ტოკიპონა - 150 სიტყვისგან შემდგარი ყველაზე მარტივი ენა მსოფლიოში, რომლის მიზანიც ხალხის გაბედნიერებაა, ქართულ სიტყვებსაც შეიცავს

ტოკიპონა არის უმარტივესი ენა 150 სიტყვაზე ნაკლები
მსოფლიოს მოსახლეობა 8 მილიარდზე მეტი ადამიანია. კომუნიკაციისთვის ვიყენებთ 7 000 ენიდან ერთს ან მეტს, რომლებიც გამოიგონეს ათობით ათასი წლის წინ. მათ შორის არის როგორც შედარებით ადვილად შესასწავლი ენები, ასევე ძალიან რთული - მაგალითად, ამერიკულ ინდიელთა ენაში - Chippewa არის ზმნის 6000 ფორმა, რომელთა დამახსოვრება თითქმის შეუძლებელია. მაგრამ იცით თუ არა, რომ ჩვენი პლანეტის რამდენიმე ათას მცხოვრებს შეუძლია ისაუბროს და წეროს უმარტივეს ენაზე, რომელიც მოიცავს 150 სიტყვაზე ნაკლებს? ამ ენაზე დაიწერა წიგნები და გამოდის ჟურნალიც კი. მას ასევე ეძღვნება რამდენიმე სამეცნიერო ნაშრომი. ამ ენის მთავარი დანიშნულებაა ხალხის გაბედნიერება.

ყველაზე მარტივი ენა მსოფლიოში
მსოფლიოში ყველაზე მარტივ ენას ტოკიპონა ჰქვია. ეს ძალიან უჩვეულო სიტყვა ითარგმნება როგორც "სიკეთის ენა" და შეიძლება მოგეჩვენოს, რომ ის მოდის ტროპიკული კუნძულიდან, სადაც ყველაზე ბედნიერი ხალხი ცხოვრობს.
ფაქტობრივად, ტოკიპონა კანადაში, ლინგვისტმა სონია ლანგმა განავითარა. პირველად, ახალი ენის შესახებ ინფორმაცია ინტერნეტში 2001 წელს გამოჩნდა - შემქმნელის თქმით, მასზე მუშაობის დროს იგი შთაგონებული იყო ტაოსა და ზენის ჩინური სწავლებებით, ასევე პრიმიტივისტი ფილოსოფოსების ნაშრომებით. უფრო მეტი გაგებისთვის, აღსანიშნავია, რომ ეს მოაზროვნეები დარწმუნებულნი იყვნენ, რომ კაცობრიობის ცივილიზაციის პროგრესი და განვითარება ყოველთვის არ მოაქვს პოზიტიურ ცვლილებებს. ძალიან მოკლედ რომ ვთქვათ, ისინი დარწმუნებულნი იყვნენ, რომ ბედნიერება უბრალოებაშია.

ტოკიპონას ენის მახასიათებლები
ტოკიპონას ენა უმარტივესად ითვლება, რადგან მასში მხოლოდ 125 ფესვია - სონია ლანგის თქმით, ისინი ყველაზე საჭირონი არიან კომუნიკაციისთვის. ისინი ნასესხები იყო მსოფლიოს სხვადასხვა ენებიდან, მათ შორის ფინურიდან, ქართულიდან, ესპერანტოდან და ჩინურიდანაც კი. ყველა სიტყვა მაქსიმალურად არის გამარტივებული; სხვა ენების მრავალი სირთულე უბრალოდ იგნორირებულია ტოკიპონაში.
ტოკიპონას ლექსიკონი არ შეიცავს ცხოველებისა და მცენარეების სახელებს. ენაში ბევრი სიტყვაა, ამიტომ თითოეულ არსებულს მრავალი განსხვავებული მნიშვნელობა აქვს. მაგალითად, სიტყვა „პონა" შეიძლება გავიგოთ როგორც „კარგი“, „ბედნიერი“, „მარტივი“ ან თუნდაც „შეკეთება“. სიტყვის მნიშვნელობის გაგება მხოლოდ კონტექსტიდან შეიძლება. მაგალითად, თუ სიტყვა „პონა“ არის ობიექტის აღმნიშვნელი სიტყვის გვერდით, მაშინ ჩვენ ვსაუბრობთ ამ ობიექტის შეკეთებაზე. თუ ახლოს ასეთი სიტყვა არ არის, მაშინ ჩვენ ვსაუბრობთ კეთილ ადამიანზე.

როგორ იწერება სიტყვები ტოკიპონაში
ტოკიპონას ენაზე სიტყვების დასაწერად არის 14 ცნობილი ლათინური ასოს ნაკრები. ისინი იკითხება და იწერება ისე, როგორც ჩვენ დიდი ხანია შევეჩვიეთ, რაც ასევე მნიშვნელოვნად ამარტივებს ენას. ლათინური ანბანის გარდა, ადამიანები, რომლებმაც იციან ტოკიპონა, ზოგჯერ იყენებენ სხვა დამწერლობის სისტემებს.
ერთ-ერთ მათგანს ჰქვია sitelen pona და შეიქმნა Sonja Lang-ის მიერ 2014 წელს. ამ ანბანის თითოეული სიმბოლო ნიშნავს კონკრეტულ სიტყვას ენის მცირე ლექსიკონიდან. მათი შერევით შეგიძლიათ შექმნათ მნიშვნელოვანი წინადადებები.

მეორე ალტერნატიული წერის სისტემას Tokipona-სთვის ეწოდება sitelen sitelen. ის შეიმუშავა ჯონათან გეიბლმა და უფრო რთულია, რადგან უფრო დეტალურ იეროგლიფებს მოიცავს. გასაკვირია, რომ მისი დახმარებითაც კი შეგიძლიათ დაწეროთ რთული დოკუმენტები და სხვა ტექსტები.
ტოკიპონას ასევე აქვს საკუთარი ჟესტების ენა - toki pona luka. თითოეულ სიტყვას ან ასოს აქვს ინდივიდუალური ნიშანი და გამოირჩევა ხელის ფორმით, სხეულთან მიმართებით მდებარეობით და ა.შ.

ვინ ლაპარაკობს ტოკიპონაზე
თავიდან ტოკიპონაზე მხოლოდ yahoo-ის ჯგუფებში საუბრობდნენ. 2016 წლის მონაცემებით, მსოფლიოში ყველაზე მარტივ ენას დაახლოებით 3100 ადამიანი ფლობს.

2014 წელს სოლია ლანგმა გამოსცა წიგნი „ტოკიპონა: სიკეთის ენა“, რომელშიც მან დეტალურად აღწერა, თუ როგორ უნდა გამოიყენოთ ენა. 2020 წელს, ენთუზიასტების ჯგუფმა დაიწყო მუშაობა ჟურნალ "Lipu Tenpo"-ს გამოცემაზე, რომელიც ითარგმნება როგორც "დროის წიგნი".
ინტერნეტის გარეთ ხალხი ბევრს არ ლაპარაკობს ტოკიპონაზე. თუმცა, მეცნიერებმა რამდენიმე სამეცნიერო ნაშრომიც კი მიუძღვნეს. მაგალითად, 2007 წელს გაირკვა, რომ ტოკიპონას ენაზე ფიქრი და აზროვნება ეხმარება ნეგატიურ ფიქრებთან გამკლავებაში და 2010 წელს ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ გამარტივებული ენა საუკეთესოდ აღიქმება მეტყველების ამომცნობი სისტემებით.

ასევე ნახეთ:

მაშველებმა სტიქიის ზონაში ტყუპი დის ცხედრები იპოვეს

გაითვალისწინე ეს წესები, რომ 9 თებერვალს თქვენს ცხოვრებაში ბედნიერება და წარმატება შემოვიდეს