1787123220

მეცნიერებმა „მოისმინეს“ მუსიკა, რომელსაც ადამიანები გონებაში ღიღინებდნენ

სამხრეთ კორეელმა მკვლევრებმა წარადგინეს მათემატიკური მოდელი, რომელსაც თავის ტვინის ელექტრული აქტივობის მიხედვით მელოდიების რეკონსტრუქცია შეუძლია. შემუშავებული სისტემა აანალიზებს სიგნალებს, რომლებიც მუსიკის გონებრივად გაჟღერების დროს წარმოიქმნება.სეულის ეროვნული უნივერსიტეტის მეცნიერებმა სისტემა ეპილეფსიის მქონე 10 პაციენტზე გამოცადეს. მოხალისეებს სამედიცინო მეთვალყურეობისთვის მანამდე უკვე ჩაუდგეს კლინიკური ელექტროდები, რის წყალობითაც მკვლევრებმა შეძლეს ელექტროკორტიკოგრაფიის მეთოდის გამოყენება და თავის ტვინის ქერქის სიგნალების პირდაპირ ჩაწერა.ექსპერიმენტის დროს მონაწილეები ჯერ ნაცნობი საბავშვო სიმღერების დასაწყისს უსმენდნენ. შემდეგ ჩანაწერი წყდებოდა, რის შემდეგაც ისინი გონებაში აგრძელებდნენ მელოდიას და მხოლოდ ამის შემდეგ ღიღინებდნენ მას ხმამაღლა, რათა მკვლევრებს შედეგი დეკოდირების მონაცემებთან შეედარებინათ.ანალიზმა აჩვენა, რომ ნეირონული აქტივობა გონებრივი შესრულებისას შეიცავს ინფორმაციას მუსიკალური ინტერვალების თანმიმდევრობის შესახებ. ალგორითმი განსაზღვრავდა არა ბგერების კონკრეტულ სიმაღლეს, არამედ მათ ფარდობით განლაგებას ერთმანეთის მიმართ. ეს პრინციპი შეესაბამება იმას, თუ როგორ იმახსოვრებს ადამიანის ტვინი მუსიკას: მელოდიის ცნობა შენარჩუნებულია ტონალობის შეცვლის შემთხვევაშიც კი.ნაშრომის ავტორთა თქმით, მიღებული მონაცემების გაერთიანებამ წარმოდგენილი მუსიკალური ფრაგმენტების სტრუქტურის აღდგენა შესაძლებელი გახადა. სამომავლოდ მკვლევრები გეგმავენ, რომ სისტემას ტემპისა და დინამიკის ამოცნობა ასწავლონ. პერსპექტივაში ეს ტექნოლოგია შესაძლოა გამოიყენონ მეტყველების სინთეზის საშუალებების შესაქმნელად იმ სრულად პარალიზებული ადამიანებისთვის, რომლებსაც შენარჩუნებული აქვთ ცნობიერება და აზროვნების უნარი.

1787079110

რძის პროდუქტებზე გავრცელებული წარმოდგენა იცვლება - რას ამბობს ახალი კვლევა

ტორონტოს უნივერსიტეტის პროფესორის, ჰარვი ანდერსონის ხელმძღვანელობით ჩატარებული ახალი კვლევის მიხედვით, სრულცხიმიანი რძის პროდუქტების ზომიერი რაოდენობით მიღება შესაძლოა ჯანსაღი კვების ნაწილი იყოს და სხეულის წონის, სხეულის შემადგენლობისა და სისხლში ლიპიდების მაჩვენებლების გაუარესებას არ იწვევდეს.12-კვირიან კვლევაში 74 ჭარბწონიანი ან სიმსუქნის მქონე ზრდასრული მონაწილეობდა. მკვლევრებმა ისინი სამ ჯგუფად დაყვეს და რძის პროდუქტების განსხვავებული რაოდენობისა და კვების სხვადასხვა რეჟიმის გავლენა შეისწავლეს.ერთ-ერთი ჯგუფი დაბალკალორიულ დიეტას იცავდა და დღეში ერთ ულუფაზე ნაკლებ დაბალცხიმიან რძის პროდუქტს ან მცენარეულ ალტერნატივას იღებდა. დანარჩენი ორი ჯგუფი დღეში სამ ულუფა სრულცხიმიან რძის პროდუქტს მოიხმარდა — მათ შორის 3.25%-ცხიმიან რძეს, 2%-ცხიმიან ბერძნულ იოგურტსა და 31%-ცხიმიან ყველის ჩხირებს.კვლევის დასრულების შემდეგ მეცნიერებმა ჯგუფებს შორის სხეულის წონის, სხეულის შემადგენლობისა და სისხლში ქოლესტერინისა და სხვა ლიპიდების მაჩვენებლების მნიშვნელოვანი განსხვავება ვერ აღმოაჩინეს.ამასთან, იმ მონაწილეებს, რომლებიც დღეში სამ ულუფა რძის პროდუქტს იღებდნენ, არტერიული წნევის გარკვეული გაუმჯობესება აღენიშნებოდათ. მათ ასევე ორგანიზმი უფრო მეტ კალციუმს, ცილასა და D ვიტამინს იღებდა.კვლევის ხელმძღვანელის, ჰარვი ანდერსონის განცხადებით, მონაწილეებს, რომლებიც დღეში სამ ულუფა რძის პროდუქტს მოიხმარდნენ, არ აღენიშნებოდათ სისხლში ქოლესტერინისა და ლიპიდების საზიანო ცვლილებები ან ინსულინრეზისტენტობის ნიშნები.რატომ შეიძლება განსხვავდებოდეს რძის პროდუქტების გავლენა?მკვლევრები შედეგების ერთ-ერთ შესაძლო ახსნად ე.წ. „რძის მატრიცის ჰიპოთეზას“ განიხილავენ.ამ მოსაზრების მიხედვით, საკვების გავლენას ჯანმრთელობაზე მხოლოდ ერთი კონკრეტული კომპონენტი, მაგალითად, ნაჯერი ცხიმი, არ განსაზღვრავს. მნიშვნელოვანია ისიც, თუ როგორ არის სხვადასხვა საკვები ნივთიერება ერთმანეთთან დაკავშირებული თავად პროდუქტში და როგორ ხდება მათი მონელება და ორგანიზმის მიერ ათვისება.რძის პროდუქტები შეიცავს ცილებს — კაზეინსა და შრატის ცილას — რომლებიც ცხიმთან და სხვა საკვებ ნივთიერებებთან ერთად ქმნის რთულ სტრუქტურას. მკვლევრების ვარაუდით, სწორედ ამ სტრუქტურამ შესაძლოა გავლენა მოახდინოს საკვები ნივთიერებების მონელებასა და შეწოვაზე.განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ხანდაზმულებისთვისკვლევის ავტორების შეფასებით, შედეგები შესაძლოა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყოს ხანდაზმული ადამიანებისთვის. ასაკის მატებასთან ერთად ორგანიზმს ნაკლები ენერგია სჭირდება, თუმცა ცილის, კალციუმისა და სხვა მნიშვნელოვანი საკვები ნივთიერებების მიღების საჭიროება კვლავ რჩება.რძის პროდუქტები ამ მხრივ პრაქტიკული არჩევანია, რადგან შედარებით მცირე მოცულობის საკვებიდან ორგანიზმს ცილის, კალციუმისა და სხვა ნივთიერებების მიღებაში ეხმარება.კვლევის ავტორები ხაზს უსვამენ, რომ შედეგები არ ნიშნავს, თითქოს სრულცხიმიანი რძის პროდუქტების შეუზღუდავი რაოდენობით მიღება სასარგებლოა. კვლევა მხოლოდ ზომიერი მოხმარების ეფექტებს შეეხებოდა და მისი ხანგრძლივობაც 12 კვირით შემოიფარგლა.კვლევა გამოქვეყნდა სამეცნიერო ჟურნალში The Journal of Nutrition.მკვლევრების მთავარი რეკომენდაცია კი მარტივია: კვება იყოს მრავალფეროვანი, საკვები — ზომიერად მიღებული, ხოლო რაციონი მხოლოდ ერთი კონკრეტული საკვები ნივთიერების მიხედვით არ შეფასდეს.

1787068260

რადიკალური კვლევის თანახმად, სიცოცხლე დედამიწაზე შეიძლება ორჯერ აღმოცენდა

ის ფაქტი, რომ თქვენ, მე ან ნებისმიერი ცოცხალი არსება დღეს აქ ვართ, არის საოცარი იღბლიანი შემთხვევითობების დამსახურება, რომლებიც უკვე ოთხ მილიარდ წელიწადზე მეტია, რაც გრძელდება.ერთ-ერთი ყველაზე დიდი დაბრკოლება სულ პირველი იყო — როგორ აღმოცენდა სიცოცხლე ისეთ ნივთიერებათა პირველყოფილ სოუსში, რომლებიც სულაც არ იყო ცოცხალი.ჟურნალ Science Advances-ში გამოქვეყნებული ახალი, რადიკალური კვლევის თანახმად, ეს ზღვარი შეიძლება არა ერთხელ, არამედ ორჯერ გადაილახა.ამ კვლევის მიხედვით, სიცოცხლის ორმა ძირითადმა ხაზმა — ბაქტერიებმა და არქეებმა შეიძლება ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად გაარკვიეს მეტაბოლიზმის საიდუმლოები, რამაც ისინი არაცოცხლიდან ცოცხლებად გადააქცია. კვლევა ფოკუსირებული იყო ქიმიური იმ რეაქციების ყველაზე ელემენტარულ ერთობლიობაზე, რომლებიც, სავარაუდოდ, ამ ტრანსფორმაციის საშუალებას იძლეოდა.„სიურპრიზი ისაა, რომ ფერმენტები, რომლებიც ამ რეაქციათა კატალიზებას ახდენს, არ არის შენარჩუნებული ბაქტერიებისა და არქეების გამმიჯვნელ ევოლუციურ ზღურბლზე. ახალი მონაცემები ტოვებს მხოლოდ ერთ დასკვნას. ბაქტერიული და არქეული ხაზები ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად გადავიდა თავისუფალი ცხოვრების მდგომარეობაში. მხოლოდ თავისუფლად მცხოვრები უჯრედებია ცოცხალი. მოდი, დავარქვათ თავისი სახელი — ჩვენ წინაშეა გენეტიკური კოდის ერთი, მაგრამ სიცოცხლის ორი წარმოშობა“, — ამბობს დიუსელდორფის ჰაინრიხ ჰაინეს უნივერსიტეტის ბიოლოგი უილიამ მარტინი.ძალიან თამამი განცხადებაა, განსაკუთრებით მაშინ, როცა თავად სიცოცხლის განსაზღვრებაც შეიძლება საოცრად რთული რამ იყოს.ზოგადი თვალსაზრისით, სიცოცხლე განიხილება, როგორც მატერია, რომელიც რეაგირებს მის გარემოზე, იღებს ენერგიას, იზრდება და თავად მრავლდება.როგორც ჩანს, ეს საფუძვლებს უნდა მოიცავდეს, მაგრამ ეს ფართო განმარტებაც კი არასრულყოფილია. ბოლოს და ბოლოს, ვირუსებს ამ ყველაფრის გაკეთება შეუძლიათ, მაგრამ ტრადიციულად არ მიიჩნევიან „ცოცხლებად“.სიცოცხლის ერთი უნივერსალური ასპექტი, რომელიც ვირუსებს არ აქვთ, არის მეტაბოლიზმი — ქიმიურ რეაქციათა კრებული, რომელსაც ორგანიზმები იყენებენ მათი ყოველდღიური ფუნქციონირებისთვის გადამწყვეტი მოლეკულების საწარმოებლად... სრულად

1787046298

ბავშვებში სოციალურ ქსელებზე დამოკიდებულების ჩამოყალიბების საქმეზე კალიფორნიაში დღეს კომპანია „მეტას“ წინააღმდეგ სასამართლო პროცესი იწყება

აშშ-ის ოთხი შტატი კომპანია „მეტას“ სასამართლოში უჩივის ბავშვებში „ფეისბუქისა“ და „ინსტაგრამზე“ დამოკიდებულების ჩამოყალიბებისთვის.სასამართლო პროცესი კალიფორნიაში დღეს იწყება. პროცესზე ასევე დაიკითხება „მეტას“ დამფუძნებელი მარკ ცუკერბერგი.როგორც კალიფორნიის, კოლორადოს, კენტუკისა და ნიუ-ჯერსის შტატების სარჩელშია ნათქვამი, „მეტამ“ შეცდომაში შეიყვანა საზოგადოება აღნიშნული სოციალური ქსელების უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით და გამიზნულად აქცია აპლიკაციები არასრულწლოვნებში დამოკიდებულების გამომწვევად.შტატების სახელით ადვოკატები აცხადებენ, რომ მშობლების თანხმობის გარეშე 13 წელს ქვემოთ ასაკის ბავშვების შესახებ მონაცემების შეგროვებით „მეტა“ კონფიდენციალურობის კანონს არღვევს.შტატები ზარალის ანაზღაურებისთვის 200 მილიარდი დოლარის ოდენობით თანხასა და „მეტას“ პლატფორმებზე არსებითი ცვლილებების შეტანას მოითხოვენ.

1786825851

ჰალეის კომეტა ბრუნდება! - როგორია ასტრონომების პროგნოზი

ჰალეის კომეტა კვლავ მზის სისტემის შიდა ნაწილისკენ მიემართება. 2061 წლის 28 ივლისს ის მიაღწევს პერიჰელიუმს, მზესთან ყველაზე ახლოს მდებარე წერტილს.  მრავალი ადამიანისთვის 2061 წელი ცნობილი კომეტის ნახვის ერთადერთი რეალური შესაძლებლობა გახდება, - წერს Space Daily.თუმცა 28 ივლისი ერთადერთი დღე არ არის, როდესაც მასზე დაკვირვება იქნება შესაძლებელი. მზესთან დაახლოებასთან ერთად, მისი სითბო აიძულებს კომეტას, უფრო აქტიურად გამოყოს გაზი და მტვერი. ბირთვის ირგვლივ ჩამოყალიბდება კომა, ხოლო შემდეგ გაჩნდება დამახასიათებელი კუდები. ამიტომ დაკვირვების პერიოდი მნიშვნელოვნად უფრო ხანგრძლივ დროზე გადაიჭიმება.პერიჰელიუმის ზუსტი თარიღი უკვე გამოთვლილია, თუმცა დაკვირვებისთვის საუკეთესო დღეების წინასწარ განსაზღვრა შეუძლებელია. ეს დამოკიდებული იქნება კომეტის მდებარეობაზე მზისა და დედამიწის მიმართ, დამკვირვებლის განედზე, ბინდის ხანგრძლივობაზე, ამინდსა და მთვარის განათებაზე.ჰალეის კომეტა - ყველაზე ცნობილი პერიოდული კომეტა, რომელიც 74-79 წელიწადში ერთხელ შეინიშნება. მიუხედავად იმისა, რომ ყოველწიურად არაერთი უფრო ხანგრძლივად მნათი კომეტა ჩნდება ზეცაში, ჰალეის კომეტა ყველაზე ხილვადია შეუიარაღებელი თვალით. მზის შიდა სისტემაში მისი ბრუნვადობის გამო კომეტა ძვ. წ. 240 წლიდან ფიქსირდება, მაგრამ ამ კომეტას პერიოდულად არ აღიარებდნენ მანამ, სანამ მეთვრამეტე საუკუნეში ედმუნდ ჰალეიმ მისი ორბიტა არ გამოიანგარიშა. სწორედ მისი სახელის მიხედვით ეწოდა ჰალეის კომეტა. ჰალეის კომეტა უკანასკნელად 1986 წელს გამოჩნდა მზის შიდა სისტემაში.

1786814917

ჩინეთში მატარებელმა 800 კმ/სთ სიჩქარეს მიაღწია - ახალი მსოფლიო რეკორდი

ჩინელმა მკვლევრებმა ექსპერიმენტული მაგნიტური ლევიტაციის  მატარებელი ადგილიდან 800 კილომეტრ/საათ სიჩქარემდე სულ რაღაც 5,3 წამში ააჩქარეს და ახალი მსოფლიო რეკორდი დაამყარეს.როგორც Der Standard წერს, ექსპერიმენტი ცენტრალურ ჩინეთში, ხუბეის პროვინციაში მდებარე ერთკილომეტრიან საცდელ პოლიგონზე ჩატარდა. 1,1-ტონიანმა მატარებელმა მაქსიმალურ სიჩქარეს დაახლოებით 600 მეტრის გავლის შემდეგ მიაღწია, რის შემდეგაც ტრასის ბოლოს უსაფრთხოდ გაჩერდა. ჩინური სახელმწიფო საინფორმაციო სააგენტოს ცნობით, ეს ლაბორატორიის მიერ დამყარებული სიჩქარის უკვე მესამე რეკორდია: 2025 წლის ივნისში მატარებელი 650 კმ/სთ-მდე ააჩქარეს, ხოლო ივლისში — 700 კმ/სთ-მდე.მაგნიტური ლევიტაციის ტექნოლოგიის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი თავისებურება ის არის, რომ სატრანსპორტო საშუალების თვლები რელსებს არ ეხება. ძლიერი მაგნიტური ველები მატარებელს მიმმართველი რელსის ზემოთ ჰაერში აჩერებს, ხოლო აჩქარება ასევე ელექტრომაგნიტური ძალებით ხორციელდება. ვინაიდან თვლისა და რელსის ტრადიციული შეხება არ არსებობს, გორვის წინააღმდეგობა ქრება, თუმცა მაღალ სიჩქარეებზე ჰაერის წინააღმდეგობა მაინც სერიოზულ დაბრკოლებად რჩება. ჯერჯერობით მატარებელი მგზავრებს არ გადაიყვანს.

1786701360

შთამბეჭდავი შედეგი ტვინის ყველაზე აგრესიული კიბოს მკურნალობაში - თაგვებზე ჩატარებული კვლევა გამოქვეყნდა

მეცნიერებმა ტვინის ერთ-ერთი ყველაზე აგრესიული კიბოს -გლიობლასტომის მკურნალობის მიმართულებით შესაძლოა მნიშვნელოვანი წინსვლა მიაღწიონ. ორეგონის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფმა თაგვებზე ჩატარებული ექსპერიმენტისას გამოიყენა შაქრით დაფარული ნანონაწილაკები, რომლებმაც სიმსივნის წინააღმდეგ იმედისმომცემი შედეგები აჩვენა.გლიობლასტომის მკურნალობა განსაკუთრებით რთულია. ქირურგიული ჩარევის, სხივური თერაპიისა და ქიმიოთერაპიის მიუხედავად, დაავადების პროგნოზი ხშირად მძიმეა.მკვლევრების მიერ შემუშავებული მეთოდი ნანონაწილაკებს სისხლ-ტვინის ბარიერის გადალახვასა და სიმსივნურ ქსოვილამდე მიღწევაში ეხმარება. ამისთვის მეცნიერებმა ნანონაწილაკების ზედაპირი მანოზით (შაქრის ერთ-ერთი სახეობით) დაფარეს.ექსპერიმენტის დროს აღმოჩნდა, რომ შაქრით დაფარულმა ნანონაწილაკებმა თავის ტვინში დაახლოებით 9,9-ჯერ უფრო ეფექტიანად შეაღწიეს, ვიდრე დაუფარავმა ნაწილაკებმა.ნანონაწილაკები სიმსივნურ ქსოვილში გროვდებოდა და მასში mRNA-ს გენეტიკური ინსტრუქციის მიწოდებას უზრუნველყოფდა. ეს ინსტრუქცია კიბოს უჯრედებს სიმსივნის დამთრგუნველი ცილის, PTEN-ის, გამომუშავებისკენ უბიძგებდა.კვლევის შედეგების მიხედვით, 28 დღის შემდეგ, არანამკურნალევ თაგვებში სიმსივნე ტვინის საშუალოდ 52 პროცენტს იკავებდა. შაქრით დაფარული ნანონაწილაკებით ნამკურნალევ თაგვებში კი სიმსივნის მოცულობა საშუალოდ მხოლოდ 2,3 პროცენტი იყო.გარდა ამისა, მკურნალობამ თაგვების სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობაც გაზარდა. 33 დღიდან 49 დღემდე.მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ ეს მეთოდი ამ ეტაპზე განკურნების საშუალებად არ მიიჩნევა და კვლევა მხოლოდ ცხოველებზე ჩატარდა. შესაბამისად, საჭიროა დამატებითი კვლევები იმის დასადგენად, რამდენად ეფექტური და უსაფრთხო იქნება ეს მიდგომა ადამიანებში.მიუხედავად ამისა, მკვლევრები მიიჩნევენ, რომ მიღებული შედეგები იმედისმომცემია. მათი აზრით, მსგავსი ტექნოლოგია მომავალში შესაძლოა გამოყენებულ იქნეს არა მხოლოდ გლიობლასტომის, არამედ ტვინის სხვა დაავადებების სამკურნალო პრეპარატების მიზანმიმართული მიწოდებისთვისაც.წყარო

1786691580

მაგნიტური ქარიშხლები 14-15 აგვისტო - რა უნდა ვიცოდეთ

მაგნიტური შტორმები 2026 წლის 14 აგვისტოსპარასკევს მშვიდი მაგნიტოსფეროს ალბათობა 24%-მდე შემცირდება, ხოლო შტორმის რისკი 36%-მდე გაიზრდება. შემთხვევათა კიდევ 40%-ში მაგნიტოსფერო შესაძლოა აღგზნებულ მდგომარეობაში გადავიდეს. Kp ინდექსი მთელი დღის განმავლობაში ძირითადად 3-დან 3.7 წერტილამდე შენარჩუნდება.ის ფორმალურ მაგნიტურ შტორმის ზღურბლს ვერ მიაღწევს, მაგრამ სიტუაცია წინა დღესთან შედარებით გაცილებით ნაკლებად სტაბილური იქნება. 14 აგვისტო ყველაზე საგანგაშო დღე იქნება შტორმის ალბათობის თვალსაზრისით: სულ რაღაც 24 საათში ის 12%-დან 36%-მდე გაიზრდება. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, შტორმის რისკი სამჯერ გაიზრდება.მაგნიტური შტორმები 2026 წლის 15 აგვისტოს ყველაზე მაღალი შეფასებული Kp ინდექსი შაბათს ღამით არის მოსალოდნელი. დაახლოებით შუაღამისას ინდექსი შეიძლება 4-მდე გაიზარდოს, რის შემდეგაც მაგნიტოსფერო აღგზნებულად ითვლება. პროგნოზი ჯერ არ აღწევს ოფიციალურ შტორმის ზღურბლს, რომელიც Kp 5-დან იწყება. დილით ინდექსი თანდათან 3-3.7-მდე დაეცემა და დღის განმავლობაში გააგრძელებს კლებას. მაგნიტური შტორმის ალბათობა 31% იქნება, აღგზნებული მაგნიტოსფერო კი 40%. ექსპერტები მშვიდი სცენარის 29%-იან ალბათობას პროგნოზირებენ. ამიტომ, შტორმის ალბათობით 14 აგვისტო ლიდერობს, ხოლო გეომაგნიტური დარღვევის მოსალოდნელი სიძლიერით - 15 აგვისტოს ღამე.როდემდე გაგრძელდება ეს პერიოდიყველაზე ინტენსიური პერიოდი პარასკევიდან შაბათის პირველ ნახევრამდე იქნება. სამდღიანი პროგნოზის თანახმად, მაგნიტური შტორმი ჯერ გარდაუვალი არ არის, თუმცა რისკი მაღალი რჩება. მაგნიტოსფერო არასტაბილური გახდება უკვე 14 აგვისტოს, ხოლო Kp შესაძლოა ყვითელ ზონაში 15 აგვისტოს ღამით შევიდეს. პროგნოზი შეიძლება შეიცვალოს 24 საათის განმავლობაში, ამიტომ საბოლოო სცენარი დამოკიდებული იქნება მზის ქარის სიჩქარისა და პარამეტრების ცვლილებებზე.

1786634280

დაასახელეს სამი ფაქტორი, რომლებმაც შესაძლოა დემენციის განვითარება 13 წლით გადაავადოს - ახალი კვლევა

დემენციის განვითარების ზოგიერთი რისკ-ფაქტორის შეცვლა შეუძლებელია — მათ შორისაა გენეტიკური წინასწარგანწყობა. თუმცა არსებობს ფაქტორები, რომელთა კონტროლიც ადამიანს შეუძლია. ახალი კვლევის თანახმად, შუახნის ასაკში არტერიული წნევის კონტროლი, დიაბეტის თავიდან აცილება და მოწევისთვის თავის დანებება შესაძლოა დემენციის განვითარებას მნიშვნელოვნად გადაავადებდეს.კვლევის ავტორებმა 12 409 ადამიანის ჯანმრთელობის მონაცემები შეისწავლეს და დაადგინეს, რომ ნორმალური არტერიული წნევა, დიაბეტის არქონა და მოწევისგან თავის შეკავება დემენციის განვითარების დაახლოებით 13 წლით გადავადებასთან იყო დაკავშირებული.მკვლევრების შეფასებით, ეს სამი ფაქტორი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა 45-დან 65 წლამდე ასაკში. მათი თქმით, შედეგები კიდევ ერთხელ მიუთითებს, რომ შუახნის ასაკში ჯანმრთელობაზე ზრუნვას შესაძლოა ხანგრძლივი გავლენა ჰქონდეს ადამიანის კოგნიტურ ჯანმრთელობაზე.კვლევაში სხვა ფაქტორებიც შეისწავლესმეცნიერებმა დემენციის რისკთან დაკავშირებული რამდენიმე სხვა გარემოებაც გააანალიზეს. მათ შორის იყო ასაკი, სქესი, წარმომავლობა, ფიზიკური აქტივობის დონე და APOE4 გენის არსებობა — გენეტიკური ფაქტორი, რომელიც ალცჰაიმერის დაავადების განვითარების რისკს ზრდის.კვლევამ ასევე აჩვენა, რომ აღნიშნული სამი ფაქტორი — მაღალი არტერიული წნევა, დიაბეტი და მოწევა — ადრეული სიკვდილიანობის რისკთანაც იყო დაკავშირებული.მკვლევრების განმარტებით, ეს რისკ-ფაქტორები დემენციის განვითარებასთან აქამდეც ყოფილა დაკავშირებული, თუმცა წინა კვლევებში ისინი ხშირად სხვა ფაქტორებთან ერთად განიხილებოდა. სამივე მათგანი, საბოლოოდ, გულ-სისხლძარღვთა ჯანმრთელობას უკავშირდება.ქალებსა და კაცებს შორის განსხვავებაც გამოიკვეთაკვლევის ფარგლებში საინტერესო განსხვავებები გამოვლინდა სხვადასხვა დემოგრაფიულ ჯგუფს შორის.ქალებმა, რომლებსაც სამივე მნიშვნელოვანი რისკ-ფაქტორი ნორმალური არტერიული წნევა, დიაბეტის არქონა და მოწევისგან თავის შეკავება ჰქონდათ, კვლევის დაწყებიდან დემენციის გარეშე საშუალოდ 18.1 წელი იცოცხლეს. კაცებში ეს მაჩვენებელი 16.6 წელი იყო.ამასთან, თეთრკანიან მონაწილეებს შორის დემენციის გარეშე ცხოვრების საშუალო ხანგრძლივობამ 19.6 წელი, ფერადკანიან მონაწილეებს შორის კი 16 წელი შეადგინა.მკვლევრების შეფასებით, შედეგები მიუთითებს, რომ გულ-სისხლძარღვთა ჯანმრთელობაზე ზრუნვა ყველა დემოგრაფიული ჯგუფისთვის მნიშვნელოვანია, თუმცა მისი გავლენა სხვადასხვა ჯგუფში შესაძლოა განსხვავდებოდეს.კვლევა მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს არ ამტკიცებსმეცნიერები ხაზს უსვამენ, რომ კვლევა არ არის საკმარისი იმის დასამტკიცებლად, რომ მაღალი წნევის, დიაბეტის ან მოწევის აღმოფხვრა პირდაპირ იწვევს დემენციის განვითარების გადავადებას.ამის მიუხედავად, კვლევის შედეგები აძლიერებს მოსაზრებას, რომ გულ-სისხლძარღვთა ჯანმრთელობის შენარჩუნება, არტერიული წნევის კონტროლი, დიაბეტის პრევენცია ან მართვა და მოწევისთვის თავის დანებება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია შუახნის ასაკში.კვლევის ავტორების დასკვნით, 45 წლის შემდეგ ამ ფაქტორებზე ყურადღების გამახვილებამ შესაძლოა ხელი შეუწყოს არა მხოლოდ გულ-სისხლძარღვთა ჯანმრთელობის, არამედ კოგნიტური ფუნქციების უფრო ხანგრძლივად შენარჩუნებას.კვლევა სამეცნიერო გამოცემაში Neurology Open Access გამოქვეყნდა.

1786394565

სიარულის მანერით ადამიანის ემოციების ამოცნობაა შესაძლებელი - კვლევა

მეცნიერები და ფსიქოლოგები ხშირად ამბობენ, რომ  ზოგ შემთხვევაში სიარულის მანერა ჩვენს ემოციურ მდგომარეობას ასახავს. მაგალითად, მძიმე ნაბიჯები ხშირად ბრაზთანაა დაკავშირებული, მოხრილი მხრები კი შეიძლება სევდიანობაზე მიანიშნებდეს.ამ კუთხით ცოტა ხნის წინ იაპონიის  ტელეკომუნიკაციების კვლევითი ინსტიტუტის მეცნიერებმა საკმაოდ საინტერესო ექსპერიმენტი ჩაატარეს.პირველ ექსპერიმენტის განმავლობაში მსახიობებს დაავალეს თავიანთი ცხოვრებიდან სხვადასხვა ემოციის გამომწვევი მოვლენა გაეხსენებინათ, მაგალითად, ბრაზის, ბედნიერების, შიშის ან სევდის. მათ სახის ნეიტრალური გამომეტყველება უნდა შეენარჩუნებინათ.ჩანაწერები სპეციალურ ვიდეოებად აქციეს, რომლებშიც სხეულის მთავარ სახსრებს 17 თეთრი წერტილი აღნიშნავდა. ეს კადრები ზრდასრული ასაკის მოხალისეებს აჩვენეს, რომლებსაც თავიანთ მიერ აღქმული ემოციის შესაბამის ღილაკზე უნდა დაეჭირათ ხელი. აღნიშნულ ამოცანას მათ თავი წარმატებულად გაართვეს: იმ ნიშნულზე გაცილებით მაღლა, რომელიც უბრალოდ დამთხვევას შეესაბამება. ამის შემდეგ მკვლევრებმა სპეციალური ტექნიკა გამოიყენეს, რომელიც პრინციპული კომპონენტის ანალიზის (PCA) სახელითაა ცნობილი. მათ სიარული სხვადასხვა კომპონენტად დაყვეს, მაგალითად, თავის მოძრაობად. მეცნიერებმა ერთი კანონზომიერება შენიშნეს: მოხალისეებმა ემოციები ძირითადად მკლავისა და ფეხის ქანაობის (ამას PC2 უწოდეს) სიგანისა და დროის მიხედვით შეაფასეს.მეორე ექსპერიმენტში მეცნიერებმა სიარულის ნეიტრალური მანერა გააანალიზეს და ის PC2-თან მიმართებით განიხილეს.  მოხალისეებმა ემოციების ამოცნობა ამჯერადაც სწორად შეძლეს: მსახიობები უფრო გაბრაზებულნი იყვნენ, როცა კიდურებს მეტად აქანებდნენ; სევდის ან შიშის შემთხვევაში კი - ნაკლებად.

1786362120

სიცილიის სანაპიროსთან დაახლოებით 2000 წლის წინანდელი რომაული გემის ნაშთები აღმოაჩინეს

სიცილიის სანაპიროსთან დაახლოებით 2000 წლის წინანდელი რომაული გემის ნაშთები აღმოაჩინეს, რომელიც, სავარაუდოდ, ძვ. წ. II-I საუკუნეებს მიეკუთვნება, – ამის შესახებ ინფორმაციას „როიტერი“ იტალიის სამართალდამცავ ორგანოებზე დაყრდნობით ავრცელებს.მედიის ცნობით, გემი ადგილობრივი მოსახლეობის შეტყობინებების საფუძველზე აღმოაჩინეს. ის დასავლეთ სიცილიაში, მაძარა დელ ვალოს სანაპიროდან დაახლოებით 5,6 კილომეტრის დაშორებით, 46 მეტრის სიღრმეზე მდებარეობს.გემის შიგნით ასობით ამფორა და ღუზების ნაწილები იპოვეს.„როიტერის“ ცნობით, ზღვის არქეოლოგიის სამსახური შეისწავლის და დაცვის ქვეშ მოაქცევს ზღვის ფსკერს, სადაც გემის ნაშთები აღმოაჩინეს.

1786267058

SpaceX-ის რაკეტა მთვარეს უკვე შეეჯახა - პირველი ფოტოები კოსმოსიდან

სამხრეთ კორეის კოსმოსურმა აპარატმა „დანურიმ“ მთვარის ზედაპირზე ის ახალი კრატერი დააფიქსირა, რომელიც კომპანია SpaceX-ის რაკეტა Falcon 9-ის ნაწილის შეჯახების შედეგად გაჩნდა.კორეის აეროკოსმოსური ადმინისტრაციის (KASA) ცნობით, ორბიტალურმა ზონდმა აღნიშნული ტერიტორიის ფოტოგრაფირება როგორც ინციდენტამდე, ისე მის შემდეგ განახორციელა. კადრებში მკაფიოდ ჩანს ახლად წარმოქმნილი ღრმული, რომელიც დაახლოებით 4 ტონის წონისა და ხუთსართულიანი სახლის ხელა რაკეტის საფეხურის ვარდნამ დატოვა.აღნიშნული საფეხური იმ Falcon 9-ს ეკუთვნოდა, რომელიც SpaceX-მა 2025 წლის იანვარში, ამერიკული და იაპონური კომპანიების მთვარის მისიების კოსმოსში გაყვანისას გამოიყენა. დავალების შესრულების შემდეგ რაკეტის ნაწილი ღია კოსმოსში დარჩა, სანამ 5 აგვისტოს უზარმაზარი სიჩქარით მთვარის ზედაპირს არ შეეჯახა. SpaceX-ში განმარტავენ, რომ ეს შეჯახება დაგეგმილი არ ყოფილა.მოსალოდნელია, რომ მომდევნო კვირაში შემთხვევის ადგილს NASA-ს აპარატი Lunar Reconnaissance Orbiter გადაუdirectionებს, რათა შეჯახებით გამოწვეული შედეგები უფრო დეტალურად შეაფასოს.