სიცოცხლის ხანგრძლივობაზე გენეტიკის გავლენა შესაძლოა უფრო დიდი იყოს, ვიდრე აქამდე ეგონათ - ახალი კვლევა

ახალი საერთაშორისო კვლევის თანახმად, ადამიანის სიცოცხლის ხანგრძლივობაზე გენეტიკის გავლენა შესაძლოა მნიშვნელოვნად უფრო დიდი იყოს, ვიდრე მეცნიერები ათწლეულების განმავლობაში მიიჩნევდნენ.

კვლევა, რომელიც ავტორიტეტულ სამეცნიერო ჟურნალ Science-ში გამოქვეყნდა, ისრაელის ვეიცმანის მეცნიერების ინსტიტუტის (Weizmann Institute of Science) მკვლევრებმა ჩაატარეს. მათი ანალიზის მიხედვით, როდესაც გათვალისწინებულია მხოლოდ ბუნებრივი დაბერებით გამოწვეული სიკვდილი და გამორიცხულია ისეთი გარეგანი მიზეზები, როგორიცაა ავტოსაგზაო შემთხვევები, ინფექციები, ძალადობა ან სხვა უბედური შემთხვევები, გენეტიკა ადამიანის სიცოცხლის ხანგრძლივობის დაახლოებით 50–55%-ს განსაზღვრავს.

აქამდე ჩატარებული კვლევების უმეტესობა მიუთითებდა, რომ გენეტიკის წილი მხოლოდ 10–25% იყო, ხოლო დანარჩენზე ცხოვრების წესი და გარემო ფაქტორები მოქმედებდა. ახალი ნაშრომი კი ამ შეფასებას ეჭვქვეშ აყენებს და აჩვენებს, რომ წინა გამოთვლებში მნიშვნელოვანი დამაბრკოლებელი ფაქტორები სრულად არ იყო გათვალისწინებული. 

კვლევის ფარგლებში მეცნიერებმა ტყუპების შესახებ დიდი მონაცემთა ბაზები და მათემატიკური მოდელები გამოიყენეს. მათი მიზანი იყო ერთმანეთისგან გაემიჯნათ ბიოლოგიური დაბერების პროცესით გამოწვეული სიკვდილი და გარეგანი მიზეზებით გამოწვეული სიკვდილი. სწორედ ამ მიდგომამ აჩვენა, რომ მემკვიდრეობითი ფაქტორების როლი გაცილებით მაღალია, ვიდრე აქამდე ითვლებოდა. 

მკვლევრები ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ ეს არ ნიშნავს, თითქოს ადამიანის სიცოცხლის ხანგრძლივობა მხოლოდ გენებით იყოს განსაზღვრული. მათი შეფასებით, დარჩენილი დაახლოებით 45–50% კვლავ გარემო პირობებზე, ცხოვრების წესზე, შემთხვევით ბიოლოგიურ პროცესებსა და ჯანმრთელობის დაცვის ხარისხზეა დამოკიდებული. ამიტომ ჯანსაღი კვება, ფიზიკური აქტივობა, მოწევაზე უარის თქმა და ქრონიკული დაავადებების კონტროლი კვლავაც მნიშვნელოვან როლს ასრულებს. 

ექსპერტების შეფასებით, აღმოჩენა შესაძლოა დაბერების ბიოლოგიის კვლევაში მნიშვნელოვანი ნაბიჯი აღმოჩნდეს. თუ მეცნიერები უკეთ გაიგებენ, რომელი გენები ახდენს სიცოცხლის ხანგრძლივობაზე ყველაზე დიდ გავლენას, მომავალში შესაძლოა შეიქმნას ახალი პრეპარატები და თერაპიები, რომლებიც დაბერების პროცესის შენელებას ან ასაკთან დაკავშირებული დაავადებების პრევენციას შეუწყობს ხელს.