გასაჯაროვდა ჩერნობილის ავარიიდან 40 წლის შემდეგ ჩატარებული კვლევის შედეგები

ჩერნობილის 1986 წლის კატასტროფის შედეგად გარემოში მოხვედრილმა ბირთვული საწვავის მიკროსკოპულმა ნაწილაკებმა პრაქტიკულად უცვლელად შეინარჩუნეს კრისტალური სტრუქტურა. აღნიშნული ფაქტი მოწმობს, რომ რადიოაქტიული მასალები ასეთი ნაწილაკების შიგნით შეიძლება ხანგრძლივი დროის განმავლობაში დარჩეს.

კვლევისთვის ჰანოვერის ლაიბნიცის უნივერსიტეტისა და დრეზდენ-როსენდორფის ჰელმჰოლცის ცენტრის მეცნიერებმა უკრაინაში შეგროვებული ექვსი ნიმუში შეისწავლეს. ნაწილაკების შიდა სტრუქტურა საფრანგეთში, გრენობლში, მაღალი ენერგიის რენტგენული გამოსხივების გამოყენებით გაანალიზდა, წერს Interesting Engineering.

1986 წელს ჩერნობილის ატომურ ელექტროსადგურზე მომხდარი ავარიის დროს გარემოში მოხვდა ე.წ. "ცხელი ნაწილაკები" — 8-დან 50 მიკრომეტრამდე ზომის მიკროსკოპული ნატეხები, რომლებიც რადიოაქტიურ მასალებს შეიცავდა. მათი აგებულების დეტალურად შესასწავლად მეცნიერებმა თითოეული ნიმუში დაახლოებით 2000 სხვადასხვა კუთხით გააანალიზეს. ამან საშუალება მისცა, ნაწილაკების შემადგენლობასა და შიდა სტრუქტურაზე უფრო ზუსტი წარმოდგენა შექმნილიყო.

შედეგებმა აჩვენა, რომ გამოკვლეულ ნიმუშებში ბირთვული საწვავის კრისტალური სტრუქტურა პრაქტიკულად უცვლელი დარჩა.

ნაწილაკების ნაწილი წააგავდა ურანის დიოქსიდზე დაფუძნებულ საწყის საწვავს. დანარჩენებში მკვლევრებმა აღმოაჩინეს მასალა, რომელშიც ბირთვული საწვავი შეერწყა რეაქტორში მის გარშემო არსებულ ცირკონიუმს. კიდევ ერთი ჯგუფი შეიცავდა ნივთიერებებს, რომლებიც რეაქტორის გრაფიტის შემანელებლის წვის პროცესში წარმოიქმნა.

რატომ იწვევს შეშფოთებას რადიოაქტიური ნაწილაკების მდგრადობა?

ნაწილაკების სტრუქტურის შენარჩუნებას დიდი მნიშვნელობა აქვს იმის გასაგებად, თუ როგორ იქცევა რადიოაქტიური ნივთიერებები გარემოში.

როგორც მკვლევრები განმარტავენ, მდგრად ნაწილაკებს შეუძლიათ შიგნით შეინარჩუნონ ის მასალები, რომლებიც რადიოაქტიური დაშლის შედეგად წარმოიქმნება. ამის გამო, ნიადაგსა თუ წყალში მათი გამოთავისუფლება შესაძლოა უფრო ნელა მოხდეს.

ამავდროულად, ასეთი სტაბილურობა არ ნიშნავს იმას, რომ დაბინძურება უსაფრთხო გახდა. ნაწილაკებს შეუძლიათ ხანგრძლივად დაიკავონ რადიოაქტიური ნივთიერებები, რომლებიც მოგვიანებით მაინც შეიძლება მოხვდეს გარემოში.

მეცნიერები ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ კვლევის შედეგების განზოგადება ჩერნობილის გასხვისების ზონის მთელ ტერიტორიაზე არ შეიძლება. მათ შეისწავლეს მხოლოდ ექვსი ნაწილაკი ორი სხვადასხვა ადგილიდან, ხოლო ასეთი მასალების თვისებები შესაძლოა მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს.

მკვლევრები გეგმავენ ექსპერიმენტების გაგრძელებას, რათა უფრო დეტალურად შეისწავლონ ავარიის შემდეგ დარჩენილი რადიოაქტიური მასალების ქცევა.

ამ ეტაპზე მიღებული შედეგები არ იძლევა ჩერნობილის  ზონაში მოქმედი შეზღუდვების გაუქმების საფუძველს. ისინი მხოლოდ გვეხმარება უკეთ გავიაზროთ, თუ როგორ იცვლება ათწლეულების განმავლობაში კატასტროფის დროს გაფრქვეული მასალები.