საკმარისია მოწყობილობის გახსნა, მისი ფეხზე დადება, ღილაკზე ხელის დაჭერა და შპრიციდან წამალი პირდაპირ კანქვეშ ხვდება. EpiWear -ი 3D -დეტალებისგან არის დამზადებული. გამომგონებლების გეგმებში შედის მოდელის სრულყოფა, რომ სიბნელეში საათი ხილვადი გახდეს. ასევე განიხილება ინსტრუმენტისთვის ახალი ფუნქციების დამატება. თუმცა მანამდე ქსელში საათი ამ ფუნქციებით გაიყიდება. 

1770924216

აღმოაჩინეს ცილა, რომელმაც შეიძლება ტვინის დაბერება შეანელოს

ჩვენი ტვინი დანარჩენ სხეულთან ერთად ბერდება და შედეგად, სულ უფრო ნაკლებ ტვინის ახალ უჯრედებს წარმოქმნის. ახლახან, მეცნიერებმა აღმოაჩინეს საკვანძო მექანიზმი, რომლის მეშვეობითაც შეიძლება შენელდეს ასაკთან დაკავშირებული ტიპური დაქვეითება ნეირონების წარმოებაში.სიბერეში, ნერვული ღეროვანი უჯრედები (NSC), რომლებიც სრულფასოვან ნეირონებად გარდაიქმნებიან, უფრო მიძინებული ხდებიან — თითქოს პენსიაზე გადიან ძალიან ხანგრძლივი მუშაობის შემდეგ. როცა ეს ხდება, კოგნიტური დაქვეითება თანდათან იზრდება.მთავარი მიზეზი, რის გამოც ნერვული ღეროვანი უჯრედების აქტივობა ასაკთან ერთად მიილევა, არის ტელომერების ცვეთა — დნმ-ის ბოლოებზე არსებული დამცავი ქუდების. ტელომერები უჯრედის ყოველ გაყოფისას ცოტა უფრო მეტად იშლება და დროთა განმავლობაში, ეს აზიანებს უჯრედის ზრდისა და გაყოფის უნარს, რაც იწვევს უჯრედების სიკვდილიანობის ზრდას.სინგაპურის ეროვნული უნივერსიტეტის მიერ ჩატარებულ ახალ კვლევაში დეტალურად შეისწავლეს ამ საქმეში ჩართული მექანიზმები, რათა ენახათ, შეეძლოთ თუ არა ეპოვათ გაცვეთილი ნერვული ღეროვანი უჯრედების აღდგენის გზა.„ნერვული ღეროვანი უჯრედების რეგენერაციის დარღვევა დიდი ხანია ასოცირდება ნევროლოგიურ დაბერებასთან. მათი არასათანადო რეგენერაცია ბლოკავს სწავლისა და მეხსიერების ფუნქციებისთვის საჭირო ახალი უჯრედების წარმოქმნას. მართალია, კვლევებმა დაადგინა, რომ ნერვული ღეროვანი უჯრედების დეფექტიანი რეგენერაცია შეიძლება ნაწილობრივ აღდგეს, მისი ძირითადი მექანიზმები ჯერ კიდევ ცუდად არის შესწავლილი“, — ამბობს სინგაპურის ეროვნული უნივერსიტეტის ქიმიური ბიოლოგი დერიკ სეკ ტონგ ონგი.ლაბორატორიაში ადამიანის ნერვული ღეროვანი უჯრედების ანალიზისა და თაგვებზე ჩატარებული ექსპერიმენტების კომბინირებით, მკვლევრებმა გამოყვეს ცილა, რომელსაც ციკლინ D-შემაკავშირებელი myb-ის მსგავსი ტრანსკრიფციის ფაქტორი 1 (DMTF1) ეწოდება. DMTF1-ის მსგავსი ტრანსკრიფციის ფაქტორები უკავშირდება დნმ-ს, რათა გენები ჩართოს ან გამორთოს.DMTF1 ახალი არ არის, მაგრამ მისი როლი ნერვულ ღეროვან უჯრედებზე გავლენაზე, ნამდვილად ახალია. ჯგუფმა დაადგინა, რომ ის უფრო უხვადაა ახალგაზრდა და ჯანმრთელ თავის ტვინში, და მეტი DMTF1-ის დამატება აგულიანებს ნერვული ღეროვანი უჯრედების ზრდას და დაყოფას — პოტენციურად აღადგენს ახალგაზრდა თავის ტვინისთვის დამახასიათებელ ნეირონების ბუნებრივ წარმოებას.მიუხედავად იმისა, რომ უფრო მოკლე ტელომერები, როგორც ჩანს, ხელს უწყობდა DMTF1 დონის შემცირებას, როცა უჯრედებში ხელოვნურად გაზარდეს DMTF1-ის რაოდენობა, ტელომერების სიგრძე უცვლელი დარჩა — შესაბამისად, ტრანსკრიფციის ფაქტორმა, როგორც ჩანს, გვერდის ავლის გზა იპოვა... სრულად

1770904200

გამოიგონეს კანის პრინტერი, რომელიც ადამიანს აახალგაზრდავებს

Opte - ასე ჰქვია სახის კანისა და ხელების სკანერს, რომლის პრეზენტაციაც კომპანია Procter and Gamble-მა კალიფორნიაში, CES 2019-ზე გააკეთა. ამის შესახებ BBC წერს.მოწყობილობა ჰიპერპიგმენტაციის ან ასაკობრივ ლაქებს აშორებს, აუფერულებს. Opte-ში კამერაა ინტეგრირებული, რომელიც წამში 200 სურათს იღებს. სკანერი სახის კანის ფერზე დაკვირვებით აგროვებს მონაცემებს და მას მიკროპროცესორზე გზავნის. ამის შემდეგ, მიღებული მასალა ე.წ. თერმულ inkjet პრინტერზე იგზავნება, რომელიც პროდუქტს პირდაპირ მომხმარებლის სახეზე ბეჭდავს.მოწყობილობა კანის სამ ფერზე მუშაობს: ღია, საშუალო და მუქი, რაც იმას ნიშნავს, რომ Opte-ს ყველა ტიპის კანის გაახალგაზრდავებას შეძლებს.

1770843300

ბიჭი, რომელმაც უძილოდ 11 დღე გაძლო - ისტორიული ექსპერიმენტი და შედეგი

გინესის რეკორდების წიგნმა ძილის გარეშე გატარებული დროის კატეგორიაში რეკორდების ოფიციალური დაფიქსირება შეწყვიტა. მიზეზი მარტივია — ასეთი ქმედება ჯანმრთელობისთვის საფრთხის შემცველია და ორგანიზმს სერიოზულ ზიანს აყენებს.სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ ხანგრძლივი უძილობა ზრდის ჰალუცინაციების, პარანოიის, კოგნიტიური დარღვევებისა და ისეთი დაავადებების რისკს, როგორიცაა ინსულტი და დიაბეტი. სწორედ ამიტომ, მსგავსი ექსპერიმენტები დღეს ეთიკური მიზეზებით აღარ ტარდება.ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი შემთხვევა 1963 წელს დაფიქსირდა. 16 წლის ამერიკელმა მოზარდმა, რენდი გარდნერმა, მეგობართან — ბრიუს მაკალისტერთან ერთად — სამეცნიერო ექსპერიმენტი წამოიწყო, რათა გაერკვია, როგორ მოქმედებს უძილობა ადამიანის გონებრივ და ფიზიკურ შესაძლებლობებზე. მონეტის აგდების შედეგად ექსპერიმენტის მთავარი მონაწილე რენდი გახდა, ხოლო ბრიუსი მასზე დაკვირვებას ახორციელებდა.ექსპერიმენტს მოგვიანებით ძილის მკვლევარი უილიამ დემენტი და აშშ-ის საზღვაო ძალების სამედიცინო ნეიროფსიქიატრიული კვლევითი განყოფილების სპეციალისტებიც შეუერთდნენ.სიფხიზლის შესანარჩუნებლად რენდი კალათბურთსა და პინბოლს თამაშობდა. მეგობრები მას მუდმივად ესაუბრებოდნენ და არ აძლევდნენ საშუალებას, წამით მაინც დაეძინა.პირველ დღეებში მნიშვნელოვანი ცვლილებები არ შეინიშნებოდა, თუმცა მდგომარეობა სწრაფად გაუარესდა. მეორე დღეს მას შეხებით საგნების ამოცნობა გაუჭირდა; მესამე დღეს გუნება-განწყობა დაეცა და ენის გასატეხების წარმოთქმა ვეღარ შეძლო; მეოთხე დღიდან კი ჰალუცინაციები და დელუზიები დაეწყო — ეჩვენებოდა, რომ ცნობილი სპორტსმენი იყო, ან ოთახის ნაცვლად ტყეს ხედავდა.მომდევნო დღეებში მდგომარეობა კიდევ უფრო დამძიმდა: მეტყველება შენელდა, მეხსიერებაში ჩავარდნები გაჩნდა, პასუხების გაცემას დახმარება სჭირდებოდა. მიუხედავად ამისა, ფიზიკური აქტივობის შესრულებას გარკვეულ დონეზე მაინც ახერხებდა.ექსპერიმენტის დასრულების შემდეგ სპეციალური მოწყობილობებით დააკვირდნენ მის ძილს. მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ უძილობის პერიოდში ტვინის ზოგიერთი უბანი ხანმოკლედ „ითვლემდა“. ასევე გამოვლინდა, რომ ჰალუცინაციები 90-წუთიანი ციკლებით ვლინდებოდა — REM ფაზის მსგავსად. თუმცა ბოლომდე დაზუსტებული არ არის, ეს სიმპტომები მხოლოდ უძილობით იყო გამოწვეული თუ იმ პრეპარატითაც, რომელსაც სიფხიზლის შესანარჩუნებლად იღებდა.რენდი გარდნერის რეკორდი წლების განმავლობაში ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილად დარჩა. მოგვიანებით ბრიტანელმა მაურინ ვესტონმა ძილის გარეშე 18 დღე და 17 საათი გაძლო. ბოლო დღეებში მასაც ჰალუცინაციები აღენიშნებოდა.სპეციალისტები კიდევ ერთხელ ხაზგასმით აღნიშნავენ — ძილი ადამიანის ფიზიკური და ფსიქიკური ჯანმრთელობისთვის სასიცოცხლოდ აუცილებელია, ხოლო მისი ხანგრძლივი შეზღუდვა მძიმე შედეგებს იწვევს.

1770839220

ასტეროიდი, რომელიც ჩვენი პლანეტისთვის საშიში იყო, დედამიწას გვერდს აუვლის - ახალი კვლევა

ასტეროიდი 2024 YR4, რომლის დიამეტრი დაახლოებით 60 მეტრია და რომელსაც მეცნიერები დედამიწისთვის პოტენციურად საშიშ ობიექტად მიიჩნევდნენ, როგორც გაირკვა, ჩვენს პლანეტას გვერდს აუვლის.თუმცა, როგორც ჩინელი მეცნიერები თავიანთ ახალ კვლევაში აღნიშნავენ, რჩება მცირე დაახლოებით 4,3%-იანი  შანსი, რომ ასტეროიდი 2032 წელს მთვარეს შეეჯახოს, წერს Bild.მკვლევართა გათვლებით, შეჯახების შედეგად გამოყოფილი ენერგია დაახლოებით 6,5 მეგატონა ტროტილის ეკვივალენტი იქნება, რაც ძლიერი წყალბადის ბომბის სიმძლავრეს უტოლდება. მათი შეფასებით, ასეთმა დარტყმამ მთვარეზე დაახლოებით 1 კვადრატული კილომეტრის ზომის კრატერი შეიძლება დატოვოს და ეს კაცობრიობის მიერ ოდესმე დაფიქსირებულ ყველაზე ენერგიულ მოვლენად იქცეს. ამის შესახებ კომენტარი გააკეთა ცინგხუას უნივერსიტეტის მკვლევარმა იფან ჰემ.მეცნიერების განმარტებით, თუ ასეთი შეჯახება მოხდება, მას თან ახლავს ძალიან კაშკაშა ნათება, რომელიც დედამიწიდან შეუიარაღებელი თვალითაც იქნება ხილული. ამის შემდეგ მოსალოდნელია მრავალსაათიანი ინფრაწითელი გამოსხივებაც დაფიქსირდეს.

1770819740

მეცნიერებმა მსოფლიოში ყველაზე პოპულარული ტკივილგამაყუჩებლის მოქმედების ახალი მექანიზმი აღმოაჩინეს

იერუსალიმის ევროპული უნივერსიტეტის მეცნიერებმა მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ტკივილგამაყუჩებლის - პარაცეტამოლის მოქმედების მექანიზმთან დაკავშირებით გარღვევა მოახდინეს. აღმოჩნდა, რომ პრეპარატი მოქმედებს არა მხოლოდ თავის ტვინსა და ზურგის ტვინზე, არამედ პერიფერიულ ნერვებზეც. კვლევა გამოქვეყნდა სამეცნიერო ჟურნალში Proceedings ofthe National Academy ofSciences (PNAS).ჯგუფმა აღმოაჩინა, რომ პარაცეტამოლის AM404 აქტიური მეტაბოლიტი წარმოიქმნება უშუალოდ ნერვულ დაბოლოებებში, რომლებიც აღიქვამენ ტკივილს. ეს ნივთიერება გავლენას ახდენს სპეციფიკურ ნატრიუმის არხებზე ნეირონებში, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან ტკივილის სიგნალების გადაცემაზე, რაც ხელს უშლის მათ გავრცელებას ტვინამდე.„ეს არის პირველი შემთხვევა, როდესაც ჩვენ შევძელით დავამტკიცოთ, რომ AM404 მოქმედებს უშუალოდ პერიფერიულ ნერვებზე. ეს აღმოჩენა მთლიანად ცვლის ჩვენს წარმოდგენას იმის შესახებ, თუ როგორ ებრძვის პარაცეტამოლი ტკივილს“, - აღნიშნეს ნაშრომის ავტორებმა.აღმოჩენა განსაკუთრებით ღირებულია, რადგან მოქმედების იდენტიფიცირებული მექანიზმი საშუალებას იძლევა დაბლოკოს მხოლოდ ტკივილის სიგნალები დაბუჟების ან კუნთების სისუსტის გამოწვევის გარეშე, რაც ტიპურია ტრადიციული ანესთეტიკებისთვის.ეს ხსნის ახალი თაობის ტკივილგამაყუჩებლების შემუშავების პერსპექტივებს უფრო მეტი მიზანმიმართული და ნაკლები გვერდითი ეფექტებით.