1778177805

ქალაქის ფრინველებს ქალების უფრო ეშინიათ, ვიდრე კაცების - ახალი კვლევა

ევროპაში ჩატარებულმა ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ ქალაქის ფრინველები ქალის მიახლოებაზე უფრო სწრაფად რეაგირებენ, ვიდრე კაცის დანახვაზე. კვლევის შედეგებმა მეცნიერებიც გააოცა.ექსპერიმენტები საფრანგეთში, გერმანიაში, პოლონეთში, ესპანეთსა და ჩეხეთში ჩატარდა. მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ფრინველები კაცებს საშუალოდ ერთი მეტრით უფრო ახლოს უშვებდნენ, ვიდრე გაფრინდებოდნენ, ქალების შემთხვევაში კი უფრო ადრე შინდებოდნენ.კვლევაში მონაწილეობდნენ სხვადასხვა სახეობის ფრინველები — შაშვები, გულწითელები, ბეღურები, კაჭკაჭები, ჩხიკვები, კოდალები და სხვა. მეცნიერების თქმით, შედეგი თითქმის ყველა სახეობაში ერთნაირი აღმოჩნდა.„როგორც ამ დარგში მომუშავე ქალს, გამიკვირდა, რომ ფრინველები ჩვენზე განსხვავებულად რეაგირებდნენ. ბევრი ქცევითი კვლევა ვარაუდობს, რომ ადამიანი დამკვირვებელი ნეიტრალურია, მაგრამ ჩვენს კვლევაში ეს ასე არ იყო ქალაქის ფრინველების შემთხვევაში“, — განაცხადა პრაღის სიცოცხლის მეცნიერებათა ჩეხური უნივერსიტეტის ეკოლოგმა იანინა ბენედეტიმ.მკვლევრების თქმით, ამ ეტაპზე ზუსტად უცნობია, როგორ არჩევენ ფრინველები ადამიანის სქესს. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ისინი შესაძლოა რეაგირებდნენ მოძრაობაზე, გარეგნობაზე ან სუნზე.კვლევის ფარგლებში თითოეულ ფრინველს ერთნაირი ჩაცმულობისა და მსგავსი ფიზიკური მონაცემების მქონე ქალი და კაცი უახლოვდებოდა. დაკვირვებისას ორივე მონაწილე ერთნაირი სიჩქარით მოძრაობდა და ფრინველისკენ პირდაპირ იყურებოდა, რათა განსხვავებები მინიმუმამდე დაეყვანათ.მკვლევრებმა 37 სახეობის ფრინველთან 2000-ზე მეტი მიახლოება შეისწავლეს. მათი თქმით, ქალაქის ფრინველები ადამიანებს შორის უმცირეს განსხვავებებსაც კი ამჩნევენ.„ეს კვლევა წარმოაჩენს, როგორ „ხედავენ“ ქალაქის ბინადარი ცხოველები ადამიანებს, რასაც გავლენა აქვს ურბანულ ეკოლოგიასა და თანასწორობაზე მეცნიერებაში“, — ამბობს ბენედეტი.კვლევა სამეცნიერო ჟურნალში People and Nature გამოქვეყნდა.

1778177607

2026 წელი ყველაზე ცხელი წელი იქნება აღრიცხულთა შორის - რას ამბობენ მეცნიერები

წამყვანი მეცნიერების ნაწილი ვარაუდობს, რომ 2026 წელი დედამიწის ისტორიაში ყველაზე ცხელი წელი იქნება. მათი შეფასებით, ამას კლიმატის ცვლილება და ელ-ნინიოს ძლიერი ეფექტი გამოიწვევს.ამჟამად რეკორდულად ყველაზე ცხელი წელი 2024-ია, როდესაც გლობალურმა საშუალო ტემპერატურამ პირველად გადააჭარბა ინდუსტრიალიზაციამდელ მაჩვენებელს 1,5°C-ით.სპეციალისტების განმარტებით, 2026 წლის მეორე ნახევარში, სავარაუდოდ, დაიწყება ელ-ნინიოს ფაზა — ბუნებრივი კლიმატური პროცესი, რომლის დროსაც წყნარი ოკეანის ეკვატორულ ნაწილში წყლის ტემპერატურა იზრდება და მთელ პლანეტაზე დათბობას იწვევს. ზოგიერთი მოდელის მიხედვით, მოსალოდნელია განსაკუთრებით ძლიერი, ე.წ. „სუპერ ელ-ნინიო“.კოლუმბიის უნივერსიტეტის მკვლევარი James Hansen და მისი კოლეგები მიიჩნევენ, რომ ტემპერატურული რეკორდი შესაძლოა უკვე 2026 წელს დამყარდეს.მეცნიერების თქმით, ამჟამად პლანეტის ტემპერატურას ლა-ნინია ამცირებს, თუმცა ელ-ნინიოს დაწყების შემდეგ გლობალური დათბობა კიდევ უფრო გაძლიერდება.კვლევების თანახმად, ელ-ნინიოს ფონზე მსოფლიოში გაიზრდება ექსტრემალური ამინდის მოვლენების რისკიც — მათ შორის, სითბური ტალღების, გვალვების, ტყის ხანძრებისა და ძლიერი კლიმატური ცვლილებების.განსაკუთრებული საფრთხის წინაშე შეიძლება აღმოჩნდნენ ავსტრალია, სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია, ცენტრალური და სამხრეთი აფრიკა, ასევე ამაზონის ტყეები.თუმცა, ყველა მეცნიერი ერთ აზრზე არ არის. ბრიტანეთის მეტეოროლოგიური სამსახურის ნაწილი მიიჩნევს, რომ ჯერ ნაადრევია იმის თქმა, მოხსნის თუ არა 2026 წელი 2024-ის რეკორდს.მიუხედავად ამისა, სპეციალისტები თანხმდებიან, რომ ელ-ნინიოსა და გლობალური დათბობის ერთობლიობა მსოფლიოსთვის უპრეცედენტო კლიმატურ გამოწვევებს შექმნის.ინფორმაცია გამოცემა New Scientist-ზე დაყრდნობით გავრცელდა.

1778175748

ისტორიაში პირველად, ექიმებმა პაციენტს ბავშვობაში გაყინული ქსოვილით სპერმის წარმოქმნის უნარი აღუდგინეს

ბელგიელმა ექიმებმა მსოფლიოში პირველად შეძლეს პაციენტისთვის სპერმის წარმოქმნის უნარის აღდგენა ბავშვობაში გაყინული სათესლე ჯირკვლის ქსოვილის გამოყენებით. სპეციალისტები ამ მიღწევას მნიშვნელოვან ნაბიჯად მიიჩნევენ იმ მამაკაცებისთვის, რომლებმაც ბავშვობაში ჩატარებული ქიმიოთერაპიის ან სხივური თერაპიის გამო ნაყოფიერება დაკარგეს.კვლევა ბრიუსელის უნივერსიტეტის საავადმყოფოსა და ბრიუსელის თავისუფალი უნივერსიტეტის (VUB) სამედიცინო გუნდმა ჩაატარა.მედიკოსების ინფორმაციით, პაციენტს ბავშვობაში ნამგლისებრუჯრედოვანი ანემიის დიაგნოზი დაუსვეს. მკურნალობის დაწყებამდე, 2008 წელს, ექიმებმა მისი ერთ-ერთი სათესლე ჯირკვალი ამოიღეს და მომავალი გამოყენებისთვის გაყინეს.წლების შემდეგ, როდესაც პაციენტმა შვილის ყოლა გადაწყვიტა, გაირკვა, რომ მის ორგანიზმში სიცოცხლისუნარიანი სპერმატოზოიდები აღარ არსებობდა. ამის შემდეგ ექიმებმა ბავშვობაში გაყინული ქსოვილის გადანერგვის გადაწყვეტილება მიიღეს.2025 წელს ჩატარებული ოპერაციის დროს სპეციალისტებმა სათესლე ჯირკვალსა და სათესლე პარკში ქსოვილის რამდენიმე ნაწილი გადანერგეს. ერთი წლის შემდეგ კი პაციენტის ორგანიზმმა სიცოცხლისუნარიანი და მოძრავი სპერმატოზოიდების გამომუშავება დაიწყო.მკვლევრების განმარტებით, სპერმატოზოიდები ამ ეტაპზე მხოლოდ გადანერგილ უბნებში წარმოიქმნება და ბუნებრივი გზით განაყოფიერებისთვის შესაძლოა საკმარისი არ იყოს. შესაბამისად, მომავალში პაციენტს, სავარაუდოდ, ინ ვიტრო განაყოფიერების პროცედურა დასჭირდება.სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ მიუხედავად იმისა, რომ კვლევა მხოლოდ ერთ პაციენტს მოიცავს, შედეგი ძალიან იმედისმომცემია და შესაძლოა მომავალში უშვილობის მკურნალობის ახალი მიმართულება გახდეს.მეცნიერები ახლა აკვირდებიან, რამდენ ხანს შეინარჩუნებს გადანერგილი ქსოვილი ფუნქციონირებას და შეძლებს თუ არა მიღებული სპერმა ჯანმრთელი შთამომავლობის გაჩენას.კვლევის შედეგები სამეცნიერო პლატფორმაზე medRxiv გამოქვეყნდა.

1778175080

შექმნეს ანტისხეულები იმ ვირუსის წინააღმდეგ, რომელიც ცხოვრების განმავლობაში თითქმის ყველა ადამიანს ხვდება

მეცნიერებმა ეპშტაინ-ბარის ვირუსთან (EBV) ბრძოლის ახალი, იმედისმომცემი მეთოდი შეიმუშავეს. ვირუსი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებულია და სპეციალისტების შეფასებით, ზრდასრულთა დაახლოებით 95%-ს ორგანიზმში აქვს, თუმცა უმეტეს შემთხვევაში სიმპტომებს არ იწვევს.მიუხედავად ამისა, ეპშტაინ-ბარის ვირუსი დაკავშირებულია არაერთ სერიოზულ დაავადებასთან, მათ შორის კიბოს რამდენიმე ფორმასთან, მრავლობით სკლეროზთან და სხვა მძიმე გართულებებთან.ფრედ ჰატჩისონის ონკოლოგიური ცენტრისა და ვაშინგტონის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა შექმნეს ანტისხეულები, რომლებიც ვირუსის ზედაპირზე არსებულ ორ მნიშვნელოვან ცილას — gp350-სა და gp42-ს — ბლოკავს. სწორედ ეს ცილები ეხმარება ვირუსს B-ლიმფოციტებში შეღწევაში, რომლებიც იმუნური სისტემის ერთ-ერთი მთავარი კომპონენტია.მეცნიერების განმარტებით, ამ პროცესის შეჩერება ხელს უშლის ვირუსის გავრცელებას და შესაძლოა მომავალში მისი ხელახალი გააქტიურებაც თავიდან აიცილოს.კვლევის ფარგლებში, ადამიანის მსგავსი იმუნური სისტემის მქონე თაგვებზე ჩატარებულმა ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ ერთ-ერთმა ანტისხეულმა ეპშტაინ-ბარის ინფექციისგან ეფექტიანი დაცვა უზრუნველყო.„ადამიანის ანტისხეულების პოვნა, რომლებიც ეპშტაინ-ბარის ვირუსს ბლოკავს და იმუნური უჯრედების ინფიცირების საშუალებას არ აძლევს, განსაკუთრებით რთული აღმოჩნდა. საბოლოოდ, ჩვენ გადავდგით მნიშვნელოვანი ნაბიჯი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ვირუსის დაბლოკვისკენ“, — განაცხადა კვლევის ავტორმა, ბიოქიმიკოსმა ენდრიუ მაკგუაიერმა.მკვლევრების თქმით, ახალი მეთოდი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი შეიძლება აღმოჩნდეს ორგანოების ან ძვლის ტვინის გადანერგვის შემდეგ, როდესაც იმუნური სისტემა დასუსტებულია და ეპშტაინ-ბარის ვირუსის გააქტიურების რისკი იზრდება.სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ ჯერ კიდევ საჭიროა დამატებითი კვლევები და ადამიანებზე კლინიკური ცდები, თუმცა მიღებული შედეგები მეცნიერებისთვის მნიშვნელოვან პროგრესად მიიჩნევა.კვლევა ჟურნალში Cell Reports Medicine გამოქვეყნდა.

1778152140

იაპონიის სანაპიროსთან უცნობი ორგანიზმი აღმოაჩინეს

მეცნიერებმა იაპონიის სანაპიროსთან, 9 კილომეტრზე მეტ სიღრმეზე, უცნობი ცხოველი აღმოაჩინეს. აღმოჩენის შესახებ ინფორმაციას ჟურნალი Biodiversity Data Journal აქვეყნებს.ბიოლოგებმა ცხოველი ჯერ კიდევ 2022 წლის ექსპედიციის დროს აღმოაჩინეს. 4 წლის განმავლობაში მეცნიერებმა ეს ორგანიზმი ვერცერთ ცნობილ ჯგუფს ვერ მიაკუთვნეს, ამიტომ პუბლიკაციაში ის მოხსენიებულია, როგორც „ცხოველი კლასიფიკაციაში დაუდგენელი პოზიციით“.კვლევის ავტორების აღწერით, თეთრი ფერის არსება ჰგავდა შიშველლაყუჩა მოლუსკს გამონაზარდებით. ამასთან, ეს ორგანიზმი ყველა ცნობილ მოლუსკზე 4 კილომეტრით უფრო ღრმად ბინადრობს.ორგანიზმი აღმოაჩინეს ერთ-ერთ ღრმულში, რომელიც ტექტონიკური ფილების გადაადგილების შედეგად წარმოიქმნა. ეს არის ოკეანის ყველაზე ღრმა მონაკვეთები, რომლებიც ადამიანისთვის ერთ-ერთ ყველაზე რთულად მისაწვდომ და, შესაბამისად, დედამიწის ყველაზე ნაკლებად შესწავლილ არეალად რჩება.

1778136720

ახალი იმედი ავტოიმუნური დაავადებების მკურნალობაში - მალე შეიძლება მზად იყოს დაავადების სამკურნალო საშუალება

მეცნიერები ავტოიმუნური დაავადებების სამკურნალოდ ინოვაციურ მიდგომაზე მუშაობენ, რომელიც იმუნური სისტემის „შეცდომით მოქმედ“ უჯრედებს მიზანმიმართულად ანადგურებს. საუბარია გენური ინჟინერიით მოდიფიცირებულ T-ლიმფოციტებზე — ე.წ. CAR-T უჯრედებზე, რომლებიც უკვე წარმატებით გამოიყენება კიბოს გარკვეული ფორმების წინააღმდეგ.როგორც ლონდონის კინგსის კოლეჯის მკვლევარი რუბენ ბენჯამინი აცხადებს, ამ მიმართულებით ინტერესი სწრაფად იზრდება და მსოფლიოში უკვე ათეულობით კლინიკური ცდა მიმდინარეობს. მისი თქმით, პირველი სამკურნალო საშუალებები შესაძლოა უახლოეს პერიოდში გახდეს ხელმისაწვდომი, რადგან ისინი არსებულ პრეპარატებთან შედარებით გაცილებით ეფექტიან შედეგებს აჩვენებს.CAR-T თერაპია ეფუძნება პაციენტისგან აღებულ T-უჯრედების გენურ მოდიფიკაციას, რათა მათ კონკრეტული სამიზნე — ამ შემთხვევაში, „შეცდომით მოქმედი“ იმუნური უჯრედები — ამოიცნონ და გაანადგურონ. ავტოიმუნური დაავადებების დროს სწორედ ასეთი უჯრედები უტევენ ორგანიზმის საკუთარ ქსოვილებს, რაც სხვადასხვა პათოლოგიას იწვევს, მათ შორის პირველ ტიპის დიაბეტს, გაფანტულ სკლეროზსა და წითელ მგლურას.მიუხედავად იმისა, რომ CAR-T ტექნოლოგია თავდაპირველად კიბოს სამკურნალოდ შეიქმნა, ბოლო კვლევებმა აჩვენა, რომ ის შესაძლოა ეფექტიანი იყოს ავტოიმუნური დაავადებების შემთხვევაშიც. გერმანიაში ჩატარებულმა პირველმა ცდებმა, მძიმე ფორმის წითელი მგლურას მქონე პაციენტებში, მოულოდნელად დადებითი შედეგები აჩვენა — მკურნალობის შემდეგ პაციენტების მდგომარეობა მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა, ხოლო მოდიფიცირებული უჯრედები ორგანიზმიდან დროთა განმავლობაში გაქრა, რაც იმუნურ სისტემას აღდგენის საშუალებას აძლევს.მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ განსხვავებით ონკოლოგიური შემთხვევებისგან, ავტოიმუნური დაავადებების დროს სერიოზული გვერდითი ეფექტები იშვიათად ფიქსირდება. ეს შესაძლოა იმით აიხსნას, რომ ასეთ პაციენტებში იმუნური სისტემა მთლიანობაში უფრო სტაბილურ მდგომარეობაშია.ამჟამად CAR-T თერაპიით მსოფლიოს მასშტაბით რამდენიმე ასეულ ადამიანს მკურნალობენ. წინასწარი მონაცემები მიუთითებს, რომ მეთოდი ეფექტიანია ისეთი დაავადებების შემთხვევაში, როგორიცაა წითელი მგლურა, მიასთენია და წყლულოვანი კოლიტი. თუმცა, სპეციალისტები ჯერ თავს იკავებენ „სრული განკურნების“ ტერმინის გამოყენებისგან და გრძელვადიან შედეგებს ელოდებიან.მიუხედავად ოპტიმისტური პროგრესისა, გამოწვევები კვლავ რჩება. თერაპია რთული და ძვირადღირებულია, რადგან თითოეული პაციენტისთვის ინდივიდუალურად მზადდება. თუმცა, უკვე მუშავდება ე.წ. „მზა“ CAR-T მკურნალობის მეთოდებიც, რაც მომავალში ხარჯების შემცირებას მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს.მეცნიერები ფრთხილ ოპტიმიზმს გამოთქვამენ და აღნიშნავენ, რომ თუ მიმდინარე კვლევები წარმატებით დასრულდება, ავტოიმუნური დაავადებების მკურნალობაში შესაძლოა გარდამტეხი ეტაპი დადგეს.წყარო

1778089970

კვლევა: Linkin Park-ი სტრესის მოსახსნელად ყველაზე პოპულარულ ჯგუფად დასახელდა

ჯანდაცვის პროგრამული უზრუნველყოფის დეველოპერმა, Tebra-მ, ჩაატარა კვლევა, რომლის მიხედვითაც, სტრესის დროს ადამიანები შვებას ყველაზე ხშირად Linkin Park-ის მოსმენით პოულობენ.ანგარიში ეყრდნობა აშშ-ში გამოკითხული 1 000 ადამიანის მონაცემებს და 560 საჯარო ფლეილისტის (სტრესის მოსახსნელი და ფსიქიკური ჯანმრთელობის თემატიკის) ანალიზს, რომელიც ჯამში 155 626 ტრეკს მოიცავდა. კვლევამ აჩვენა, რომ გარკვეული სიმღერები და სტილი ემოციური შვების ძიებისას მუდმივად ფიგურირებს.გამოკითხულთა 35%-ისთვის მუსიკა სტრესთან ბრძოლის ნომერ პირველი საშუალებაა, რომელიც უსწრებს ვარჯიშს (27%) და ფილმების ყურებას. რესპონდენტთა 72% აცხადებს, რომ მუსიკის მოსმენამ მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა მათი ფსიქიკური ჯანმრთელობა.ამერიკელები სტრესის დროს ყველაზე ხშირად Linkin Park-ს, Adele-სა და Taylor Swift-ს უსმენენ. Linkin Park-ი დასახელდა ნომერ პირველ შემსრულებლად სტრესის შესამცირებლად.​ სტრიმინგის მონაცემებით, სტრესის მოსახსნელ ფლეილისტებში ასევე ხშირად გვხვდებიან: დრეიკი, ტეილორ სვიფთი, Coldplay, The Weeknd-ი, ბილი აილიში და სხვები.

1778088532

TikTok-ის ახალი ტრენდის გამო, ბავშვმა მძიმე დამწვრობა მიიღო

TikTok-ის ახალი ტრენდის გამო, ბავშვმა მძიმე დამწვრობა მიიღო ,- ინფორმაციას BBC ავრცელებს.გამოცემა წერს, რომ ტრენდის გამო ამერიკაში 10 წლის ბავშვმა სახის დამწვრობა მიიღო. ბავშვის დედის განცხადებით, შესაძლოა, ნაიარევი მთელი ცხოვრება დარჩეს სახეზე.ექსპერტები მოუწოდებენ მშობლებს, ესაუბრონ შვილებს ინტერნეტ-გამოწვევების კოპირების საფრთხეებზე.TikTok-ის წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ ნებისმიერი კონტენტი, რომელიც ხელს უწყობს სახიფათო ქცევას, რამაც შეიძლება სერიოზული დაზიანება გამოიწვიოს, კომპანიის საზოგადოების სახელმძღვანელო პრინციპების დარღვევაა და წაიშლება.

1778013700

მეცნიერებმა „ყველაზე მომაკვდინებელი“ კიბოს ვაქცინა შექმნეს: პირველადი შედეგები იმედისმომცემია

აშშ-ში გამართულ კიბოს კვლევის კონფერენციაზე მეცნიერებმა პანკრეასის კიბოს წინააღმდეგ შექმნილი უახლესი ექსპერიმენტული mRNA ვაქცინა წარადგინეს, რომელიც უკვე კლინიკურ ცდებს გადის და პირველ ეტაპზე იმედისმომცემ შედეგებს აჩვენებს.პანკრეასის კიბო ერთ-ერთ ყველაზე მომაკვდინებელ სიმსივნედ მიიჩნევა. მიუხედავად იმისა, რომ იგი შედარებით იშვიათია, პაციენტების დაახლოებით 87% დიაგნოზის დასმიდან ხუთ წელსაც ვერ აღწევს. ამ მიმართულებით კვლევები ათწლეულებია მიმდინარეობს, თუმცა გადარჩენის მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად არ გაუმჯობესებულა.ახალი ვაქცინა განსხვავდება ტრადიციული მიდგომებისგან, რადგან თითოეულ პაციენტზე ინდივიდუალურად არის მორგებული. იგი მზადდება ამოკვეთილი სიმსივნიდან მიღებული გენეტიკური მასალის საფუძველზე და მიზნად ისახავს იმუნური სისტემის „გაწვრთნას“, რათა ორგანიზმმა კონკრეტული კიბოს უჯრედები ამოიცნოს და გაანადგუროს. მეცნიერების განმარტებით, ასეთი „განათლებული“ იმუნური უჯრედები ორგანიზმში წლების განმავლობაში შეიძლება დარჩეს და დაავადების წინააღმდეგ დაცვა უზრუნველყოს.კვლევის ფარგლებში ჩატარებული პირველი ფაზის კლინიკურ ცდაში მონაწილეობა მიიღო 16 პაციენტმა, რომელთაც პანკრეასის სიმსივნე ოპერაბელურ სტადიაში ჰქონდათ. ოპერაციის შემდეგ მათ პერსონალიზებული ვაქცინა, ასევე იმუნოთერაპია და ქიმიოთერაპია ჩაუტარდათ.ვაქცინის მიღების შემდეგ რვა პაციენტში დაფიქსირდა ძლიერი იმუნური პასუხი — მათი T-ლიმფოციტები კიბოს უჯრედების ამოსაცნობად გააქტიურდა. ამ ჯგუფიდან შვიდი პაციენტი ოპერაციიდან თითქმის ექვსი წლის შემდეგაც ცოცხალი იყო. საპირისპიროდ, იმ პაციენტებში, რომლებშიც იმუნური რეაქცია არ განვითარდა, გადარჩენის მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად დაბალი აღმოჩნდა — მხოლოდ ორი მათგანი გადარჩა.კვლევის ავტორების განცხადებით, იმ პაციენტების დაახლოებით 90%, რომლებშიც ვაქცინამ იმუნური პასუხი გამოიწვია, ექვსი წლის შემდეგაც ცოცხალია. ერთ-ერთი პაციენტი, რომელმაც მკურნალობა 66 წლის ასაკში დაიწყო, დღეს 72 წლისაა და აცხადებს, რომ თავს კარგად გრძნობს და მიღებული შედეგებით კმაყოფილია.მიუხედავად დადებითი შედეგებისა, სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ კვლევა ჯერ საწყის ეტაპზეა. პანკრეასის კიბო ხშირად გვიან სტადიაზე ვლინდება — შემთხვევების 90%-ზე მეტში დიაგნოზი მაშინ ისმება, როცა ქირურგიული ჩარევა უკვე შეუძლებელია. ასეთ შემთხვევებში ხუთწლიანი გადარჩენის მაჩვენებელი 3,2%-მდე მცირდება, რის გამოც ჯერ უცნობია, რამდენად ეფექტიანი იქნება ვაქცინა გვიან სტადიაზე მყოფ პაციენტებში.ამ დროისთვის კლინიკური ცდების მეორე ფაზა უკვე დაწყებულია. მეცნიერები ფრთხილ ოპტიმიზმს გამოთქვამენ და იმედოვნებენ, რომ პერსონალიზებული mRNA ვაქცინა მომავალში პანკრეასის კიბოს მკურნალობის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მეთოდად იქცევა.წყარო

1778010478

რა არის ჰანტავირუსი, რომლითაც საკრუიზო გემზე სამი ადამიანი დაიღუპა

ჰანტავირუსის სავარაუდო გავრცელების გამო, არგენტინასა და კაბო-ვერდეს შორის მოძრავ საკრუიზო გემზე სამი ადამიანი დაიღუპა..ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის თანახმად, პოტენციურად სასიკვდილო ვირუსის ერთი შემთხვევა უკვე დადასტურდა.თუმცა, სავარაუდო გავრცელებამ გააჩინა კითხვები იმის თაობაზე, ვრცელდება თუ არა ადამიანიდან ადამიანზე ვირუსი, რომელიც როგორც წესი, მღრღნელებთან კონტაქტით ვრცელდება.რამდენად გავრცელებულია ჰანტავირუსებიეს ვირუსები მთელ მსოფლიოში გვხვდება, ინფიცირების შემთხვევები მთელი წლის განმავლობაში ფიქსირდება. მაგალითად, წელიწადში რამდენიმე ათასი შემთხვევა ფიქსირდება ჩინეთში, რუსეთსა და სამხრეთ კორეაში.ამერიკის კონტინენტზე, ფინეთსა და საფრანგეთში ფიქსირდება წელიწადში რამდენიმე ასეული შემთხვევა.ჰანტავირუსების გარკვეული შტამები, რომლებიც მხოლოდ მღრღნელებში გვხვდება — ვირთხებში, თაგვებსა და მემინდვრიებში — ადამიანებშიც ვრცელდება.რამდენად სახიფათოაჰანტავირუსები ორ ჯგუფად იყოფა: ძველი მსოფლიოს ვირუსებად (ევროპა, აზია და აფრიკა) და ახალი მსოფლიოს ვირუსებად (ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკა).ძველი მსოფლიოს ვირუსების შემთხვევაში, სიკვდილიანობის მაჩვენებელი შეიძლება 14 პროცენტი იყოს. თუმცა, ისეთ განვითარებულ ქვეყნებში, როგორიცაა საფრანგეთი, ფატალური შემთხვევები უკიდურესად იშვიათია და ძირითადად ეხება ადამიანებს, რომლებსაც უკვე აქვთ ჯანმრთელობის პრობლემები.ზოგიერთი შემთხვევა უსიმპტომოა ან მხოლოდ ტკივილით შემოიფარგლება, მაგალითად, მუცლის ტკივილით ან მსუბუქი ხველით. თუმცა, იშვიათ შემთხვევაში შეიძლება თან ახლდეს თირკმლის პრობლემები, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს თირკმლის მწვავე, მაგრამ შექცევადი უკმარისობა.ახალი მსოფლიოს ვირუსების შემთხვევაში, სიკვდილიანობის მაჩვენებელმა შეიძლება 40 პროცენტს გადააჭარბოს. ინფექცია სწრაფად ვრცელდება ფილტვებში და იწვევს სუნთქვის და ზოგჯერ გულის პრობლემებს.მკურნალობარაც უფრო სწრაფად იმკურნალებს ადამიანი, მით უკეთესია პროგნოზი.ვინაიდან არ არსებობს კონკრეტულად ჰანტავირუსის სამკურნალო საშუალება, ექიმები მხოლოდ სიმპტომებს მართავენ.თუკი ვირუსი მძიმედ აზიანებს ფილტვებს, საჭირო ხდება ჟანგბადით თერაპია ინტენსიურ მზრუნველობის განყოფილებაში.განსაკუთრებული რისკის ქვეშ არიან კონკრეტულ სფეროებში მომუშავე ადამიანები, მაგალითად, სატყეო საქმესა და სოფლის მეურნეობაში.სხვა ნებისმიერი ინფექციის მსგავსად, ყველაზე მეტად რისკის ქვეშ არიან ხანდაზმულები, შესუსტებული იმუნური სისტემის მქონენი და ადამიანები, რომლებსაც უკვე აქვთ ჯანმრთელობის პრობლემები.არის თუ არა გადამდებიჯერჯერობით უცნობია, იყო თუ არა გემზე მომხდარი შემთხვევა ანდების ვირუსის გავრცელება.ანდების ვირუსი ჰანტავირუსის ერთადერთი შტამია, რომლის შემთხვევაშიც დადასტურებულია ადამიანიდან ადამიანზე გადადება, მაგრამ ამისათვის საჭიროა ახლო და ხანგრძლივი კონტაქტი — მაგალითად, ოჯახში.ადამიანები ძირითადად ინფიცირდებიან ცხოველთა ნერწყვით, ექსკრემენტებით ან შარდით დაბინძურებული აეროზოლების შესუნთქვით, მათ ფეკალიებთან პირდაპირი კონტაქტით, ნაკბენით ან ნაკაწრით.საკრუიზო გემის შემთხვევაში, არსებობს ორი შესაძლო სცენარი — ადამიანიდან ადამიანზე გადადება ან ცალკეული ინფიცირება გემზე ასვლამდე, მაგალითად, თუ მათ იქამდეც ერთად იმოგზაურეს.რა შეიძლება გამოავლინოს ვირუსის სეკვენირებამგემზე ინფიცირებულ ადამიანთა ვირუსის სეკვენირება (გენომის თანმიმდევრობის გაშიფვრა) გამოავლენს, ჰანტავირუსის რომელი შტამით იყვნენ ისინი ინფიცირებული.ვინაიდან გემი არგენტინის სამხრეთში მდებარე კუნძულ უშუაიადან იყო გამოსული, მეცნიერებს ეჭვი ანდების ვირუსზე აქვთ, რადგან იქ სწორედ ის ცირკულირებს.თუმცა, თუკი ის ახალი მსოფლიოს სხვა რომელიმე შტამია, მაგალითად, სახელად სინ-ნომბრე, რომელიც მხოლოდ ჩრდილოეთ ამერიკაში ცირკულირებს — შეიძლება გამოვრიცხოთ ინფიცირება სამხრეთ ამერიკაში.თუკი ახალი მსოფლიოს ჰანტავირუსი გემზე ადამიანებს შორის გავრცელდა, შემთხვევა უპრეცედენტო იქნება.მომზადებულია Agence France-Presse-ის მიხედვით.

1778005842

შექმნეს ყურსასმენი, რომელიც მომხმარებლის ტვინის სიგნალებს კითხულობს

ნეიროტექნოლოგიური სტარტაპი Neurable ახალ ტიპის ყურსასმენების შექმნაზე მუშაობს, რომლებიც არაინვაზიურ ტვინი-კომპიუტერის ინტერფეისს (BCI) ეფუძნება. კომპანიის ინფორმაციით, AI-ით გაძლიერებული სენსორული ტექნოლოგიის ინტეგრირება შესაძლებელია სხვადასხვა მოწყობილობაში — მათ შორის ყურსასმენებში, სათვალეებსა და სხვა ტარებად აქსესუარებში.Neurable-მა თანამშრომლობა დაიწყო აუდიოტექნოლოგიურ კომპანიასთან Master & Dynamic, რის ფარგლებშიც იგეგმება MW75 Neuro LT მოდელის ყურსასმენების გამოშვება. მოწყობილობა მომხმარებლის ყურადღების დონის მონიტორინგს შეძლებს და მუშაობის პროცესის შეფასებას შეეცდება. სავარაუდო ფასი დაახლოებით 700 დოლარი იქნება.მსგავს ტექნოლოგიებზე მუშაობენ სხვა კომპანიებიც, მათ შორის Neuralink, თუმცა მისი მიდგომა განსხვავებულია და ტვინში იმპლანტების ჩანერგვას გულისხმობს, მაშინ როცა Neurable არაინვაზიურ მეთოდს იყენებს.მიუხედავად ინოვაციური იდეისა, ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ არაინვაზიური BCI ტექნოლოგია ჯერ კიდევ განვითარების ეტაპზეა და მას ხშირად სიგნალის სიზუსტისა და სტაბილურობის პრობლემები აქვს.ამასთან, ცნობილია, რომ კომპანიას თანამშრომლობა აკავშირებს აშშ-ის თავდაცვის უწყებასთან — პროექტის მიზანი სამხედრო ავიაციის ეკიპაჟის მენტალური მდგომარეობის შეფასებაა. აღნიშნული მიმართულება გარკვეულ ეთიკურ კითხვებსაც აჩენს, განსაკუთრებით ტვინის მონაცემების დამუშავებასა და პირადი სივრცის დაცვასთან დაკავშირებით.კრიტიკოსების ნაწილი შიშობს, რომ მსგავსი ტექნოლოგიები მომავალში ადამიანის ქცევის კონტროლის რისკებსაც გააჩენს, რაც დისკუსიის ერთ-ერთ მთავარ თემად რჩება.

1777980240

როგორ პოულობენ დაკარგული ძაღლები სახლისკენ მიმავალ გზას

ხშირად ვისმენთ ისტორიებს, როდესაც დაკარგული ძაღლები შინ დასაბრუნებლად წარმოუდგენლად დიდ მანძილს გადიან ხოლმე. ასეთი ამბების გაგების შემდეგ, ხშირად იბადება კითხვა - და მაინც როგორ პოულობენ სახლისკენ მიმავალ გზას ჩვენი ოთხფეხა მეგობრები. მეცნიერებს ამაზე პასუხი აქვთ.მკლევრების თქმით, მათ ეს უნარი თავიანთი წინაპრისგან, რუხი მგლისგან მიიღეს.კვალზე სიარული ერთ-ერთი მეთოდია, რომელსაც ძაღლები გარემოში ორიენტაციისთვის იყენებენ.  ცუგების ყნოსვა ადამიანისაზე 100 ათასჯერ უფრო მძაფრია, რაც საშუალებას აძლევთ, აღმოაჩინონ ყველაფერი.გარდა ამისა, ძაღლებს ნაცნობი ობიექტების ამოცნობა მხედველობით, სუნითა და ხმითაც შეუძლიათ. ისინი აანალიზებენ, სად იმყოფებიან მოცემულ მომენტში და სად არის მათი სახლი.