არა მხოლოდ მზის დაბნელება: რატომ გახდება 2026 წლის 12 აგვისტო წლის მთავარი ასტრონომიული დღე

2026 წლის 12 აგვისტოს მზის სრული დაბნელება ნებისმიერ ამინდში დაუვიწყარ სანახაობად იქცევა. ეს მოვლენა უნიკალური ასტრონომიული მოვლენების მთელ კვირეულს გახსნის.

საიდან გამოჩნდება დაბნელება 2026 წლის 12 აგვისტოს
12 აგვისტოს მთვარის ჩრდილი აღმოსავლეთ გრენლანდიას, დასავლეთ ისლანდიასა და ჩრდილოეთ ესპანეთს გაივლის. პორტუგალიის მცირე მონაკვეთიც სრული ფაზის ზოლის სიახლოვეს აღმოჩნდება. ვიწრო კორიდორის შიგნით მთვარე მზეს სრულად 2 წუთამდე და 18 წამამდე დაფარავს.

მათ, ვინც სრული ფაზის ზოლში აღმოჩნდება, მაქსიმალური კონცენტრაცია მართებთ. სრული დაბნელება იმდენად ხანმოკლეა, რომ ზედმეტი ფუსფუსი ან "იდეალური კადრის" გადაღების მცდელობა ადამიანს მთავარს მარტივად აშორებს. მთავარი კი ცასა და გარემოზე საკუთარი თვალით დაკვირვებაა.

სრული ფაზის ზოლის მიღმა, ნაწილობრივი დაბნელების ვრცელი ზონა დიდ ბრიტანეთს, ევროპის დიდ ნაწილს, ჩრდილოეთ ამერიკის მონაკვეთებსა და ჩრდილო-დასავლეთ აფრიკას მოიცავს. 

დაკვირვების თავისებურებები სხვადასხვა რეგიონში

დიდ ბრიტანეთში სრული ფაზის ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური "ალტერნატივა" - დღის მიწურულს ნაწილობრივი დაბნელება მოსალოდნელია. ქვეყნის უმეტეს ნაწილში მზის დისკოს დაახლოებით 90% დაიფარება. დასავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით ეს მაჩვენებელი უფრო მაღალი იქნება. ლონდონში, მანჩესტერსა და გლაზგოში დაფარვა დაახლოებით 91%-ს მიაღწევს, ხოლო კარდიფსა და ბელფასტში - ოდნავ მეტს.

მაქსიმალური ფაზა ბრიტანეთის ზაფხულის დროით 19:05-დან 19:13 საათამდე დადგება. ამ დროს მზის დისკო დასავლეთ-ჩრდილო-დასავლეთის ჰორიზონტზე დაბლა იქნება. მნათობის ასეთი დაბალი მდებარეობა შესაძლოა გადამწყვეტ ფაქტორად იქცეს. ეს ის დაბნელება არ არის, რომელსაც შენობებს, ხეებსა თუ ოფისებს შორის უნდა ადევნოთ თვალი. სანაპირომ, კლდემ, ბორცვმა ან ღია ველმა შეიძლება გადაწყვიტოს, დაინახავთ მზის თხელ რკალს თუ საერთოდ ვერაფერს.

დასავლეთით სუფთა ჰორიზონტის არსებობა მოითხოვს, რომ ცა მოწმენდილი იყოს არა მხოლოდ თქვენს თავზე, არამედ წინ, ათეულობით და ასეულობით კილომეტრზეც. ეს კიდევ უფრო კრიტიკულია აღმოსავლეთ ესპანეთისა და ბალეარის კუნძულებისთვის. იქ სრული ფაზა მაშინ მოხდება, როდესაც მზე და მთვარე ჰორიზონტიდან სულ რამდენიმე გრადუსზე იქნებიან.

ჩრდილოეთ ამერიკაში დაბნელება ნაკლებად ღრმა, თუმცა მაინც შესამჩნევი იქნება. რაც უფრო ჩრდილო-აღმოსავლეთით წახვალთ, მზის მით უფრო დიდი ნაწილი დაიფარება.

აშშ-ში ყველაზე ღრმა ნაწილობრივ ფაზას მენის ჩრდილოეთი დაინახავს. ბოსტონი, ნიუ-იორკი, ფილადელფია და ახალი ინგლისის ნაწილი კი ნაშუადღევს მთვარის მიერ მზის მხოლოდ მცირე "ნაკბენს" დააკვირდებიან.

კანადაში, განსაკუთრებით აღმოსავლეთსა და ჩრდილოეთში, სანახაობა უფრო შთამბეჭდავი იქნება. ნიუფაუნდლენდში მზის დისკოს ნახევარზე მეტი დაიფარება. ატლანტიკური კანადის დანარჩენი ნაწილი კი უფრო მეტს დაინახავს, ვიდრე აშშ-ის ტერიტორიის უმეტესობა.

როგორ შევიგრძნოთ დაბნელების ჯადოქრობა უსაფრთხოდ
დაკვირვების ადგილის მიუხედავად, სპეციალური დამცავი საშუალებების გარეშე მზის ყურება საფრთხეს შეიცავს. აუცილებელია დაბნელებისთვის განკუთვნილი სერტიფიცირებული სათვალეები ან ოპტიკისთვის განკუთვნილი საიმედო მზის ფილტრები. თხელი ღრუბლები დაკვირვებას უსაფრთხოდ ვერ აქცევს. ვერც ჩვეულებრივი მზის სათვალე გიშველით. მზისთვის მოკლე თვალის შევლებაც კი მხოლოდ სპეციალური ფილტრებითაა დასაშვები.

ღრუბლების როლი
ღრუბლიანმა, "რძისფერმა" ცამ შესაძლოა გვირგვინი დაფაროს, თუმცა სიბნელე უფრო მკვეთრი და მოულოდნელი გახადოს. ეს არარეალურობის შეგრძნებას აძლიერებს.

სწორედ ამიტომ აფასებენ ადამიანები დაბნელების გამოცდილებას ასე ძლიერად. მიზეზი მხოლოდ ფოტოები არ არის. მიზეზი მთელი გარემოს შეცვლაა. ღრუბლებს, გაფუჭების სანაცვლოდ, მომენტის უცნაურობისა და დრამის ხაზგასმა შეუძლიათ...ვრცლად