1779261660

ერთ საკმაოდ გავრცელებულ ვიტამინს ჩახლართული კავშირი აქვს კიბოსთან - რის შესახებ საუბრობენ მეცნიერები

როგორც წესი, ვიტამინები მარტივად განიმარტება — მიიღეთ სწორი რაოდენობით და თქვენი სხეული იბრწყინებს.რეალობაში კი, ადამიანის ორგანიზმი უფრო ნიუანსურია. თქვენს რაციონში შემავალი ჭარბი ან ზედმეტად ცოტა ვიტამინები ან მინერალები შეიძლება დაკავშირებული აღმოჩნდეს მნიშვნელოვან პრობლემებთან; თუმცა, თუმცა ამ კავშირის მნიშვნელობის ინტერპრეტაცია ყოველთვის მარტივი არ არის.ამ ვიტამინებს შორის ერთ-ერთია B12.უკვე მრავალი წელია, ის ერთ-ერთ საუკეთესო ვიტამინად ითვლება, რომელიც თქვენს სხეულს სწორად ფუნქციონირებაში ეხმარება. თუ ამ ვიტამინის ნაკლებობა გაქვთ, ამას აუცილებლად იგრძნობთ — მუდმივი დაღლილობა და შენელებული კოგნიტური ფუნქცია B12-ის დეფიციტის ყველაზე გავრცელებული სიმპტომებია.თუმცა, ახალი კვლევები მიუთითებს, რომ B12-ის უფრო ფართო სურათი არეულია, ავლენს კავშირს B12 არანორმალურ დონეებსა და გარკვეული ტიპის კიბოებს შორის — მათ შორისაა ფილტვის, ძუძუს, საყლაპავი მილისა და მსხვილი ნაწლავის კობოები.B12, იგივე კობალამინი არის ვიტამინი, რომლის გარეშეც ვერცერთი ცხოველი ვერ იცოცხლებს. ხელს უწყობს დნმ-ის და მიელინის წარმოქმნას, რომელიც იცავს ჩვენს ნერვებს, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია სისხლის წითელი უჯრედების მომწიფებისათვის, ასევე პროცესებისთვის, რომლებიც მოიცავს როგორც ცხიმოვან, ისე ამინომჟავებს.ვინაიდან მცენარეებს B12 არ სჭირდებათ და არც გამოიმუშავებენ, ეს ვიტამინი ბუნებრივად მხოლოდ ცხოველებისგან მიღებულ საკვებ პროდუქტებში გვხვდება. შესაბამისად, ხალხს, რომელიც მცენარეულ საკვებზეა ან მათი სხეული საკვებ ნივთიერებებს ცუდად შეიწოვს, ხშირად აწუხებთ B12-ის დეფიციტი.დნმ-ის სინთეზსა და სტაბილიზაციაში მისი როლი, სულ მცირე, ნაწილობრივ მაინც არის ის მიზეზი, რამაც მეცნიერებს გადააწყვეტინა, შეესწავლათ მისი კავშირი კიბოსთან. კიბო დნმ-ის დაზიანებით იწყება და მიჩნეულია, რომ B12-ის მწვავე დეფიციტი ირიბად ერევა უჯრედების მიერ დნმ-ის კოპირებისა და აღდგენის პროცესებში.ამ კავშირის შესწავლამ ზოგიერთი მკვლევარი მიიყვანა იმ დასკვნამდე, რომ ვიტამინ B12-ის ჯანსაღი დონის შენარჩუნება ხელს შეუწყობს უჯრედების დაცვას იმ სახის გენეტიკური არასტაბილურობისგან, რომელიც კიბოსთანაა დაკავშირებული.თუმცა, სხვა კვლევებმა წყალი კიდევ უფრო აამღვრია — აჩვენა კავშირი სისხლში B12-ის უჩვეულოდ მაღალ დონესა და ფილტვის კიბოს შორის.მთელ მსოფლიოში, მრავალ სხვადასხვა კვლევაში, კიბოს შემთხვევებში დაფიქსირდა B12-ის არანორმალურად დაბალი და არანორმალურად მაღალი დონე.საინტერესოა, ნიშნავს თუ არა ეს იმას, რომ B12-ის დაუბალანსებელი მიღება კიბოს იწვევს? არა. სინამდვილეში, შესაძლოა, პირიქითაც იყოს.ერთ-ერთი მთავარი სირთულე ის არის, რომ მკვლევრები ხშირად ორ განსხვავებულ რამეს ზომავენ — რამდენ B12-ს მოიხმარენ ადამიანები და რა ოდენობის ეს ვიტამინი ცირკულირებს მათ სისხლში.ესენი აუცილებლად ერთი და იგივე არ არის, რადგან სისხლში B12-ის დონეზე გავლენას ახდენს არა მხოლოდ კვება, არამედ ისიც, როგორ ინახავს, იყენებს და გადააადგილებს ორგანიზმი ამ ვიტამინს.ღვიძლი დიდი ოდენობით B12-ს ინახავს და რამდენიმე სახის კიბო, მათ შორის ღვიძლის და ის კიბოები, რომლებიც სხეულში აგრესიულად ვრცელდება — არღვევს ამ ვიტამინის შენახვის, ტრანსპორტირებისა და გამოთავისუფლების პროცესს.ზოგიერთი კიბო ასევე ზრდის იმ ცილების წარმოებას, რომლებსაც სისხლის მიმოქცევაში B12 გადააქვთ. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ სისხლის ტესტებში B12-ის მომატებული დონე ზოგჯერ შეიძლება იყოს დაავადების სიმპტომი ან გვერდითი ეფექტი და არა გამომწვევი მიზეზი.მკვლევარები ჯერ კიდევ ცდილობენ გაარკვიონ, თუ ზუსტად რას ნიშნავს B12-ის მომატებული დონე.2026 წელს ჩატარებულ კვლევაში, რომელშიც მსხვილი ნაწლავის კიბოს 37 000-ზე მეტი პაციენტი მონაწილეობდა, დადგინდა, რომ B12-ის ძალიან მაღალი დონის მქონეებს გადარჩენის მნიშვნელოვნად უარესი შედეგები ჰქონდათ, მაგრამ მიზეზშედეგობრივი კავშირის დადგენა ვერ შეძლეს და ამის ნაცვლად, ივარაუდეს, რომ B12 შესაძლოა აგრესიული დაავადების ბიომარკერის ფუნქციას ასრულებდეს.ადამიანებზე ჩატარებული კვლევების 2022 წლის მიმოხილვამ დაასკვნა, რომ ჯერ კიდევ არ არსებობს მყარი მტკიცებულება იმისა, რომ B12-ის ჭარბი მიღება, B12-ის მაღალი დონე ან მისი დანამატების სახით მიღება პირდაპირ იწვევს კიბოს, B12-ის ანომალიურ დონეებსა და დაავადებას შორის განმეორებითი კავშირის მიუხედავად.კიდევ ერთ, 2024 წელს ჩატარებულ მიმოხილვაში შეისწავლეს კიბოს პაციენტებში B12-ის დონეები და დაასკვნეს, რომ „კიბოს დიაგნოზის მქონე პაციენტებში B12-ის მომატებული დონის დიაგნოსტიკური მნიშვნელობა გაურკვეველი რჩება და პოტენციურად შეიძლება დაკავშირებული იყოს საპირისპირო მიზეზობრიობასთან“.სურათი კიდევ უფრო გაართულა 2024 წელს ვიეტნამში კიბოს 3758 პაციენტზე ჩატარებულმა კვლევამ.ამ კვლევაში შეადარეს B12 ვიტამინის მიღება კიბოს მქონეებში და კიბოს არმქონე 2995 ადამიანში; მიიღეს U-ს ფორმის კავშირი — როგორც უჩვეულოდ დაბალი, ისე უჩვეულოდ მაღალი მოხმარების მქონე ადამიანებს აღენიშნებოდათ კიბოს საერთო რისკის მომატება საშუალო დიაპაზონის მქონე ადამიანებთან შედარებით.ვიეტნამში ჩატარებული კვლევის თანახმად, ეს შეიძლება არც ისე მკაფიო იყოს, თუმცა აქვს მნიშვნელოვანი შეზღუდვებიც.იმ სხვა მრავალი კვლევის მსგავსად, რომლებშიც B12-ისა და კიბოს კავშირი შეისწავლეს, ეს კვლევაც დაკვირვებითი იყო, რაც იმას ნიშნავს, რომ მას მხოლოდ ასოციაციების იდენტიფიცირება შეეძლო და არა პირდაპირი მიზეზშედეგობრივი კავშირის. ამას გარდა, მკვლევრები ეყრდნობოდნენ კითხვარებს საკვების შესახებ, რაც გრძელვადიან პერსპექტივაში კვების არასრულყოფილი საზომი იყოს.ყველაზე მაღალი მოხმარების ჯგუფებიც კი დღეში საშუალოდ მხოლოდ 2,97 მიკროგრამ B12-ს იღებდნენ — რაც მნიშვნელოვნად არ აღემატება კვების სტანდარტულ რეკომენდაციებს, დღეში 2,4-დან 2,8 მიკროგრამამდე B12-ს.კვლევის ფართო ნაწილთან ასეთი შეუსაბამობებით, კავშირი კიბოსა და B12-ს შორის გაურკვეველი რჩება; მკვლევრები ჯერ კიდევ ცდილობენ დაადგინონ, ეს ვიტამინი ხელს უწყობს ამ დაავადებას, მისი შედეგია, თუ ორივე ერთად.თუმცა, ერთი რამ აშკარაა. როგორც სხვა ბევრი რამ ცხოვრებაში, ზედმეტობა ან ძლიერ ნაკლებობა არის ის, რის გამოც შეიძლება პრობლემები შეგექმნათ.მომზადებულია ScienceAlert-ის მიხედვით.

1779128331

საჭმლის მომზადება დემენციის განვითარების რისკს 67%-ით ამცირებს - მეცნიერების დასკვნა

სახლში საჭმლის მომზადება, შესაძლოა, ჯანმრთელობისთვის დადებითი შედეგის მომტანი აღმოჩნდეს.  ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ ის ადამიანები, რომლებიც  საკვებს კვირაში ერთხელ სახლში ამზადებენ, დემენციის განვითარების გაცილებით დაბალი რისკის წინაშე დგანან. დაკვირვების მანძილზე მეცნიერებმა  65 წელს გადაცილებული 11 ათასამდე ადამიანის სამედიცინო მონაცემები შეისწავლეს. მოხალისეებს უნდა შეევსოთ კითხვარი - რამდენად ხშირად ამზადებდნენ სახლში საკვებს. როგორი იყო მათი კულინარიული შესაძლებლობები და ა.შ. კვლევის შედეგებმა აჩვენა, რომ სახლში კვირაში ერთხელ მაინც საჭმლის მომზადება დემენციის რისკს მამაკაცებში 23%-ით, ხოლო ქალებში 27%-ით ამცირებდა. გარდა ამისა, მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ  იმ კვლევის მონაწილეების შემთხვევაში,  რომლებსაც  კულინარიული უნარები საერთოდ არ ჰქონდა, კვირაში ერთხელ  სახლში საჭმლის მომზადება  დემენციის რისკის 67%-ით შემცირებასთან იყო დაკავშირებული. „ეს შედეგი განსაკუთრებით საინტერესოა, რადგან ის მიუთითებს, რომ თავად საჭმლის მომზადებამ შეიძლება უზრუნველყოს კოგნიტური სტიმულაცია და სწავლის შესაძლებლობები, რაც სასარგებლოა ტვინის ჯანმრთელობისთვის“, - ამბობენ მეცნიერები. 

1779115226

პლასტმასის მილიარდობით ნანონაწილაკი ჩაის და ყავის ჭიქაში - პლასტმასას ჩაიდანების ფარული საფრთხე

ცნობილია, რომ მიკროპლასტმასა ჩვენს სასმელებში ხვდება ბოთლებიდან, ჭიქებიდან, შეფუთვიდან. ახალმა კვლევამ  აჩვენა, რომ პლასტმასით ყოველდღიურად „გვამარაგებს“ პლასტმასის ჩაიდნებიც.კვლევის შედეგების მიხედვით,  ფინჯანი ჩაი და ყავა შეიძლება  მიკროპლასტმასას მილიარდობით ნაწილაკს შეიცავდეს - დაბინძურების წყარო კი პლასტმასას ელექტრო ჩაიდანებია.ავსტრალიის ქვინზლენდის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა შეისწავლეს პოლიპროპილენის 8 ჩაიდანი. აღმოჩნდა, რომ წყლის ადუღებისას, ჩაიდნის შიდა ზედაპირიდან ყოველ მილილიტრ წყალზე თითქმის 12 მილიონი პლასტმასის ნანო ნაწილაკი გამოიყოფა. ეს ნიშნავს დაახლოებით 3 მილიარდ ნაწილაკს საშუალო ზომის ჭიქაში! და ეს კიდევ იქამდე, ვიდრე მასში ჩაის პაკეტს მოათავსებთ, რომელიც თავის მხრივ მიკროპლასტმასას მილიარდობით ნაწილაკს გამოყოფს.რამდენად სახიფათოა: მეცნიერებმა ჯერ დაზუსტებით არ იციან, მაგრამ მიკროპლასტმასას ყლაპვას ბევრი კვლევა ჯანმრთელობის ისეთ პრობლემებს უკავშირებს , როგორიცაა ნაწლავებისა და ფილტვის პრობლემები, ნეიროდეგენერაციული დაავადებები. პლასტმასას შეიძლება გადაჰქონდეს პათოგენები და ბაქტერიებიც.  

1779091079

მეცნიერებმა დინოზავრის აქამდე უცნობი სახეობა აღწერეს

ტაილანდელმა და ბრიტანელმა მკვლევრებმა გიგანტური ბალახისმჭამელი დინოზავრის აქამდე უცნობი სახეობა აღწერეს. სტატია მათი ნამუშევრის შესახებ ჟურნალში Scientific Reports გამოქვეყნდა.დინოზავრის ძვლები პირველად 10 წლის წინ, ტაილანდის ჩაიაფუმის პროვინციაში აღმოაჩინეს - ისინი შემთხვევით ადგილობრივმა მცხოვრებმა იპოვა. არქეოლოგიური გათხრები 2024 წლამდე გრძელდებოდა.დინოზავრს, რომელიც სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში ბინადართაგან ყველაზე დიდი აღმოჩნდა, Nagatitan chaiyaphumensis-ი ეწოდა. სახელი მომდინარეობს სიტყვებისგან „ნაგა“ (მითური გველისმაგვარი არსება აზიურ ფოლკლორში) და „ტიტანი“, ასევე ჩაიაფუმის პროვინციის დასახელებისგან.იმ ქანების ასაკიდან გამომდინარე, სადაც ძვლები იპოვეს, მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ დინოზავრი დაახლოებით 100-120 მილიონი წლის წინ ცხოვრობდა. ის 27 ტონას იწონიდა (დაახლოებით იმდენივეს, რასაც ათი თანამედროვე სპილო), სიგრძეში კი 27 მეტრს აღწევდა.ნაგატიტანი ზაუროპოდების ოჯახს ეკუთვნოდა - გრძელკისრიან ბალახისმჭამელ დინოზავრებს. ამ ოჯახის სხვა ცნობილი წარმომადგენლები არიან დიპლოდოკები და ბრონტოზავრები.

1778878970

ექიმები უიშვიათეს სამედიცინო შემთხვევას აღწერენ - ქალი კიბოსგან მკურნალობის გარეშე განიკურნა

59 წლის ქალი, რომელსაც მკლავში აგრესიული ავთვისებიანი სიმსივნე — მიქსოფიბროსარკომა — დაუდგინდა, ამჟამად რემისიაშია, მიუხედავად იმისა, რომ მკურნალობა არ ჩატარებია. მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ სიმსივნის გაქრობა ბიოფსიამ გამოიწვია, რომელმაც ორგანიზმში ძლიერი იმუნური რეაქცია აამოქმედა.როგორც მეცნიერები განმარტავენ, ეს მსოფლიოში მხოლოდ მეცხრე დადასტურებული შემთხვევაა, როდესაც ამ ტიპის კიბო ბიოფსიის ჩატარებიდან რამდენიმე კვირაში თავისთავად გაქრა.„ეს უკიდურესად გამორჩეული შემთხვევაა. ყველაფერი მიუთითებს იმაზე, რომ ბიოფსიის შედეგად იმუნური სისტემა გააქტიურდა, რამაც კიბოს ზრდაზე ძალიან სწრაფი გავლენა მოახდინა“, — აცხადებს ტობი ლოურენსი, რომელიც საფრანგეთის მარსელ-ლუმინის იმუნოლოგიის ცენტრი-ში მუშაობს.ქალმა ექიმს მას შემდეგ მიმართა, რაც მკლავში სწრაფად მზარდი და მტკივნეული კოპი შენიშნა. სიმსივნის ზომა დაახლოებით 2 სანტიმეტრს აღწევდა და დისკომფორტს იწვევდა.როჰიტ შარმა და მისი კოლეგები მარშფილდის კლინიკური ჯანმრთელობის სისტემა-დან პაციენტს ბიოფსია წვრილი ნემსით ჩაუტარეს. კვლევამ დაადასტურა, რომ კოპი მიქსოფიბროსარკომა იყო — შემაერთებელ ქსოვილში განვითარებული აგრესიული კიბო, რომელსაც სწრაფი გავრცელების უნარი აქვს.ორი კვირის შემდეგ ქალი ქირურგთან დაბრუნდა, რათა სიმსივნე მოეცილებინათ, თუმცა ექიმები გაოცებული დარჩნენ — კიბო სრულად გამქრალი აღმოჩნდა.„პაციენტმა აღნიშნა, რომ ბიოფსიიდან 3-4 დღეში შესიება საგრძნობლად შემცირდა“, — იხსენებს შარმა.იმის დასადასტურებლად, რომ სიმსივნე ნამდვილად აღარ არსებობდა, ექიმებმა ქსოვილი ქირურგიულად ამოკვეთეს და დამატებითი კვლევაც ჩაატარეს. შედეგად დადგინდა, რომ სიმსივნური უჯრედები სრულად გაქრალი იყო.მეცნიერების შეფასებით, ბიოფსიამ შესაძლოა სიმსივნური უჯრედების ნაწილი დააზიანა, რამაც ანთებითი სიგნალების გამოყოფა და იმუნური სისტემის გააქტიურება გამოიწვია. ამის შედეგად ორგანიზმმა კიბოს უჯრედების ამოცნობა და განადგურება შეძლო.სპეციალისტები ხაზს უსვამენ, რომ მსგავსი შემთხვევები უკიდურესად იშვიათია და ადამიანების უმეტესობაში ასეთი რეაქცია არ ვითარდება. თუმცა მკვლევრები იმედოვნებენ, რომ ამ უნიკალური შემთხვევების შესწავლა მომავალში კიბოს მკურნალობის ახალი მეთოდების შექმნას შეუწყობს ხელს.კვლევა სამეცნიერო ჟურნალ Journal of Medical Science-ში გამოქვეყნდა.

1778877699

საათი, რომელიც გონების დაკარგვას 5 წუთით ადრე იწინასწარმეტყველებს - მეცნიერები ახალ სისტემას ქმნიან

სამხრეთკორეული ტექნოლოგიური კომპანია Samsung და Chung-Ang University Gwangmyeong Hospital ახალ სისტემაზე მუშაობენ, რომელსაც ვაზოვაგალური გონების დაკარგვის წინასწარ გამოვლენა შეუძლია.კვლევის მიხედვით, სისტემა გონების დაკარგვის ნიშნებს დაახლოებით 5 წუთით ადრე და 84.6%-იანი სიზუსტით აფიქსირებს. ტექნოლოგია Samsung Galaxy Watch 6-ში ჩაშენებულ სენსორებსა და ხელოვნური ინტელექტის ალგორითმს იყენებს, რომლებიც გულისცემასა და პულსის ცვლილებებს რეალურ დროში აანალიზებს.კარდიოლოგიის პროფესორის, ჯუნხვან ჩო განცხადებით, მსგავსი გაფრთხილება პაციენტს საშუალებას მისცემს, გონების დაკარგვამდე დაჯდეს, დაწვეს ან დახმარება გამოიძახოს, რაც სერიოზული ტრავმების რისკს მნიშვნელოვნად შეამცირებს.ვაზოვაგალური გონების დაკარგვა დროებითი მდგომარეობაა, რომელიც ხშირად ძლიერ სტრესს, შიშს ან სისხლის დანახვას უკავშირდება და არტერიული წნევის მკვეთრ დაცემას იწვევს.კომპანიაში აცხადებენ, რომ პროექტი პრევენციული მედიცინის მიმართულებით მნიშვნელოვანი ნაბიჯია, თუმცა ჯერჯერობით უცნობია, როდის გახდება ფუნქცია მომხმარებლებისთვის ხელმისაწვდომი.

1778823399

ხელოვნება და კულტურა ბიოლოგიურ დაბერებას ისევე აფერხებს, როგორც ვარჯიში - კვლევა

ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის (UCL) ახალი კვლევის თანახმად, ხელოვნებასა და კულტურულ აქტივობებში რეგულარული მონაწილეობა ბიოლოგიური დაბერების პროცესს აფერხებს.3 500-ზე მეტი ზრდასრული ადამიანის მონაცემების ანალიზმა აჩვენა, რომ მათ, ვინც კვირაში ერთხელ მაინც პოულობდა დროს კულტურული დასვენებისთვის, დაბერების ტემპი 4%-ით უფრო ნელი ჰქონდათ, ვიდრე მათ, ვინც მსგავს აქტივობებში იშვიათად ერთვებოდა.მკვლევრების განცხადებით, ხელოვნების გავლენა ბიოლოგიურ ასაკზე რეგულარული ვარჯიშის ეფექტის მსგავსია. კვლევაში გამოყენებული „ეპიგენეტიკური საათების“ (ინსტრუმენტები, რომლებიც კითხულობენ დნმ-ზე არსებულ ქიმიურ მოცემულობებს, რათა შეაფასონ, რა სიჩქარით ბერდება ორგანიზმი) მეშვეობით დადგინდა, რომ ხელოვნებით დაკავებულ ადამიანებს უფრო ახალგაზრდა ბიოლოგიური ასაკი აქვთ. მაგალითად, PhenoAge-ის ტესტის მიხედვით, კვირაში ერთხელ კულტურული აქტივობით დაკავებული პირები ბიოლოგიურ დონეზე საშუალოდ ერთი წლით უფრო ახალგაზრდებად გამოიყურებოდნენ.მეცნიერები განმარტავენ, რომ ხელოვნება ამცირებს სტრესს, ანთებით პროცესებს და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკს. კვლევის ავტორების, დეიზი ფანკორტისა და ფეიფეი ბუს თქმით, ეფექტი განსაკუთრებით ძლიერია 40 წელს გადაცილებულ ადამიანებში. მათივე თქმით, რაც უფრო მრავალფეროვანია აქტივობები - იქნება ეს გალერეის სტუმრობა, გუნდში სიმღერა თუ კერამიკის კლასი, მით უფრო მეტია ჯანმრთელობისთვის სასარგებლო „ინგრედიენტი“.მიუხედავად იმისა, რომ ფიზიკური აქტივობა კვლავ რჩება ჯანსაღი დაბერების ერთ-ერთ მთავარ პირობად, ეს კვლევა ადასტურებს, რომ კულტურული ჩართულობაც ჯანმრთელობის ხელშემწყობ ქცევად უნდა იყოს აღიარებული.

1778706574

მიანმაში გიგანტური ლალი აღმოაჩინეს, რომელიც 11 000 კარატიანია

მიანმაში გიგანტური ლალი აღმოაჩინეს, რომლის მასა 11 000 კარატს აღწევს. ადგილობრივი მედიის ინფორმაციით, ეს ერთ-ერთი ყველაზე დიდი და ძვირფასი მინერალია, რომელიც ქვეყანაში ოდესმე უპოვიათ.ძვირფასი ქვა 2.2 კილოგრამს იწონის და მას მანდალაის რეგიონის ქალაქ მოგოკიში მიაკვლიეს — ტერიტორიაზე, რომელიც მსოფლიოში საუკეთესო ხარისხის ლალითაა ცნობილი.მიანმას პრეზიდენტი მინ აუნ ჰლაინი ახალი აღმოჩენილი ლალით ხელში გაზეთ Global New Light of Myanmar-ის გარეკანზეც გამოჩნდა.სპეციალისტების შეფასებით, მიუხედავად იმისა, რომ 1996 წელს იმავე რეგიონში უფრო დიდი — 21 450-კარატიანი ლალი აღმოაჩინეს, ახალი ქვა შესაძლოა გაცილებით ძვირფასი აღმოჩნდეს. ამის მიზეზად ექსპერტები მის განსაკუთრებულ ფერს, მაღალ ხარისხსა და იშვიათ სისუფთავეს ასახელებენ.მიანმას ხელისუფლებას ლალის ზუსტი ღირებულება ამ დრომდე არ დაუსახელებია.ცნობისთვის, მოგოკის რეგიონი საუკუნეების განმავლობაში განსაკუთრებული მნიშვნელობის მქონე ტერიტორია იყო. ისტორიულად, ამ ადგილის დასაუფლებლად იმპერატორები, მეფეები და მხედართმთავრები ხშირად იბრძოდნენ, რადგან სწორედ აქ მოიპოვება მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ძვირადღირებული ლალი.

1778492797

იტალიაში ხელოვნურ ინტელექტზე დამოკიდებულების პირველი შემთხვევა დაფიქსირდა

იტალიაში ხელოვნურ ინტელექტზე დამოკიდებულების მკურნალობის პირველი შემთხვევა დაფიქსირდა. ინფორმაციას ადგილობრივი მედია იტალიის დამოკიდებულ პირთა დახმარების სახელმწიფო სამსახურზე დაყრდნობით ავრცელებს.საავადმყოფოში დაახლოებით 20 წლის გოგონა მოხვდა, რომელიც ხელოვნურ ინტელექტთან მუდმივ კონტაქტში იმყოფებოდა. ვრცელდება ინფორმაცია, რომ ის ნეიროქსელთან ისე ურთიერთობდა, როგორც ნამდვილ მეგობართან და „ყველასა და ყველაფერს“ ჩამოშორდა.„ტოქსიკური მეგობრობა დროთა განმავლობაში დამოკიდებულებაში გადაიზარდა: ეს არის ხელოვნურ ინტელექტზე დამოკიდებულების პირველი შემთხვევა, რომელიც დამოკიდებულებათა მკურნალობის სამსახურის მეთვალყურეობის ქვეშ მოექცა“, - ნათქვამია განცხადებაში.სამედიცინო დაწესებულების მთავარმა ექიმმა ლაურა სუარდიმ აღნიშნა, რომ ხელოვნურ ინტელექტზე დამოკიდებულება მოულოდნელი არ ყოფილა. მისი თქმით, სპეციალისტები წინასწარ ხედავდნენ, რომ მსგავსი ქცევითი სირთულეები წარმოიშობოდა.სუარდიმ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ადამიანის უკეთ გაცნობასთან ერთად, ხელოვნური ინტელექტი იწყებს ზუსტად იმის თქმას, რისი მოსმენაც ამ ადამიანს სურს.

1778177805

ქალაქის ფრინველებს ქალების უფრო ეშინიათ, ვიდრე კაცების - ახალი კვლევა

ევროპაში ჩატარებულმა ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ ქალაქის ფრინველები ქალის მიახლოებაზე უფრო სწრაფად რეაგირებენ, ვიდრე კაცის დანახვაზე. კვლევის შედეგებმა მეცნიერებიც გააოცა.ექსპერიმენტები საფრანგეთში, გერმანიაში, პოლონეთში, ესპანეთსა და ჩეხეთში ჩატარდა. მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ფრინველები კაცებს საშუალოდ ერთი მეტრით უფრო ახლოს უშვებდნენ, ვიდრე გაფრინდებოდნენ, ქალების შემთხვევაში კი უფრო ადრე შინდებოდნენ.კვლევაში მონაწილეობდნენ სხვადასხვა სახეობის ფრინველები — შაშვები, გულწითელები, ბეღურები, კაჭკაჭები, ჩხიკვები, კოდალები და სხვა. მეცნიერების თქმით, შედეგი თითქმის ყველა სახეობაში ერთნაირი აღმოჩნდა.„როგორც ამ დარგში მომუშავე ქალს, გამიკვირდა, რომ ფრინველები ჩვენზე განსხვავებულად რეაგირებდნენ. ბევრი ქცევითი კვლევა ვარაუდობს, რომ ადამიანი დამკვირვებელი ნეიტრალურია, მაგრამ ჩვენს კვლევაში ეს ასე არ იყო ქალაქის ფრინველების შემთხვევაში“, — განაცხადა პრაღის სიცოცხლის მეცნიერებათა ჩეხური უნივერსიტეტის ეკოლოგმა იანინა ბენედეტიმ.მკვლევრების თქმით, ამ ეტაპზე ზუსტად უცნობია, როგორ არჩევენ ფრინველები ადამიანის სქესს. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ისინი შესაძლოა რეაგირებდნენ მოძრაობაზე, გარეგნობაზე ან სუნზე.კვლევის ფარგლებში თითოეულ ფრინველს ერთნაირი ჩაცმულობისა და მსგავსი ფიზიკური მონაცემების მქონე ქალი და კაცი უახლოვდებოდა. დაკვირვებისას ორივე მონაწილე ერთნაირი სიჩქარით მოძრაობდა და ფრინველისკენ პირდაპირ იყურებოდა, რათა განსხვავებები მინიმუმამდე დაეყვანათ.მკვლევრებმა 37 სახეობის ფრინველთან 2000-ზე მეტი მიახლოება შეისწავლეს. მათი თქმით, ქალაქის ფრინველები ადამიანებს შორის უმცირეს განსხვავებებსაც კი ამჩნევენ.„ეს კვლევა წარმოაჩენს, როგორ „ხედავენ“ ქალაქის ბინადარი ცხოველები ადამიანებს, რასაც გავლენა აქვს ურბანულ ეკოლოგიასა და თანასწორობაზე მეცნიერებაში“, — ამბობს ბენედეტი.კვლევა სამეცნიერო ჟურნალში People and Nature გამოქვეყნდა.

1778177607

2026 წელი ყველაზე ცხელი წელი იქნება აღრიცხულთა შორის - რას ამბობენ მეცნიერები

წამყვანი მეცნიერების ნაწილი ვარაუდობს, რომ 2026 წელი დედამიწის ისტორიაში ყველაზე ცხელი წელი იქნება. მათი შეფასებით, ამას კლიმატის ცვლილება და ელ-ნინიოს ძლიერი ეფექტი გამოიწვევს.ამჟამად რეკორდულად ყველაზე ცხელი წელი 2024-ია, როდესაც გლობალურმა საშუალო ტემპერატურამ პირველად გადააჭარბა ინდუსტრიალიზაციამდელ მაჩვენებელს 1,5°C-ით.სპეციალისტების განმარტებით, 2026 წლის მეორე ნახევარში, სავარაუდოდ, დაიწყება ელ-ნინიოს ფაზა — ბუნებრივი კლიმატური პროცესი, რომლის დროსაც წყნარი ოკეანის ეკვატორულ ნაწილში წყლის ტემპერატურა იზრდება და მთელ პლანეტაზე დათბობას იწვევს. ზოგიერთი მოდელის მიხედვით, მოსალოდნელია განსაკუთრებით ძლიერი, ე.წ. „სუპერ ელ-ნინიო“.კოლუმბიის უნივერსიტეტის მკვლევარი James Hansen და მისი კოლეგები მიიჩნევენ, რომ ტემპერატურული რეკორდი შესაძლოა უკვე 2026 წელს დამყარდეს.მეცნიერების თქმით, ამჟამად პლანეტის ტემპერატურას ლა-ნინია ამცირებს, თუმცა ელ-ნინიოს დაწყების შემდეგ გლობალური დათბობა კიდევ უფრო გაძლიერდება.კვლევების თანახმად, ელ-ნინიოს ფონზე მსოფლიოში გაიზრდება ექსტრემალური ამინდის მოვლენების რისკიც — მათ შორის, სითბური ტალღების, გვალვების, ტყის ხანძრებისა და ძლიერი კლიმატური ცვლილებების.განსაკუთრებული საფრთხის წინაშე შეიძლება აღმოჩნდნენ ავსტრალია, სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია, ცენტრალური და სამხრეთი აფრიკა, ასევე ამაზონის ტყეები.თუმცა, ყველა მეცნიერი ერთ აზრზე არ არის. ბრიტანეთის მეტეოროლოგიური სამსახურის ნაწილი მიიჩნევს, რომ ჯერ ნაადრევია იმის თქმა, მოხსნის თუ არა 2026 წელი 2024-ის რეკორდს.მიუხედავად ამისა, სპეციალისტები თანხმდებიან, რომ ელ-ნინიოსა და გლობალური დათბობის ერთობლიობა მსოფლიოსთვის უპრეცედენტო კლიმატურ გამოწვევებს შექმნის.ინფორმაცია გამოცემა New Scientist-ზე დაყრდნობით გავრცელდა.

1778175748

ისტორიაში პირველად, ექიმებმა პაციენტს ბავშვობაში გაყინული ქსოვილით სპერმის წარმოქმნის უნარი აღუდგინეს

ბელგიელმა ექიმებმა მსოფლიოში პირველად შეძლეს პაციენტისთვის სპერმის წარმოქმნის უნარის აღდგენა ბავშვობაში გაყინული სათესლე ჯირკვლის ქსოვილის გამოყენებით. სპეციალისტები ამ მიღწევას მნიშვნელოვან ნაბიჯად მიიჩნევენ იმ მამაკაცებისთვის, რომლებმაც ბავშვობაში ჩატარებული ქიმიოთერაპიის ან სხივური თერაპიის გამო ნაყოფიერება დაკარგეს.კვლევა ბრიუსელის უნივერსიტეტის საავადმყოფოსა და ბრიუსელის თავისუფალი უნივერსიტეტის (VUB) სამედიცინო გუნდმა ჩაატარა.მედიკოსების ინფორმაციით, პაციენტს ბავშვობაში ნამგლისებრუჯრედოვანი ანემიის დიაგნოზი დაუსვეს. მკურნალობის დაწყებამდე, 2008 წელს, ექიმებმა მისი ერთ-ერთი სათესლე ჯირკვალი ამოიღეს და მომავალი გამოყენებისთვის გაყინეს.წლების შემდეგ, როდესაც პაციენტმა შვილის ყოლა გადაწყვიტა, გაირკვა, რომ მის ორგანიზმში სიცოცხლისუნარიანი სპერმატოზოიდები აღარ არსებობდა. ამის შემდეგ ექიმებმა ბავშვობაში გაყინული ქსოვილის გადანერგვის გადაწყვეტილება მიიღეს.2025 წელს ჩატარებული ოპერაციის დროს სპეციალისტებმა სათესლე ჯირკვალსა და სათესლე პარკში ქსოვილის რამდენიმე ნაწილი გადანერგეს. ერთი წლის შემდეგ კი პაციენტის ორგანიზმმა სიცოცხლისუნარიანი და მოძრავი სპერმატოზოიდების გამომუშავება დაიწყო.მკვლევრების განმარტებით, სპერმატოზოიდები ამ ეტაპზე მხოლოდ გადანერგილ უბნებში წარმოიქმნება და ბუნებრივი გზით განაყოფიერებისთვის შესაძლოა საკმარისი არ იყოს. შესაბამისად, მომავალში პაციენტს, სავარაუდოდ, ინ ვიტრო განაყოფიერების პროცედურა დასჭირდება.სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ მიუხედავად იმისა, რომ კვლევა მხოლოდ ერთ პაციენტს მოიცავს, შედეგი ძალიან იმედისმომცემია და შესაძლოა მომავალში უშვილობის მკურნალობის ახალი მიმართულება გახდეს.მეცნიერები ახლა აკვირდებიან, რამდენ ხანს შეინარჩუნებს გადანერგილი ქსოვილი ფუნქციონირებას და შეძლებს თუ არა მიღებული სპერმა ჯანმრთელი შთამომავლობის გაჩენას.კვლევის შედეგები სამეცნიერო პლატფორმაზე medRxiv გამოქვეყნდა.