1772035525

როგორი სამუშაო გრაფიკი ზრდის ყველაზე მეტად დემენციის რისკს - მეცნიერების დასკვნა

მსოფლიოს მეცნიერები დემენციის გამომწვევი მიზეზების ძიებას აგრძელებენ. ექიმები ცდილობენ უპასუხონ კითხვას: რა იწვევს დემენციას და როგორ ავიცილოთ ის თავიდან? ამ სფეროში ბოლო წლებში ბევრი აღმოჩენა გაკეთდა. მაგალითად, ადრე წერდნენ, რომ სისხლში ქოლესტერინის გარკვეულმა დონე შეიძლება დააჩქაროს დაავადების დაწყება, ხოლო უცხო ენების საფუძვლიანმა შესწავლამ პირიქით, გადაავადოს მისი განვითარება.მეცნიერებმა ახლახანს დაასკვნეს, რომ ზოგადად სისხლძარღვების ცუდი მდგომარეობა და ვარიკოზის არსებობა შეიძლება დემენციის განვითარების შანსს ზრდიდეს. მაგრამ რა შეიძლება კიდევ გახდეს გამომწვევი მიზეზი? როგორც აღმოჩნდა, ზოგიერთი ტიპის სამსახური. საქმე აქ არ არის პროფესიაში, არამედ იმაში, თუ რა გრაფიკით ასრულებთ სამუშაოს.ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა ჩაატარეს კვლევა 110 მუშაკზე, მათგან 32 მუშაობდა ზეგანაკვეთურად, ხოლო 78 - ჩვეულებრივი გრაფიკით. შედეგად გაკეთდა არასასიამოვნო დასკვნები: გადაღლა იწვევს კოგნიტური ფუნქციების დაქვეითებას. კვლევის შედეგები გამოქვეყნდა ჟურნალში "Occupational And Environmental Medicine". საკვლევი პირების სამუშაო გრაფიკების ანალიზის შემდეგ, მკვლევარებმა ექსპერიმენტის მონაწილეებს მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია და სხვა ანალიზები ჩაუტარეს, რათა შეეფასებინათ, რამდენად ეფექტურად მუშაობდა მათი ტვინი.აღმოჩნდა, რომ ისინი, ვინც მიდრეკილნი არიან ზეგანაკვეთური სამუშაოსკენ, უფრო ხშირად იტანჯებიან "თავში ბუნდოვანობისა" და ემოციების რეგულირების პრობლემებისგან, და სწორედ ეს სიმპტომები ხდება პირველი დემენციის დასაწყისში. საინტერესოა, რომ ისინი, ვინც იღებდნენ ზეგანაკვეთურ სამუშაოს, ძირითადად უფრო ახალგაზრდები იყვნენ და უფრო სწრაფად მუშაობდნენ, ვიდრე მათი კოლეგები, ამიტომ ისინი არ უჩიოდნენ, რომ იღლებიან ან რაიმეს ვერ ასწრებენ. მაგრამ მათმა ტვინმა საპირისპირო აჩვენა...კვლევამ აჩვენა, რომ ჭარბი დატვირთვის მქონე ჯგუფში 19%-ით გაიზარდა მარცხენა კაუდალური შუა შუბლის ხვეულის მოცულობა. ტვინის ეს ნაწილი პასუხისმგებელია ყურადღებაზე, სამუშაო მეხსიერებასა და ენობრივი მონაცემების დამუშავებაზე. ასევე შეინიშნა გარკვეული ცვლილებები სხვა არეებში, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან ყურადღებაზე, დაგეგმვასა და გადაწყვეტილების მიღებაზე, ემოციების დამუშავებაზე, თვითშეგნებასა და სოციალური კონტექსტის გაგებაზე. ერთი შეხედვით, ეს კარგია, ნიშნავს, რომ ამ ადამიანებს უფრო "დატრენინგებული" ტვინი აქვთ. მაგრამ გრძელვადიან პერსპექტივაში ეს უარყოფითად აისახება კოგნიტურ ფუნქციებზე.ზოგადად, ტვინის ეს ცვლილებები ხსნის, რატომ ხდებიან ზეგანაკვეთური მუშაობისკენ მიდრეკილი ადამიანები ასეთი გაღიზიანებულები.ბევრი ექსპერტი განგაშს ტეხს: ზოგადად, ბევრ ქვეყანაში იზრდება დატვირთვა მუშაკებზე, ბევრ კომპანიაში ზეგანაკვეთური მუშაობა ნორმად ითვლება. გარდა ამისა, ბევრ თანამშრომელს აწუხებენ არასამუშაო დროს, აიძულებენ რომ 24/7-ზე კავშირზე იყვნენ. თუმცა, არარეგულირებულმა გრაფიკებმა შეიძლება გამოიწვიოს ის, რომ ადამიანის ტვინი უფრო ადრე "გადაიწვას", და მოხუცებულობითი დემენცია დაეწყოს მანამ, სანამ თანამშრომელი პენსიაზე გავა.რას თვლიან მკვლევარები ზეგანაკვეთურ მუშაობად? კვირაში 52 საათზე მეტს. ანუ, 5/2 გრაფიკით არ უნდა იმუშაოთ 10 საათზე მეტს, თუ კვირაში 7 დღე მუშაობთ, დატვირთვა ისე გაანაწილეთ, რომ დღეში 7 საათზე მეტ ხანს არ იმუშაოთ. და არ დაგავიწყდეთ შესვენებების გაკეთება.

1772000795

საფაღარათო საშუალებების ხანგრძლივი გამოყენების მოულოდნელი საფრთხე გამოვლინდა - კვლევა

საფაღარათო საშუალებები ყაბზობასთან ბრძოლის ერთ-ერთი ყველაზე ხელმისაწვდომი მეთოდია და ხშირად ურეცეპტოდ იყიდება. განსაკუთრებით ხანდაზმულებში, მათი გამოყენება ყოველდღიური ცხოვრების ნაწილადაც კი იქცა. თუმცა სპეციალისტები აფრთხილებენ, რომ ხანგრძლივმა და არასწორმა გამოყენებამ შესაძლოა სერიოზული გართულებები გამოიწვიოს. არსებობს საფაღარათო საშუალებების ხუთი ძირითადი ტიპი: ბოჭკოზე დაფუძნებული მოცულობითი აგენტები, ოსმოსური პრეპარატები, განავლის დამარბილებლები, მასტიმულირებელი საშუალებები და ლუბრიკანტები. ისინი სხვადასხვაგვარად მოქმედებენ — ნაწლავის შიგთავსის მოცულობის გაზრდიდან დაწყებული, ნაწლავის კუნთების შეკუმშვის სტიმულირებით დამთავრებული.ექიმები მედიკამენტების გამოყენებამდე რეკომენდაციას უწევენ ცხოვრების წესის შეცვლას: საკვებში ბოჭკოს გაზრდას, მეტი წყლის მიღებას და ფიზიკური აქტივობის მატებას. თუ ეს არაეფექტიანია, სპეციალისტები ურჩევენ „უფრო ნაზი“ საშუალებებით — ბოჭკოვანი ან დამარბილებელი პრეპარატებით — დაწყებას.ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული შიშია, რომ საფაღარათო საშუალებების რეგულარულმა მიღებამ შესაძლოა ნაწლავები „დააზარმაცოს“ და მათ დამოუკიდებლად ფუნქციონირების უნარი დაუკარგოს. ეს მოსაზრება 1960-იან წლებში გაჩნდა, თუმცა მოგვიანებით ჩატარებულმა ფართომასშტაბიანმა კვლევებმა ვერ დაადასტურა, რომ სამედიცინო დანიშნულებით ხანგრძლივი გამოყენება ნაწლავის დაზიანებას იწვევს.სპეციალისტების თქმით, ძირითადი რისკები დაკავშირებულია არა სამკურნალო გამოყენებასთან, არამედ ბოროტად მოხმარებასთან — განსაკუთრებით წონის დაკლების მიზნით. ასეთ შემთხვევებში ხშირია ქრონიკული დიარეა, მუცლის ტკივილი, გულისრევა და წონის კლება.განსაკუთრებით საშიშია ელექტროლიტური დისბალანსი. კალიუმის დეფიციტმა შეიძლება გამოიწვიოს კუნთების სისუსტე, გულის რიტმის დარღვევა და მძიმე შემთხვევებში — გულის გაჩერებაც.დიდ ბრიტანეთში ჩატარებულმა ეპიდემიოლოგიურმა კვლევებმა ასევე დააფიქსირა შესაძლო კავშირი საფაღარათო საშუალებების რეგულარულ გამოყენებასა და დეპრესიისა და დემენციის გაზრდილ რისკს შორის. მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ ეს შეიძლება უკავშირდებოდეს მათ გავლენას ე.წ. „ნაწლავ-მიკრობიოტა-ტვინის ღერძზე“.გარდა ამისა, სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ საფაღარათო საშუალებების ბოროტად გამოყენება ხშირად გვხვდება კვებითი აშლილობების დროს, რის გამოც აუცილებელია არა მხოლოდ მედიკამენტოზური ჩარევა, არამედ კომპლექსური ფსიქიატრიული დახმარებაც.„საფაღარათო საშუალებები უვნებელი დანამატი არ არის — ეს წამალია და, როგორც ნებისმიერ პრეპარატს, გონივრული და გაცნობიერებული გამოყენება სჭირდება“, — აღნიშნავენ ექიმები.წყარო

1771947626

კალორიების მიღების 30%-ით შემცირება თავის ტვინის დაბერებას მნიშვნელოვნად ანელებს - ახალი კვლევა

კალორიებით შეზღუდულმა კვების რაციონმა შესაძლოა შეანელოს დაბერების პროცესი, რომელიც ასაკის მატებასთან ერთად, ბუნებრივად ხდება ტვინში. ამაზე მიუთითებს მაკაკა რეზუსებზე ჩატარებული კვლევა, რომელიც ასევე შეიძლება რელევანტური აღმოჩნდეს თავის ტვინის ისეთი დაავადებისთვის, როგორიც არის ალცჰაიმერი.ბოსტონის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა შეისწავლეს 24 ისეთი მაკაკა რეზუსის (Macaca mulatta) თავის ტვინი, რომლებიც 20 წლის განმავლობაში იკვებებოდნენ ან კალორიებით შეზღუდული ან ჩვეულებრივი რაციონით.ასეთი დიდი დროის მანძილზე წარმოქმნილ სხვაობათა საფუძველზე, იმ მაიმუნების თავის ტვინის ქსოვილის ნიმუშებში, რომლებიც 30 პროცენტით ნაკლებ კალორიას მოიხმარდნენ, მკვლევრებმა მიაგნეს უფრო ჯანსაღი ნერვული კომუნიკაციისა და დაცვის ნიშნებს.ეს აღმოჩენა ემატება იმას, რაც უკვე ვიცით შეზღუდული კალორიების მქონე რაციონის შესახებ: იმის გამო, რომ ასეთი რაციონი სხეულს სამუშაოდ უფრო ნაკლებ საწვავს აწვდის, მეტაბოლიზმი უფრო ეფექტიან რეჟიმში გადაჰყავს, რაც როგორც ამ კვლევაში გამოჩნდა, იცავს მას იმ უჯრედული ცვეთისაგან, რაც როგორც წესი, ასაკთან ერთად ხდება.„მიუხედავად იმისა, რომ კალორიების შეზღუდვა კარგად დამკვიდრებული ჩარევაა, რომელსაც შეუძლია ბიოლოგიური დაბერების შენელება და შეიძლება ასაკთან დაკავშირებულ მეტაბოლურ ცვლილებებსაც ამცირებდეს ხანმოკლე ექსპერიმენტულ მოდელებში, ეს კვლევა გვთავაზობს იშვიათ, გრძელვადიან მტკიცებულებას იმისა, რომ კალორიების შეზღუდვა ასევე შეიძლება თავის ტვინს იცავდეს დაბერებისგან უფრო კომპლექსურ სახეობებში“, — განმარტავს კვლევის ავტორი, ბოსტონის უნივერსიტეტის ნეირობიოლოგი ანა ვიტანტონიო.ჯგუფი ფოკუსირებული იყო კონკრეტულად მიელინზე, თავის ტვინის ნერვული ბოჭკოების გარშემო არსებულ ცხიმოვან საფარზე, რომელიც მათ იცავს და აჩქარებს ერთმანეთს შორის კომუნიკაციას. ტვინის დაბერებასთან ერთად, მიელინი დეგრადირდება, რასაც შეუძლია ანთების გამოწვევა.მაიმუნებში, რომლებიც შეზღუდული კალორიების მქონე რაციონით იკვებებოდნენ, ძლიერი ნიშნები იყო იმისა, რომ ტვინში, ნერვების გარშემო მიელინის საფარი უკეთეს მდგომარეობაში იყო — მიელინთან დაკავშირებული გენები უფრო აქტიური იყო და მიელინის წარმოებასთან და შენარჩუნებასთან დაკავშირებული მთავარი მეტაბოლური გზები უკეთესად ფუნქციონირებდა.ამავე დროს, აღმოჩნდა, რომ მიელინის მწარმოებელი და მისი ჯანსაღად შემანარჩუნებელი უჯრედები მუშაობდნენ უფრო ეფექტიანად; შედეგად, შეჩერებული იყო დაბარების ის ზოგიერთი ნიშანი, რაც აღინიშნებოდა სტანდარტულ რაციონზე მყოფ მაიმუნებში.„ეს ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან ამ უჯრედულ ცვლილებებს შეიძლება ჰქონდეს გავლენები, რომლებიც დაკავშირებულია შემეცნებასთან და სწავლასთან“, — ამბობს ბოსტონის უნივერსიტეტის ნეირობიოლოგი ტარა მური.როგორც სხეულის დანარჩენი ნაწილი, წლებთან ერთად, დეგრადირდება ტვინის მექანიზმიც. ზოგ შემთხვევაში, ტვინის ჯანმრთელობის შენარჩუნებისთვის განკუთვნილი მექანიზმები რეალურად ირღვევა და მავნე ხდება, რაც იწვევს ნეიროანთებას.სწორედ ამიტომ არის ალცჰაიმერისა და პარკინსონის დაავადებები სიბერეში უფრო მეტად მოსალოდნელი — რადგან ტვინის უჯრედები უარეს მდგომარეობაში არიან და მათმა ზედმეტად აქტიურობამ შეიძლება გამოიწვიოს უნებლიე ზიანი, განსაკუთრებით მაშინ, თუ ასაკთან ერთად გაუარესებულია ნერვულ უჯრედთა დამცავი გარსი.ბოლო წლებში, მეცნიერებმა ხელახლა დაიწყეს ალცჰაიმერის დაავადებასა და მიელინის დაქვეითებას შორის კავშირის კვლევა, რითაც მიიღეს მიელინის დაშლის ექსპერიმენტული მტკიცებულება სწრაფი კოგნიტური დაქვეითების მქონე ადამიანთა სკანირების მონაცემებში. ეს კვლევა იძლევა კიდევ ერთ მინიშნებას და შესაძლო ინტერვენციის გზას — კვების რაციონის გზით.მიუხედავად იმისა, რომ ეს კვლევა შედარებით მცირე რაოდენობის მაიმუნებზე ჩატარდა, მათ ტვინს უამრავი მსგავსება აქვს ადამიანის ტვინთან და შესაბამისად, კარგი მიზეზია ვიფიქროთ, რომ შედეგები ადამიანებშიც იგივე იქნება, რაც უკვე შემდეგი კვლევების საქმეა.„კვების ჩვევები შეიძლება გავლენას ახდენდეს თავის ტვინის ჯანმრთელობაზე; ცოტა კალორიის მიღება შეიძლება ანელებდეს ტვინის დაბერების ზოგიერთ ასპექტს გრძელვადიან პერსპექტივაში“, — ამბობს მური.როგორც სხვა კვლევებიდან ვიცით, კვების რაციონის გარდა, ტვინის დაბერებაზე სხვა მრავალი ფაქტორიც ახდენს გავლენას, მათ შორის, ძილის ხარისხი და ენების სწავლა.მომზადებულია bumc.bu.edu-სა და ScienceAlert-ის მიხედვით, რომელიც მიხეილ ჭაბუკაშვილმა თარგმნა

1771919566

ბრიტანეთში გარდაცვლილი დონორის საშვილოსნოს გადანერგვის შედეგად პირველი ბავშვი დაიბადა

დიდ ბრიტანეთში გარდაცვლილი დონორის საშვილოსნოს ტრანსპლანტაციის შედეგად პირველი ბავშვი გაჩნდა. გრეის ბელმა პატარა ბიჭი სახელად ჰუგო 10 კვირის წინ გააჩინა. ის და მისი პარტნიორი სტივ პაუელი ამბობენ, რომ მათი შვილის დაბადება უბრალოდ სასწაულია.ბელი ერთ-ერთია იმ 5 ათასამდე ქალისგან ბრიტანეთში, რომლებიც საშვილოსნოს გარეშე, მაგრამ საკვერცხეებით დაიბადნენ. 16 წლის ასაკში მას უთხრეს, რომ საკუთარ შვილებს მუცლით ვერასოდეს ატარებდა.ბელი მონაწილეობას იღებს კლინიკურ კვლევაში, რომელიც ასეთი ქალებისთვის საშვილოსნოს ტრანსპლანტაციას ითვალისწინებს. ქვეყანაში უკვე 10 ასეთი ოპერაცია ჩატარდა, თუმცა გადანერგვის შედეგად ბავშვი პირველად გაჩნდა. გრეისი და სტივი დონორის ოჯახს ორგანოს დონაციისთვის მადლობას უხდიან და ამას „საოცარ საჩუქარს“ უწოდებენ.სპეციალისტები ჰუგოს დაბადებას გარღვევად მიიჩნევენ, რომელსაც შეუძლია გრეისის მსგავსი დიაგნოზის მქონე ქალებს იმედი მისცეს.

1771915150

მედია: Apple-ი დასაკეც სმარტფონზე მუშაობს

კომპანია Apple-ი დასაკეც სმარტფონზე iPhone Fold-ზე მუშაობს, - ინფორმაციას Hypebeast-ი წყაროზე დაყრდნობით ავრცელებს და წერს, რომ კომპანია დასაკეცი მოწყობილობების ბაზარზე ოფიციალურად შესვლას 2026 წლის ბოლოს ან 2027 წლის დასაწყისში გეგმავს.ხმების თანახმად, ახალი სმარტფონს წიგნის ფორმა ექნება. გაშლილ მდგომარეობაში დისპლეის დიაგონალი დაახლოებით 19,8 სმ იქნება, ხოლო გარე ეკრანი 14 სმ. მოწყობილობა ტიტანის შენადნობის კორპუსით აღიჭურვება .ანალიტიკოსები ვარაუდობენ, რომ Apple-ი უარს იტყვის Face ID-ზე და მას გვერდითა ღილაკში ჩაშენებული Touch ID-ით ჩაანაცვლებს. მოწყობილობის სავარაუდო ღირებულება 2 000-დან 2 500 დოლარამდე იქნება.

1771913880

VIDEO: კატა, რომელიც ძაღლივით ყეფს - რა ვიცით „ქვიშის კატის“ შესახებ

კატისებრთა ოჯახის ცხოველთა ჯგუფში ბევრად პატარა და საყვარელი წარმომადგენლებიც არსებობს. ერთ-ერთი მათგანია ქვიშის კატა (Felis margarita), რომელიც ერთი საინტერესო თვისებით გამოირჩევა — ძაღლივით ყეფს.მისი სხეულის სიგრძე 45–57 სანტიმეტრია, კუდის ზომა კი 28–35 სანტიმეტრს აღწევს. წონა მხოლოდ 1–3 კილოგრამია. მიუხედავად მცირე ზომისა, ეს კატები გარემოსთან იდეალურად ადაპტირებულნი არიან: ისინი ღამით აქტიურდებიან და მსხვერპლის ძებნისას მკაფიო სმენას იყენებენ.ეს კატები უმეტესად მარტო ცხოვრობენ, თუმცა შეჯვარების პერიოდში პარტნიორის მოსაძებნად ერთად იყრიან თავს. სწორედ მაშინ იყენებენ მათთვის უცნაურ ხმას, რომელიც ძაღლის ყეფას მოგვაგონებს. ქვიშის კატა ექსკლუზიურად უდაბნოში ცხოვრობს. ქვიშიან გარემოში ისინი ძირითადად პატარა ფრინველებსა და მღრღნელებს ნადირობენ, მაგალითად, მექვიშებს და მიწის კურდღლებს. ზოგჯერ რეპტილიებითაც იკვებებიან, მათ შორის საჰარის გველგესლებითაც, რომელთაც ხშირად იმავე ადგილზე მალავენ და მოგვიანებით ბრუნდებიან.ეს კატები უპირატესობას ანიჭებენ არაბეთის ნახევარკუნძულის, მაროკოს, პაკისტანის, ყაზახეთისა და სირიის უდაბნოებს, თუმცა მათი გავრცელების ზუსტი არეალი უცნობია — ზოგი მეცნიერის მონაცემებით, მათ ჩრდილოეთ ამერიკაშიც და აზიის ნაწილშიც ფიქსირებდნენ. 

1771880030

საკვები დანამატი, რომელიც მემკვიდრეობითი კიბოს რისკს 60 პროცენტით ამცირებს - მასშტაბური ცდის შედეგები

ცდამ, რომელიც მსოფლიოს მასშტაბით 20 წელზე დიდხანს მიმდინარეობდა ათასზე მეტ ადამიანზე, მნიშვნელოვანი შედეგები დადო. მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ „დავადგინეთ, რომ რეზისტენტული სახამებელი გარკვეულ კიბოებს 60 პროცენტზე მეტით ამცირებს. ეფექტი ყველაზე აშკარა იყო ნაწლავების ზედა ნაწილში.უფრო მეტიც, შედეგები იმდენად დამაჯერებელი იყო კუჭ-ნაწლავის ზედა ნაწილის კიბოების რისკის შემცირების თვალსაზრისით, რომ მკვლევრები ახლა მათ გამეორებას ცდილობენ, რათა დარწმუნდნენ, რომ არაფერი გამორჩენიათ.კუჭ-ნაწლავის ზედა ნაწილის კიბოები მოიცავს საყლაპავი მილის, კუჭის და პანკრეასის კიბოებს.„შედეგები ამაღელვებელია, მაგრამ მოულოდნელი იყო დამცავი ეფექტის სიდიდე კუჭ-ნაწლავის ზედა ტრაქტში; ამიტომ, შედეგების დასადასტურებლად საჭიროა დამატებითი კვლევები“, - ამბობს ჯგუფის ერთ-ერთი წევრი, ლიდსის უნივერსიტეტის გენეტიკური ეპიდემიოლოგი ტიმ ბიშოპი.რეზისტენტული სახამებელი არის სახამებლის ტიპი, რომელიც წვრილ ნაწლავში გაივლის და შემდეგ მსხვილ ნაწლავში ფერმენტირდება, სადაც ის ნაწლავის სასარგებლო ბაქტერიებს კვებავს. მისი ყიდვა შესაძლებელია ბოჭკოს მსგავსი საკვები დანამატის სახით, ბუნებრივად კი გვხდება სხვადასხვა საკვებში, მათ შორის მწვანე ბანანში, შვრიაში, მოხარშულ და გაციებულ მაკარონსა და ბრინჯში, ბარდასა და ლობიოში.ორმაგად ბრმა ცდა 1999-2005 წლებში მიმდინარეობდა და მონაწილეობდა 918 ადამიანი, რომლებსაც ჰქონდათ მდგომარეობა, სახელად ლინჩის სინდრომი. ლინჩის სინდრომი ჩვენთვის ცნობილი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული გენეტიკური მიდრეკილებაა კიბოსკენ; მასთან დაკავშირებულ გენს ატარებს ყოველი სამასი ადამიანიდან დაახლოებით ერთი.მათ, ვისაც ლინჩის სინდრომის გენები მემკვიდრეობით ერგოთ, მნიშვნელოვნად მაღალი აქვთ ისეთი კიბოების განვითარების შანსი, როგორებიც არის კოლორექტალური (მსხვილი ნაწლავის) კიბო, კუჭის, საშვილოსნოსშიგნითა, საკვერცხეების, პანკრეასის, პროსტატის, საშარდე გზების, თირკმლების, ნაღვლის სადინარის, სწორი ნაწლავის და თავის ტვინის კიბოები.იმის დასადგენად, თუ როგორ შეუძლიათ მათ ამ რისკის შემცირება, შემთხვევითობის პრინციპით გადანაწილდნენ ორ ჯგუფად, რომელთაგან 463 მონაწილეს ორი წლის განმავლობაში აძლევდნენ დღეში 30 გრამ რეზისტენტულ სახამებელს ფხვნილის სახით, ისე, რომ მათ ამის შესახებ არ იცოდნენ; ეს დაახლოებით დღეში ერთი არც ისე დამწიფებული ბანანის ჭამას უდრიდა.ლინჩის სინდრომის მქონე დანარჩენ 455 ადამიანს ყოველდღიურად პლაცებოს აძლევდნენ, რომელიც ფხვნილის სახის რეზისტენტულ სახამებელს ჰგავდა, მაგრამ არ შეიცავდა აქტიურ ინგრედიენტებს.ორივე ჯგუფს ცდის დასრულებიდან 10 წლის განმავლობაში აკვირდებოდნენ. სწორედ ამ დაკვირვებათა შედეგები გამოაქვეყნეს მეცნიერებმა ახლა.ამ პერიოდში, კუჭ-ნაწლავის ზედა ნაწილის კიბოს მხოლოდ ხუთი ახალი შემთხვევა დაფიქსირდა იმ 463 ადამიანს შორის, რომლებიც რეზისტენტულ სახამებელს იღებდნენ. მეორე, 455-კაციან ჯგუფში, რომლის წევრებიც პლაცებოს იღებდნენ, კიბოს 21 შემთხვევა დაფიქსირდა.„ეს საკმაოდ მნიშვნელოვანია, რადგან კუჭ-ნაწლავის ზედა ტრაქტის კიბოს დიაგნოსტირება რთულია და ხშირად ეს ადრეულ ეტაპზე ვერ ხერხდება“, - ამბობს მათერსი.თუმცა, გამოიკვეთა ერთი მიმართულება, სადაც რეზისტენტულმა სახამებელმა არც ისე დიდი სხვაობა იქონია — სწორი ნაწლავის კიბოს მაჩვენებელი. დამატებითი კვლევებია საჭირო იმის დასადგენად, თუ რატომ მოხდა ასე, მაგრამ მკვლევრებს უკვე აქვთ გარკვეული მოსაზრებები.„ვფიქრობთ, რომ რეზისტენტული სახამებელი კიბოს განვითარების რისკს შეიძლება ამცირებდეს ნაღვლის მჟავებში ბაქტერიული მეტაბოლიზმის შეცვლის გზით; ამ ტიპის ნაღვლის მჟავების შემცირებას შეუძლია დააზიანოს ჩვენი დნმ და და საბოლოოდ გამოიწვიოს კიბო. თუმცა, ამას კვლევების გაგრძელება სჭირდება“, - აღნიშნავს მათერსი.აუცილებლად უნდა აღინიშნოს, რომ კვლევა ჩატარდა ადამიანებზე, რომლებიც გენეტიკურად უკვე მიდრეკილნი იყვნენ კიბოსკენ და არ შეიძლება, შედეგები გადაჭრით მოვარგოთ ფართო საზოგადოებას. თუმცა, შეიძლება ძალიან ბევრი რამ ვისწავლოთ იმის უკეთ გარკვევით, როგორ შეიძლება გვეხმარებოდეს რეზისტენტული სახამებელი კიბოსგან დაცვაში.თავდაპირველ ცდას CAPP2 უწოდეს და ჯგუფი ამჟამად ატარებს შემდეგ ცდას, სახელად CaPP3, რომელშიც ლინჩის სინდრომის მქონე 1800 ადამიანი მონაწილეობს.შეიძლება შემაშფოთებლად მოგეჩვენოთ ის ფაქტიც, რომ რეზისტენტულ სახამებელს გავლენა არ მოუხდენია კოლორექტალური კიბოს მაჩვენებელზე, მაგრამ არ ინაღვლოთ, კვლევას ამ ფრონტზეც აქვს კარგი ამბები.თავდაპირველ ცდაში ასევე შეისწავლეს, ამცირებდა თუ არა კიბოს რისკს ასპირინის ყოველდღიურად მიღება. 2020 წელს, ჯგუფმა გამოაქვეყნა შედეგები, რომელთა მიხედვითაც, ასპირინი ლინჩის სინდრომის მქონე პაციენტებში მსხვილი ნაწლავის კიბოს რისკს 50 პროცენტით ამცირებს.„ლინჩის სინდრომის პაციენტები მაღალი რისკის ქვეშ არიან, რადგან მათში უფრო მაღალია კიბოს განვითარების შანსი; შესაბამისად, იმის აღმოჩენა, რომ ასპირინს შეუძლია მსხვილი ნაწლავის კიბოს რისკის შემცირება, რეზისტენტული სახამებელი კი სხვა კიბოების რისკებს ანახევრებს, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ამბავია“, - ამბობს ცდების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, ნიუკასლის უნივერსიტეტის გენეტიკოსი ჯონ ბარნსი.

1771879519

ღეროვანი უჯრედების გადანერგვამ 3 პაციენტს მხედველობა დაუბრუნა - იაპონელი მეცნიერების უპრეცედენტო ექსპერიმენტი

 იაპონელმა მეცნიერებმა თვალის რქოვანას აღდგენის მიმართულებით მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გადადგეს. მათ ლიმბალური ღეროვანი უჯრედების დეფიციტის მქონე ოთხ პაციენტს მკურნალობა ახალი ტექნოლოგიით ჩაუტარეს, რამაც სამ მათგანს დაბინდული მხედველობა აღუდგინა. ოპერაციიდან ორი წლის შემდეგ, პაციენტებს არ აღმოაჩნდათ რაიმე მნიშვნელოვანი გვერდითი ეფექტი, ხოლო მათი რქოვანას ფუნქცია და მდგომარეობა აშკარად გაუმჯობესდა.კვლევის მონაწილე ოთხივე პაციენტს ლიმბალური ღეროვანი უჯრედების ნაკლებობა აღენიშნებოდა, რაც რქოვანას გარშემო მდებარე ლიმბალური რგოლის დაზიანებით გამოწვეული მდგომარეობაა. ჩვეულებრივ, ეს უჯრედები რქოვანას რეგენერაციას უზრუნველყოფენ, მაგრამ მათი დეფიციტის შემთხვევაში, აღდგენის პროცესი შეფერხებულია და მხედველობა ნელ-ნელა ქვეითდება.მეცნიერებმა ჯანმრთელი დონორების სისხლიდან მიღებული ღეროვანი უჯრედები ლაბორატორიულად დაამუშავეს, რქოვანას ეპითელური ქსოვილები შექმნეს და შემდეგ პაციენტების დაზიანებულ რქოვანაზე გადაიტანეს. პროცედურის შემდეგ, რქოვანას სპეციალური კონტაქტური ლინზა იცავდა.შვიდი თვის განმავლობაში, ყველა პაციენტის მხედველობა გაუმჯობესდა, თუმცა ერთ წელში ერთ-ერთი პაციენტის, 39 წლის ქალის მდგომარეობა ისევ გაუარესდა. მას სხვა პაციენტებთან შედარებით ყველაზე მწვავე დაზიანება ჰქონდა. საუკეთესო შედეგი 44 წლის ქალმა და 66 წლის კაცმა მიიღეს, რომელთაც რქოვანას ფუნქცია თითქმის სრულად აღუდგათ. მესამე პაციენტს შედარებით ნაკლები გაუმჯობესება დაეტყო, რასაც, როგორც მეცნიერები ვარაუდობენ, იმუნური სისტემის რეაქცია განაპირობებდა.მსოფლიოში ლიმბალური რქოვანას დეფიციტით გამოწვეული მხედველობის დაქვეითება 12.7 მილიონ ადამიანს აწუხებს. მათი უმრავლესობისთვის პრობლემის გადაწყვეტა კვლავაც შეზღუდულია, რადგან მხოლოდ ერთეულებს აქვთ ქსოვილის გადანერგვის შესაძლებლობა. ახალმა ტექნოლოგიამ შესაძლოა მნიშვნელოვანი შვება მოუტანოს პაციენტებს, თუმცა მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ საჭირო იქნება დამატებითი კვლევები, რათა პროცედურის უსაფრთხოება და ეფექტიანობა საბოლოოდ დადასტურდეს.კვლევის დეტალები და შედეგები სამედიცინო ჟურნალ The Lancet-ში გამოქვეყნდა.

1771854000

მეცნიერებმა შექმნეს მოლეკულა, რომელსაც დიდი ალბათობით პარკინსონის დაავადების პროგრესირების შეჩერება შეუძლია

 მეცნიერებმა შექმნეს მოლეკულა, რომელსაც პარკინსონის დაავადების პროგრესირების შეჩერება შეუძლია. აღმოჩენის მიზანია ალფა-სინუკლეინის ცილის ტოქსიკური გროვების წინააღმდეგ ბრძოლა, რომლებიც ნეირონებს ანადგურებენ და იწვევენ კანკალს, შებოჭილობას და კოორდინაციის დაკარგვას.შემუშავებული პეპტიდი ცილას ნორმალურ ფორმაში ინარჩუნებს, რაც ხელს უშლის მის საშიშ ნალექებად გადაქცევას. ექსპერიმენტებმა ამ მოლეკულის ეფექტურობა აჩვენა.მკვლევრები თვლიან, რომ ეს ერთ-ერთი პირველი ნაბიჯია ისეთი პრეპარატის შექმნისკენ, რომელსაც შეუძლია არა მხოლოდ სიმპტომების შემსუბუქება, არამედ თავად დაავადების მექანიზმის შეჩერება.ბათის უნივერსიტეტის სასიცოცხლო მეცნიერებების დეპარტამენტის პროფესორმა ჯოდი მეისონმა აღნიშნა: "ჩვენი ნაშრომი აჩვენებს, რომ შესაძლებელია რაციონალურად შეიქმნას მცირე პეპტიდები, რომლებიც არა მხოლოდ ხელს უშლის მავნე ცილების აგრეგაციას, არამედ ფუნქციონირებს ცოცხალ სისტემებშიც. ეს ხსნის საინტერესო გზას პარკინსონის და მასთან დაკავშირებული დაავადებების ახალი მეთოდით მკურნალობისთვის.

1771848720

ქოლესტერინის დონის 5-წუთიან შემოწმებამ, შესაძლოა, განსაზღვროს დადგება თუ არა დემენცია 6 წლის შემდეგ

კვლევების მიხედვით, ქოლესტერინის დონის უბრალო შემოწმებას შეუძლია იწინასწარმეტყველოს დემენციის განვითარება, დიაგნოზის დასმამდე 6 წლით ადრე.ის, რომ ქოლესტერინის დონე კავშირშია დაავადების განვითარების რისკთან, რომელიც მეხსიერებას ანგრევს, ამას ძველი კვლევებიც ადასტურებს.თუმცა, ავსტრალიელმა მეცნიერებმა, რომლებიც 70 წლის ასაკის 10 000-მდე ადამიანს აკვირდებოდნენ, აღმოაჩინეს, რომ მათთვის, ვისაც ქოლესტერინის დონე სტაბილური ჰქონდათ, კოგნიტური უნარების დაქვეითების ან დემენციის დიაგნოზის დასმის ალბათობა გაცილებით მცირე იყო.ექსპერტები იმედოვნებენ, რომ ქოლესტერინის დონის რუტინული გადამოწმებით, შესაძლოა იმ ადამიანების აღმოჩენა, რომლებსაც ქოლესტერინის დონის არასტაბილურობა გააჩნიათ, რაც დასაშვებს გახდის პაციენტებმა მკურნალობა მეტად ადრე მიიღონ.თუმცა, მკვლევრებმა, რომლებმაც განაცხადეს, რომ ქოლესტერინის დონის მიღებული შედეგები მნიშვნელოვანია, აღნიშნეს, რომ სამუშაოები ძირითადად დაკვირვების ხასიათს ატარებს და ვერ სცემენ პასუხს კითხვას, თუ რატომ ზრდის დაავადების განვითარების რისკს ქოლესტერინის მაჩვენებლების რყევები.კვლევის  წამყვანი ავტორი, ქრონიკული დაავადებებისა და დაბერების ექსპერტი მონაშას უნივერსიტეტიდან (მელბურნი), ექიმი ჩჟენ ჩჟოუ ამბობს: "ხანშიშესული ადამიანების მდგომარეობა, რომლებსაც ქოლესტერინის დონის რყევები აქვთ, რაც არ არის დამოკიდებული ლიპიდოდამწევ პრეპარატებთან, მოითხოვს მეტად ფრთხილ მონიტორინგს," - აცხადებს ის.პროფესორი ფერნანდო ტესტაი, ექსპერტი ნევროლოგიისა და რეაბილიტაციის მიმართულებით ილინოისის უნივერსიტეტიდან (ჩიკაგო) ამბობს, რომ "ეს კვლევა ტვინის ჯანმრთელობის შენარჩუნების თავსატეხში გვმატებს მნიშვნელოვან ნაწილს და ადასტურებს, რომ ქოლესტერინის დონის ცვალებადობის მატება დაკავშირებულია კოგნიტური უნარების დაქვეითებასთან", - აღნიშნა პროფესორმა.კვლევაში არ მონაწილეობდნენ ადამიანები, რომლებმაც დაიწყეს ან მიატოვეს ლიპიდოდამწევი პრეპარატების მიღება.პრაქტიკული თვალსაზრისით, თუ არ მივყვებით სტრატეგიებს, რომლებიც ლიპიდურ პროფილს აუმჯობესებს, ისეთს როგორიც არის ჯანსაღი კვება და ფიზიკური ვარჯიშები, შესაძლოა ამან დაამძიმოს მავნე ლიპიდების ზემოქმედება ტვინზე.6-წლიანი დაკვირვების განმავლობაში, 509 მონაწილეს განუვითარდა დემენცია, 1760 - კოგნიტური დარღვევები დემენციის გარეშე.მეცნიერების თქმით, დემენციის განვითარების ალბათობა 60%-ით მაღალია მათთან, ვისაც ქოლესტერინის დონის მაღალი ცვალებადობა გააჩნდა და პირველ 25%-ში შედიოდა. მათ შორის, ისინი 23%-ით უფრო ხშირად იტანჯებოდნენ კოგნიტური შესაძლებლობების დაქვეითებით.

1771841075

მიჩიგანის ტბაში, თითქმის 150 წლის წინ ჩაძირული ორთქლმავალი გემი აღმოაჩინეს - მას 60 წლის განმავლობაში ეძებდნენ

 მიჩიგანის ტბაში, თითქმის 150 წლის წინ, შტორმის დროს ჩაძირული ორთქლმავალი გემი აღმოაჩინეს. ამის შესახებ მკვლევრებმა გასულ კვირას განაცხადეს, რითაც თითქმის 60 წლის წინ დაწყებული ძებნა დაასრულეს, - იუწყება cbsnews-ი.Shipwreck World-ის ჯგუფმა, რომლებიც მთელი მსოფლიოს მასშტაბით ჩაძირული გემების ძიებით არის დაკავებული, პარასკევს განაცხადა, რომ ილინოისელი ჩაძირული გემების მაძიებლის, პოლ ერონის ხელმძღვანელობით ჯგუფმა Lac La Belle-ის ნამსხვრევები 2022 წლის ოქტომბერში აღმოაჩინა. გემი ვისკონსინის შტატის ქალაქ რასინსა და კენოშას შორის, დაახლოებით 20 მილის დაშორებით იპოვეს.ერონმა, რომლის ინტერესიც Lac La Belle-ის მიმართ ათწლეულების წინ დაიწყო განაცხადა, რომ აღმოჩენის შესახებ განცხადება გადაიდო, რადგან გუნდს გამოფენაში გემის 3D ვიდეო მოდელის გამოყენება სურდა, მაგრამ, ცუდი ამინდისა და სხვა ვალდებულებების გამო, მის მყვინთავთა ჯგუფს ჩაძირულ გემზე დაბრუნება გასულ ზაფხულამდე არ შეეძლო.

1771780845

ალოე, შესაძლოა, ალცჰაიმერის საწინააღმდეგო “საიდუმლო“ იარაღი გახდეს - რა აჩვენა ახალმა კვლევამ

ახალი კვლევის მიხედვით, ალოე ვერაში ნაპოვნი ბეტა-სიტოსტეროლი შესაძლოა ალცჰაიმერის სამკურნალოდ გამოდგეს.ალცჰაიმერი პროგრესირებადი მდგომარეობაა, რომელიც ადამიანების მეხსიერებას აზიანებს და ყველაზე ხშირად 65 წელს გადაცილებულ პირებს ემართებათ.დაავადების განვითარებასთან ერთად მეხსიერების პრობლემები იწვევს მეტ სიმპტომებს, როგორიცაა სიჩქარის, მეტყველების პრობლემები და ჰალუცინაციები.ამჟამად ალცჰაიმერის მკურნალობა შესაძლებელი არაა, თუმცა არსებობს მედიკამენტები სიმპტომების შესამცირებლად, მათ შორის ქოლინესტერაზის ინჰიბიტორები, რომლებიც ეხმარება ტვინის ქიმიკატებს დამხმარე მოქმედებაში ადრეული სტადიებისთვის.ალოე ვერის ბალახოვანი მცენარე კი, რომელიც ზოგადად უსაფრთხოა ორგანიზმისთვის, შესაძლოა დაავადების პროგრესის შენელებაში დაეხმაროს. კვლევამ აჩვენა, რომ ბეტა-სიტოსტეროლი - ალოე ვერაში ბუნებრივად არსებული ნივთიერება, ძლიერად ინტერაქცირებს ორ მნიშვნელოვან ენზიმთან, რომლებიც დაკავშირებულია მეხსიერების დაკარგვასთან და კოგნიტურ დაქვეითებასთან. ბეტა-სიტოსტეროლი ხშირად კონცენტრირებულია ალოე ვერას გელში და გამოიყენება საკვებ დანამატებში, რომლებიც ხელს უწყობენ კანის ჯანმრთელობას და ზოგადადსხეულის კეთილდღეობას.კვლევა ჟურნალ Current Pharmaceutical Analysis-ში გამოქვეყნდა. მათ შეისწავლეს თუ როგორ ექცევა ალოე ვერას კომპონენტები ალცჰაიმერის მნიშვნელოვან ენზიმებს - აცეტილქოლინესტერაზას და ბუტირულქოლინესტერაზას, რომლებიც აუცილებელია ნერვული სიგნალების გადასაცემად. ალცჰაიმერის დროს აცეტილქოლინის დონე შემცირებულია, რაც იწვევს მეხსიერების დაკარგვას.მეცნიერები კვლევის პროცესში იყენებდნენ კომპიუტერულ სიმულაციებს, რაც საშუალებას აძლევს წინასწარ განსაზღვრონ, როგორ იმოქმედებს ნივთიერება ორგანიზმში, სანამ ლაბორატორიულ ტესტებს მიმართავენ.კვლევის ხელმძღვანელის, მერიემ ქედრაუის თქმით: "ბეტა-სიტოსტეროლი აჩვენებს მნიშვნელოვან დაკავშირების უნარს და სტაბილურობას, რაც მას პერსპექტიულ კანდიდატად აქცევს მომავალი წამლის განვითარებისთვის."კვლევამ აჩვენა, რომ ბეტა-სიტოსტეროლი და სუკცინის მჟავა შესაძლოა უსაფრთხოდ იქნას შთანთქმული და არ იყოს ტოქსიკური.