სიმპტომები, რომლებიც შესაძლოა თავში სიმსივნეზე მიანიშნებდეს
1791576039
სად არის საქართველოში შავი ჭირისთვის ბუნებრივი კერები და რამდენად რეალურია საფრთხე - ინტერვიუ ეპიდემიოლოგთან
1921 წლის შემდეგ საქართველოში შავი ჭირი აღარ დაფიქსირებულა, თუმცა ორი ბუნებრივი კერა კვლავ არსებობს - რას ამბობს ეპიდემიოლოგი.
- საქართველოში დღემდე არსებობს შავი ჭირის ორი ბუნებრივი კერა. სად მდებარეობს ისინი და რომელ მათგანშია უფრო აქტიური ცირკულაცია?
- საქართველოში შავი ჭირის ორი ბუნებრივი კერაა. პირველი - ვაკე-მთისწინა, ანუ სამხრეთ-აღმოსავლეთის კერა. იგი მოიცავს დედოფლისწყაროსა და გარდაბნის მიმდებარე ტერიტორიებს და დაკავშირებულია აღმოსავლეთ საქართველოს ნახევრადუდაბნო ზონებთან, მათ შორის იორისა და ალაზნის აუზის ლანდშაფტებთან. NCDC-ის მასალებში ამ კერის შემადგენლობაში ასევე მოხსენიებულია სიღნაღისა და სხვა მიმდებარე ტერიტორიები
მეორე - მაღალმთიანი, ანუ სამხრეთ კავკასიის მაღალმთიანი კერა. იგი ძირითადად ჯავახეთის ზეგანსა და სამხრეთ საქართველოს მაღალმთიან ტერიტორიებს მოიცავს - მათ შორის ნინოწმინდის, ახალქალაქის, დმანისისა და სხვა მიმდებარე რაიონების ნაწილებს.
რაც შეეხება კითხვას, რომელია დღეს უფრო აქტიური: საჯაროდ ხელმისაწვდომი NCDC-ის მიმდინარე მონაცემები არ გვაძლევს საფუძველს, რომ 2026 წლისთვის ზუსტად დავასახელოთ ერთი კერა, როგორც მუდმივად „უფრო აქტიური“. თუმცა საქართველოს უახლესი, მკაფიოდ დოკუმენტირებული ეპიზოოტიური გააქტიურება სწორედ სამხრეთ-აღმოსავლეთის, დედოფლისწყაროს კერაში დაფიქსირდა: 2019 წელს, როდესაც ველურ მღრღნელებსა და რწყილებში Y. pestis გამოვლინდა და სულ 27 შტამი იქნა იზოლირებული. დროულმა აღმოჩენამ შესაძლებელი გახადა ადამიანებში შესაძლო გავრცელების თავიდან აცილება. ამრიგად, უახლესი ფართოდ დადასტურებული ეპიზოოტიური გააქტიურება საქართველოში სამხრეთ-აღმოსავლეთის, დედოფლისწყაროს კერაში აღირიცხა, მაგრამ ორივე ბუნებრივი კერა მუდმივ ზედამხედველობას საჭიროებს.
- როგორ შეიძლება ადამიანი დაინფიცირდეს საქართველოში?
- ადამიანის ინფიცირების ძირითად გზას წარმოადგენს ინფიცირებული რწყილის ნაკბენი, რომელიც Yersinia pestis-ის გადაცემის უმნიშვნელოვანეს მექანიზმს წარმოადგენს. აღნიშნული გზა განსაკუთრებით დაკავშირებულია ბუბონური ჭირის განვითარებასთან და ითვლება დაავადების გავრცელების კლასიკურ მექანიზმად როგორც საქართველოში, ისე ენდემურ კერებში მსოფლიოს სხვა რეგიონებში.
შედარებით იშვიათ შემთხვევებში ინფექციის წყაროს შეიძლება წარმოადგენდეს ინფიცირებული შინაური ცხოველი, მათ შორის კატა, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც მას უვითარდება პნევმონიური (ფილტვისმიერი) ფორმა. ასეთ შემთხვევაში ადამიანის დაინფიცირება შესაძლებელია ინფიცირებული ცხოველის სასუნთქი გზებიდან გამოყოფილი ინფექციური აეროზოლის ან რესპირატორული წვეთების ინჰალაციის შედეგად.
შავი ჭირის ფილტვისმიერი ფორმის დროს ინფექციის გადაცემა შესაძლებელია ასევე ადამიანიდან ადამიანზე, ინფიცირებული პირის სასუნთქი გზებიდან ხველისა და ცემინებისას გამოყოფილი ინფექციური წვეთების ინჰალაციის გზით. შესაბამისად, პნევმონიური ფორმა ხასიათდება ადამიანიდან ადამიანზე გადაცემის პოტენციალით, რაც მას განსაკუთრებულ ეპიდემიოლოგიურ მნიშვნელობას ანიჭებს.
საქართველოში ადამიანის შავი ჭირით ინფიცირება ძირითადად შესაძლებელია ბუნებრივ კერაში ყოფნისა და ინფიცირებულ მღრღნელებთან ან მათ პარაზიტებთან კონტაქტის შედეგად. ინფიცირების უმნიშვნელოვანეს მექანიზმს წარმოადგენს Yersinia pestis-ით ინფიცირებული რწყილის ნაკბენი, რომლის საშუალებითაც გამომწვევი მღრღნელიდან ადამიანს გადაეცემა.
