გიორგი ფხაკაძე

რა სიმპტომები ახასიათებს დენგეს ვირუსს, რომელიც საქართველოში დაფიქსირდა

საქართველოში დენგეს ერთი შემთხვევა დაფიქსირდა. ამის შესახებ „პრაიმტაიმს“ გიორგი ფხაკაძე ესაუბრა.როგორც ფხაკაძე ამბობს, დენგე საქართველოში ჩამოსულ უცხო ქვეყნის მოქალაქეს დაუდასტურდა და ის ახლა თბილისში, ერთ-ერთ კლინიკაშია მოთავსებული. მისივე თქმით, ამ ეტაპზე მოსახლეობისთვის პანიკის საფუძველი არ არსებობს.რა არის დენგეს ცხელება?დენგეს ცხელება კოღოს მიერ გადამდები ვირუსული ინფექციაა, რომელიც გამოწვეულია დენგეს ოთხი მონათესავე ვირუსით (DENV-1-დან DENV-4-მდე). იგი გადადის ინფიცირებული Aedes კოღოს ნაკბენით, განსაკუთრებით... Aedes aegypti, რომელიც, როგორც წესი, დღის საათებში კბენს.დენგეს, რომელსაც მეტსახელად „ძვლების მოტეხილობის ცხელება“ ეწოდება, შეუძლია გამოიწვიოს სახსრებისა და კუნთების ძლიერი ტკივილი, მაღალი სიცხე, თავის ტკივილი და კანზე გამონაყარი.დაავადება ენდემურია 100-ზე მეტ ქვეყანაში და ბოლო წლებში მისი სიხშირე და სიმძიმე გაიზარდა კლიმატის ცვლილების, ურბანიზაციისა და კოღოების კონტროლის არასაკმარისი ძალისხმევის გამო.ინდოეთში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, ლათინურ ამერიკაში თუ აფრიკაში იმყოფებით, ცნობიერების ამაღლება და ადრეული მოქმედება სერიოზული გართულებების თავიდან ასაცილებლად გადამწყვეტ როლს თამაშობს.დენგეს ცხელების სიმპტომებისიმპტომები, როგორც წესი, კოღოს ნაკბენიდან 4-7 დღის შემდეგ ვლინდება. ისინი შეიძლება იყოს მსუბუქიდან მძიმემდე და განსხვავდებოდეს ასაკობრივი ჯგუფის მიხედვით.კლასიკური დენგეს ცხელების საერთო სიმპტომები: მაღალი ცხელება (105°F-მდე ან 40.5°C-მდე) სახსრებისა და კუნთების ძლიერი ტკივილი თავის ტკივილი ტკივილი თვალების უკან წითელი გამონაყარი კანზე, რომელიც იწყება გულმკერდიდან/ზურგიდან და ვრცელდება კიდურებსა და სახეზე პირღებინება დიარეა დაღლილობა ან სისუსტე ზოგიერთ ადამიანს შეიძლება ჰქონდეს მსუბუქი სიმპტომები ან საერთოდ არ ჰქონდეს ისინი - განსაკუთრებით პირველი ინფექციის დროს. მაინც მნიშვნელოვანია ნიშნების მონიტორინგი და ექიმთან კონსულტაცია, თუ რისკის ქვეშ ხართ.როგორ ვრცელდება დენგე?დენგე პირდაპირ არ გადადის ერთი ადამიანიდან მეორეზე.აი, როგორ ვრცელდება ის:კოღო კბენს ადამიანს, რომელსაც უკვე აქვს დენგეს ცხელება.ვირუსი კოღოში შედის.შემდეგ კოღო სხვას კბენს და ვირუსს მას გადასცემს.ეს კოღოები, როგორც წესი, დღისით კბენენ, განსაკუთრებით დილით ადრე და გვიან შუადღისას. ისინი ხშირად მრავლდებიან სუფთა, მშვიდ წყალში, რომელიც გვხვდება ისეთ რაღაცებში როგორიცაა ვედროები, ყვავილების ქოთნები ან სახლების მახლობლად ღია წყლის ავზები. საკუთარი თავის დასაცავად მნიშვნელოვანია, თავიდან აიცილოთ კოღოს ნაკბენები და ხელი შეუშალოთ მათ გამრავლებას თქვენს გარშემო.დენგეს ცხელების მკურნალობადენგეს ცხელების სპეციფიკური ანტივირუსული მკურნალობა არ არსებობს. ადამიანების უმეტესობა გამოჯანმრთელდება მოსვენების, სითხის დაგროვების და სიმპტომების შემსუბუქების შემდეგ. თუმცა, სამედიცინო მეთვალყურეობა მნიშვნელოვანია, განსაკუთრებით საშუალო ან მძიმე შემთხვევებში. როდის მიმართოთ სამედიცინო დახმარებასთუ თქვენ ან თქვენს გარშემო მყოფი ვინმე ბოლო დროს იმყოფებოდა დენგეს ცხელებით დაზიანებულ ტერიტორიაზე და განუვითარდა ისეთი სიმპტომები, როგორიცაა მაღალი სიცხე, სხეულის ძლიერი ტკივილი, გამონაყარი ან ღებინება, მნიშვნელოვანია დაუყოვნებლივ მიმართოთ ექიმს. დენგე ზოგჯერ შეიძლება სხვა ვირუსულ დაავადებებში აგვერიოს, ამიტომ ადრეული ტესტირება სერიოზული გართულებების თავიდან აცილებაში დაგეხმარებათ.დაუყოვნებლივ მიმართეთ სამედიცინო დახმარებას, თუ შეამჩნევთ: მაღალი ტემპერატურა მუცლის ღრუს ტკივილისისხლდენა ცხვირიდან, ღრძილებიდან ან კანქვეშ ხშირი ღებინება ან ღებინება სისხლით უეცარი დაღლილობა ან მოუსვენრობა სუნთქვის გაძნელება ან შოკის ნიშნები (ცივი ხელები/ტერფები, გახშირებული პულსი, დაბალი არტერიული წნევა) ადრეულ დიაგნოზს და სათანადო სამედიცინო დახმარებას შეუძლია მნიშვნელოვანი ცვლილებები შეიტანოს, განსაკუთრებით დაავადების უფრო მძიმე ფორმაში, დენგეს ჰემორაგიულ ცხელებაში (DHF) გადასვლის პრევენციაში.

საზოგადოება • 1779875490

საქართველოში დენგეს ერთი შემთხვევა დაფიქსირდა

მსოფლიო • 1779807284

დაუდასტურდა თუ არა იტალიაში 2 ადამიანს „ებოლას“ ვირუსი - ტესტის პასუხი ცნობილია

„ებოლას განგაში იტალიაში — ლომბარდიაში ეჭვმიტანილი ორი შემთხვევის ტესტი უარყოფითი აღმოჩნდა“, - ამის შესახებ ინფორმაციას საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი, პროფესორი გიორგი ფხაკაძე ავრცელებს.„26 მაისი, 2026, იტალიის ჯანდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ მილანის „საკოს“ საავადმყოფოში იზოლაციაში მოთავსებული ორი პაციენტის ტესტი ებოლაზე უარყოფითი აღმოჩნდა. უწყების განცხადებით, იტალიაში ებოლას გავრცელების რისკი „ძალიან დაბალია“.განგაში მას შემდეგ გამოცხადდა, რაც ჩრდილოეთ იტალიის ლომბარდიის რეგიონში, კომოს პროვინციაში, ებოლას ორი სავარაუდო შემთხვევა დაფიქსირდა.საქმე ეხებოდა ქალს ლურატე კაჩივიოდან და მამაკაცს ბულგაროგრასოდან, რომლებიც ოჯახების წევრებთან ერთად უგანდიდან დაბრუნდნენ. ისინი აღმოსავლეთ აფრიკაში დაახლოებით სამი თვის განმავლობაში ჰუმანიტარული მისიით იმყოფებოდნენ.ორივე პაციენტი სიფრთხილის მიზნით გადაიყვანეს მილანის სპეციალიზებულ ინფექციურ ცენტრში, სადაც მაღალი რისკის ინფექციების მართვა ხდება. მათ აღენიშნებოდათ ჰემორაგიული ცხელებისთვის დამახასიათებელი სიმპტომები და ჩაუტარდათ ტესტირება ეროვნული და საერთაშორისო პროტოკოლების მიხედვით.ქალის მდგომარეობა უფრო მძიმე იყო — მას მაღალი ტემპერატურა და ნევროლოგიური სიმპტომები აღენიშნებოდა, რის გამოც ექიმებმა ცერებრალური მალარიის შესაძლებლობაც განიხილეს. მამაკაცს კი შედარებით მსუბუქი სიმპტომები ჰქონდა: ზომიერი ცხელება და ნაწლავური პრობლემები.ლომბარდიის რეგიონული კეთილდღეობის მინისტრმა, Guido Bertolaso, განაცხადა, რომ ყველა გადაუდებელი პროცედურა დროულად ამოქმედდა, თუმცა ხაზი გაუსვა, რომ ვირუსის არსებობა ოფიციალურად დადასტურებული არ ყოფილა.„ჯერ არ არსებობს დარწმუნებული მტკიცებულება, რომ ეს ებოლაა,“ — განაცხადა ბერტოლაზომ პრესკონფერენციაზე ტესტების საბოლოო პასუხის მიღებამდე.მისივე თქმით, შემთხვევასთან დაკავშირებული ფოტოების და ინფორმაციის ნაადრევმა გავრცელებამ მოსახლეობაში ზედმეტი პანიკა გამოიწვია, მიუხედავად იმისა, რომ გამოყენებული ზომები მხოლოდ საერთაშორისო ჯანდაცვის პროტოკოლებით გათვალისწინებული პრევენციული ნაბიჯები იყო.იტალიის ჯანდაცვის სამინისტრომ ოფიციალურ განცხადებაში კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ ქვეყანაში ებოლას გავრცელების რისკი ამ ეტაპზე „ძალიან დაბალია“.იტალიაში მცხოვრები საქართველოს მოქალაქეებისთვის ამ ეტაპზე პანიკის საფუძველი არ არსებობს. იტალიის ჯანდაცვის სისტემა და ინფექციური კონტროლის მექანიზმები ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ სისტემად ითვლება ევროპაში. შემთხვევებზე რეაგირება დროულად განხორციელდა, პაციენტები იზოლაციაში გადაიყვანეს და ყველა აუცილებელი საერთაშორისო პროტოკოლი სრულად ამოქმედდა. ოფიციალური მონაცემებით, ებოლას შემთხვევა არ დადასტურდა და სიტუაცია იტალიის ხელისუფლების სრულ კონტროლქვეშ რჩება.მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ იტალიას უკვე აქვს ებოლას მართვის პრაქტიკული გამოცდილება. 2015 წელს ქვეყანაში დაფიქსირდა ებოლას დადასტურებული შემთხვევა ჰუმანიტარულ მისიაში ნამყოფ სამედიცინო მუშაკში, რომელიც European Centre for Disease Prevention and Control-ისა და World Health Organization-ის პროტოკოლების სრული დაცვით წარმატებით იქნა მართებული. სწორედ იმ პერიოდის გამოცდილებამ მნიშვნელოვნად გააძლიერა იტალიის ბიოუსაფრთხოების, ინფექციური კონტროლისა და სწრაფი რეაგირების შესაძლებლობები.ამავდროულად, World Health Organization აფრთხილებს, რომ Democratic Republic of the Congo-ში მიმდინარე ებოლას აფეთქება კვლავ სწრაფად ფართოვდება, ხოლო რისკის დონე „ძალიან მაღალ“ კატეგორიამდეა გაზრდილი“, - წერს გიორგი ფხაკაძე სოციალურ ქსელში.

საზოგადოება • 1779286140

„ებოლა – 120+ გარდაცვლილი, 400+ საეჭვო შემთხვევა. საქართველოში პანიკის საფუძველი ამ ეტაპზე არ არსებობს“ - რას წერს ჯანდაცვის ექსპერტი

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია-მ კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა-ში ებოლას ვირუსის გავრცელება საერთაშორისო საგანგებო მდგომარეობად გამოაცხადა. არსებული მონაცემებით, ვირუსს უკვე 120-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა, ხოლო 400-ზე მეტი შემთხვევა საეჭვოდ მიიჩნევა.ინფექცია კონგოს საზღვრებსაც გასცდა და შემთხვევები მეზობელ უგანდა-შიც დაფიქსირდა. უგანდის ხელისუფლების ინფორმაციით, ქვეყანაში ებოლათი ინფიცირების რამდენიმე შემთხვევა გამოვლინდა, მათ შორის არის გარდაცვალების ფაქტიც.საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარისა და WHO-ს ექსპერტის, გიორგი ფხაკაძე განცხადებით, საქართველოში პანიკის საფუძველი ამ ეტაპზე არ არსებობს.მისივე განმარტებით, არსებული ვითარება „კოვიდ-19“-ის მსგავსი პანდემიური მასშტაბის არ არის და ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციაც ამ ეტაპზე საზღვრების დახურვის აუცილებლობას არ განიხილავს.

საზოგადოება • 1776766277

მედიცინაში რისკის დამალვა ყველაზე დიდი საფრთხეა - გიორგი ფხაკაძე დიუშენის მკურნალობაზე

"დიუშენის მკურნალობა არ არის უსაფრთხო, მარტივი ან ერთჯერადი გადაწყვეტილება“ - პროფესორი გიორგი ფხაკაძე დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის თერაპიების შესახებ ანალიზს აქვეყნებს.ავტორი ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ მხოლოდ იმედზე საუბარი საზოგადოების შეცდომაში შეყვანაა და აუცილებელია, პაციენტებმა იცოდნენ იმ მძიმე გვერდითი ეფექტების შესახებ, რომელიც პრეპარატებს ახლავს."დიუშენის კუნთოვანი დისტროფია - სრული სიმართლე: ეფექტურობა, რისკები და რეგულაცია"ყველაზე დიდი შეცდომა დღეს არის ის, რომ საზოგადოებას ეუბნებიან მხოლოდ ფასს და "იმედს", მაგრამ არ ეუბნებიან რისკებს.მედიცინაში რისკის დამალვა - არის ყველაზე დიდი საფრთხე".მთავარი ფაქტი (რაც აუცილებლად უნდა იცოდეს საზოგადოებამ)დიუშენის მკურნალობა = არ არის უსაფრთხო, მარტივი ან ერთჯერადი გადაწყვეტილებაყველა წამალს აქვს:✔ შეზღუდული ეფექტი✔ სერიოზული გვერდითი ეფექტები✔ განსხვავებული რეგულაციური სტატუსი (FDA vs EU)1. Elevidys (გენოთერაპია)FDA: დამტკიცებულია (შეზღუდულად)EU (EMA): არ არის დამტკიცებულიფასი: ~3.2 მილიონი დოლარი (ერთჯერადი)გვერდითი ეფექტები (ძალიან მნიშვნელოვანი):მწვავე ღვიძლის დაზიანებაჰოსპიტალიზაციადაფიქსირებულია სიკვდილის შემთხვევებიმიოკარდიტი (გულის ანთება)მიოზიტი (კუნთის ანთება)იმუნური რეაქციებიFDA უკვე იძიებს ამ შემთხვევებს და დაამატა მკაცრი გაფრთხილებებიძალიან მნიშვნელოვანი:ეს თერაპია არ არის ყველა პაციენტისთვისარ არის სრულად უსაფრთხოარ არის "სასწაული გამოსავალი"2. Duvyzat (givinostat)FDA: დამტკიცებულია (2024)EU: დამტკიცებულიაფასი: ~700,000$/წელიწადშიგვერდითი ეფექტები:დიარეაგულისრევა / ღებინებათრომბოციტების შემცირება (სისხლდენის რისკი)ცხიმების მატება სისხლშისიცხე3. Agamree (vamorolone)FDA: დამტკიცებულია (2023)EU: დამტკიცებულიაფასი: ~50,000–100,000$/წელიწადშიგვერდითი ეფექტები:ჰორმონალური დარღვევები (Cushing-like)წონის მატებაფსიქიკური ცვლილებები (აგრესია, შფოთვა)იმუნიტეტის დაქვეითებაინფექციების რისკიადრენალური უკმარისობა4. Exon-skipping პრეპარატები (Exondys, Vyondys და სხვ.)FDA: დამტკიცებულია (Accelerated approval)EU: ძირითადად არ არის დამტკიცებულიფასი:~300,000 – 1,000,000+$/წელიწადშიგვერდითი ეფექტები:ინფექციებიხველა, სიცხეთირკმლის გართულებებიინექციის ადგილზე რეაქციებიღებინება, გამონაყარი, სახსრების ტკივილიძალიან მნიშვნელოვანი:მუშაობს მხოლოდ 5–15% პაციენტზე (გენეტიკის მიხედვით)5. სტანდარტული თერაპია (Deflazacort)FDA: დამტკიცებულიაEU: დამტკიცებულიაფასი: ~35,000–60,000$/წელიწადშიგვერდითი ეფექტები:ზრდის შეფერხებაოსტეოპოროზიდიაბეტის რისკიწონის მატებაინფექციებიმომავალი თერაპიები (ჯერ კვლევის ეტაპზე)CRISPR გენური რედაქტირებაახალი გენოთერაპიები (უფრო უსაფრთხო ვარიანტები)კომბინირებული მკურნალობამაგრამ: ჯერ არცერთი არ არის სრულად დამტკიცებულიყველაზე მნიშვნელოვანი დასკვნადღეს არცერთი თერაპია:არ კურნავს დაავადებასარ არის სრულად უსაფრთხოარ არის უნივერსალურირეალური არჩევანი ქვეყნისთვის100 პაციენტი =გენოთერაპია → ~300 მილიონი $თანამედროვე წამლები → 5–70 მილიონი $/წელიწადშიძალიან მკაფიო დასკვნამშობლების მოთხოვნა არის სამართლიანი.მედიცინა ნიშნავს: ეფექტურობა; უსაფრთხოება; მტკიცებულება და არა - ემოცია; პოლიტიკა; ნახევარი სიმართლე", - წერს პროფესორი გიორგი ფხაკაძე

საზოგადოება • 1776260400

„ეს ვირუსი 95%-ს აქვს და შექმნეს ანტისხეული, რომელმაც შეიძლება შეცვალოს თამაში…“ - რას წერს ჯანდაცვის ექსპერტი

პროფესორი, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე გიორგი ფხაკაძე სოციალურ ქსელში Epstein–Barr virus-ის შესახებ მნიშვნელოვან ინფორმაციას ავრცელებს და აღნიშნავს, რომ ამ ვირუსით ადამიანების დაახლოებით 90–95% ცხოვრების განმავლობაში ინფიცირდება.მისი განმარტებით, EBV ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ვირუსია მსოფლიოში, რომელიც ორგანიზმში სიცოცხლის ბოლომდე რჩება. იგი იწვევს მონონუკლეოზს და დაკავშირებულია გარკვეულ ონკოლოგიურ და ნევროლოგიურ დაავადებებთან. ვირუსის კონტროლი რთულია, რადგან ის „იმალება“ იმუნურ უჯრედებში და შესაძლოა გარკვეულ პირობებში კვლავ გააქტიურდეს.პროფესორი ახალ სამეცნიერო კვლევაზეც საუბრობს, რომლის ფარგლებში მეცნიერებმა შექმნეს ანტისხეულები, რომლებიც ბლოკავენ ვირუსის უჯრედში შეღწევას. ეს ნიშნავს, რომ ვირუსი ვერ იწყებს ინფექციას ახალ უჯრედებში, რაც შესაძლოა ახალი თერაპიული მიმართულების საფუძველი გახდეს.თუმცა, როგორც გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს, აღნიშნული აღმოჩენა ჯერ ლაბორატორიულ, პრეკლინიკურ ეტაპზეა და ადამიანებში მისი გამოყენება ჯერ არ არის დამტკიცებული. ამ დროისთვის EBV-ის სრულად აღმოფხვრის ეფექტიანი მკურნალობა არ არსებობს და ვირუსს ძირითადად იმუნური სისტემა აკონტროლებს.სპეციალისტის შეფასებით, მომავალში შესაძლებელია მიზნობრივი თერაპიების განვითარება, რაც EBV-თან ბრძოლაში მნიშვნელოვან წინგადადგმულ ნაბიჯად შეიძლება იქცეს.

საზოგადოება • 1773692244

„ყველაზე საშიში ყავის ტიპი“ - ჯანდაცვის ექსპერტი მნიშვნელოვან ინფორმაციას აქვეყნებს

გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, სოციალურ ქსელში ყურადღება გაამახვილა ყავის მომზადების მეთოდზე და საზოგადოებას გაფრთხილება მისცა. მისი თქმით, სწორედ მომზადების ტექნიკაზეა დამოკიდებული, იქნება თუ არა ყავა ადამიანის ჯანმრთელობისთვის უსაფრთხო, ან პირიქით — გაზრდის გარკვეული დაავადებების რისკს.ფხაკაძის განმარტებით, ფილტრის გარეშე მომზადებული ყავა, როგორიცაა თურქული, სკანდინავიური მოხარშული ან ფრანგული პრესით მიღებული - შეიცავს კაფესტოლსა და კაჰვეოლს, რომლებიც ყავის ზეთებში გვხვდება და ორგანიზმში მოხვედრის შემდეგ ზრდის LDL ქოლესტერინის („ცუდი ქოლესტერინი“) დონეს. მაღალი LDL ქოლესტერინი კი ერთ-ერთი მთავარი რისკფაქტორია გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების, მათ შორის ათეროსკლეროზის, გულის შეტევის და ინსულტის განვითარების მხრივ.კვლევების მიხედვით, ყოველდღიური მოხმარების დროს ოთხიდან ექვს ფინჯანამდე ფილტრის გარეშე მომზადებული ყავა შესაძლოა LDL ქოლესტერინის დონე 10–16 მგ/დეცილიტრით გაზარდოს, რაც უკვე კლინიკურად მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. პროფესორი ფხაკაძე ხაზს უსვამს, რომ განსაკუთრებით მაღალი ზეთების კონცენტრაციაა თურქულ ყავაში, რომელიც დუღილის მეთოდით მზადდება და ფინჯანში რჩება ნალექი. ასევე პრობლემურია ფრანგული პრესი და ავტომატური აპარატების ყავა, სადაც მეტალის ფილტრები დიტერპენებს ვერ აკავებს ისე ეფექტურად, როგორც ქაღალდის ფილტრი.„მკვლევრები ხშირად ურჩევენ ადამიანებს, განსაკუთრებით მათ, ვისაც მაღალი ქოლესტერინი ან გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკი აქვთ, აირჩიონ ქაღალდის ფილტრით მომზადებული ყავა, რადგან ეს შედარებით უსაფრთხო ვარიანტია,“, აღნიშნავს ფხაკაძე.ამ ნაშრომის შედეგები კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს, რომ ყავის მომზადების მეთოდი ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვანი ფაქტორია და სწორ არჩევანზე უნდა გაკეთდეს აქცენტი.

საზოგადოება • 1771959118

„ასე ძლიერდება ბავშვის ორგანიზმი და სწავლობს ახალ ვირუსებთან ბრძოლას“ - ჯანდაცვის ექსპერტი მშობლებს მიმართავს

ჯანდაცვის ექპერტი გიორგი ფხაკაძე თავის ერთ-ერთ ვიდეოჩართვაში ახალ ვირუსებთან ორგანიზმის ბრძოლაზე საუბრობს და ამბობს, რომ ბავშვის ორგანიზმს საშუალება უნდა მივცეთ, ვირუსებთან ბრძოლა ისწავლოს."ბავშვი უნდა თამაშობდეს ტლაპოში, ქვიშაში, უნდა მოეფეროს ძროხასაც, ძაღლსაც და კატასაც, ასე სწავლობს მისი ორგანიზმი ახალ ვირუსებთან ბრძოლას. 25 წლის შემდეგ ვირუსების "შემსწავლელი აკადემია" ჩვენს სხეულში იხურება. ამიტომ, ატარეთ ბავშვები სოფლებში, ბალახზეც უნდა იკოტრიალოს, მდინარეშიც ჩავიდეს. ამით უფრო ძლიერდება და მომზადებული ხვდება მომავალში ახალ-ახალ საფრთხეებს. ასე მოვიდა ადამიანი დღემდე, ესაა ნორმალური პროცესი ჩვენი განვითარების" - ამბობს გიორგი ფხაკაძე.

საზოგადოება • 1771176720

„იმუნიტეტი იწყება თეფშიდან“ - ჯანდაცვის ექსპერტის საყურადღებო რჩევა

სოციალურ ქსელებში ხშირად ვხედავთ სურათებსა და სიებს „იმუნიტეტის გამაძლიერებელი პროდუქტების“ შესახებ. იდეა სწორია, მაგრამ საჭიროა ზუსტი განმარტება: არცერთი პროდუქტი ერთადერთი ჯადოსნური დაცვა არ არის,- ამის შესახებ საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი გიორგი ფხაკაძე სოციალურ ქსელში წერს და საინტარესო ინფორმაციას უზუარებს გამომწერებს:როგორც ფხაკაძე განმარტავს, ძლიერი იმუნური სისტემა არის მრავალფეროვანი კვების, ფიზიკური აქტივობის, ხარისხიანი ძილისა და სტრესის მართვის ერთობლივი შედეგი.მისი თქმით, იმუნური სისტემის მხარდასაჭერად მნიშვნელოვანია ისეთი პროდუქტების რეგულარული მოხმარება, როგორებიცაა ციტრუსები, წითელი წიწაკა, ბროკოლი, პაპაია, ნიორი, სტაფილო, ტკბილი კარტოფილი, მუქი მწვანებოსტნეული, ცოცხალი კულტურებით იოგურტი, ჯანჯაფილი, გოგრის თესლი და სოკო.ქვემოთ ჩამოთვლილი პროდუქტები ნამდვილად თამაშობენ მნიშვნელოვან როლს ციტრუსებივიტამინი C ხელს უწყობს იმუნური უჯრედების აქტივობას და ამცირებს ინფექციების ხანგრძლივობას.წიწაკა (განსაკუთრებით წითელი)ვიტამინი C-ის შემცველობა ხშირად უფრო მაღალია, ვიდრე ციტრუსებში. ასევე მდიდარია ანტიოქსიდანტებით. ბროკოლიშეიცავს ვიტამინებს A, C, E და ბიოაქტიურ ნაერთებს, რომლებიც იცავენ უჯრედებს.პაპაიავიტამინი C, ფოლატი და ფერმენტები ხელს უწყობს ანთების შემცირებას.ნიორიაქვს ანტიმიკრობული და ანტივირუსული მოქმედება, განსაკუთრებით რეგულარული მოხმარებისას.სტაფილობეტა-კაროტინი გარდაიქმნება ვიტამინ A-დ, რომელიც აუცილებელია ლორწოვანი გარსების დაცვისთვის.ტკბილი კარტოფილივიტამინ A-ის ერთ-ერთი საუკეთესო წყარო — მნიშვნელოვანია იმუნური ბარიერისთვის.მუქი მწვანე ბოსტნეული (ისპანახი და სხვ.)შეიცავს ფოლატს, რკინას და ანტიოქსიდანტებს, რომლებიც აძლიერებენ ორგანიზმის დაცვას.იოგურტი (ცოცხალი კულტურებით)ჯანმრთელი ნაწლავური მიკრობიომი = ძლიერი იმუნიტეტი.ჯანჯაფილიანთების საწინააღმდეგო ეფექტი და სასარგებლო მოქმედება სასუნთქ სისტემაზე.გოგრის თესლითუთიის კარგი წყარო — მინერალი, რომელიც კრიტიკულია იმუნური რეაქციისთვის.სოკოზოგი სახეობა ასტიმულირებს იმუნურ პასუხს და ხელს უწყობს ინფექციებთან ბრძოლას.იმუნიტეტის „გაძლიერება“ ერთ პროდუქტზე კონცენტრირებას არ ნიშნავს – შედეგს მხოლოდ ბალანსი, მრავალფეროვნება და რეგულარული, ჯანსაღი ცხოვრების წესი იძლევა,- წერს გიორგი ფხაკაძე.

რჩევები • 1770917308

პროდუქტი, რომელსაც შეუძლია ტვინისა და გულის დაცვა - რას წერს ჯანდაცვის ექსპერტი

საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის (PHIG) თავმჯდომარე, პროფესორი გიორგი ფხაკაძე მოცვის სასაგრებლო თვისებებზე სამეცნიერო კვლევებიდან ამონარიდებს გვიზიარებს:„წარმოიდგინეთ: დილაა, სამსახურში გეჩქარებათ, ყავასთან ერთად სწრაფად მიირთმევთ იოგურტს და მასში ერთ მუჭა მოცვს ამატებთ. თითქოს უბრალო დეტალია. მაგრამ შეიძლება თუ არა ეს პატარა არჩევანი გრძელვადიანად აისახოს თქვენს ტვინზე, გულზე და შაქრის დონეზე?ბოლო წლებში ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ანთოციანინებით მდიდარი საკვები — როგორიცაა მოცვი — შესაძლოა ასოცირებული იყოს გულის დაავადებების დაბალ რისკთან, კოგნიტიური ფუნქციის გაუმჯობესებასთან და ინსულინის მგრძნობელობის ზრდასთან. თუმცა მნიშვნელოვანია ზუსტად ვიცოდეთ, რას ნიშნავს ეს ყოველდღიურ ცხოვრებაში.გლობალური და რეგიონული კონტექსტიგულ-სისხლძარღვთა დაავადებები მსოფლიოში სიკვდილიანობის მთავარი მიზეზია.• მსოფლიოში ყოველწლიურად დაახლოებით 20,5 მილიონი ადამიანი იღუპება გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებით [1]• ევროპაში მოზრდილთა დაახლოებით 60%-ს აქვს ჭარბი წონა ან სიმსუქნე [2]• დიაბეტით მსოფლიოში 530 მილიონზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს [3]• დემენციის შემთხვევების რიცხვი 2050 წლისთვის შესაძლოა 139 მილიონს მიაღწიოს [4]ეს ნიშნავს, რომ ნებისმიერი კვებითი ჩვევა, რომელიც თუნდაც მცირე რისკის შემცირებას უზრუნველყოფს, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვანია.რა აჩვენა კვლევებმაყველაზე ხშირად ციტირებული მონაცემი არის 32%-იანი რისკის შემცირება. ეს რიცხვი მოდის აშშ-ში ჩატარებული დიდი კოჰორტული კვლევიდან, რომელიც მოიცავდა 93 600-ზე მეტ ქალს. მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ქალებში, რომლებიც იღებდნენ ანთოციანინებით მდიდარ საკვებს (განსაკუთრებით მოცვსა და მარწყვს) კვირაში მინიმუმ 3-ჯერ, მიოკარდიუმის ინფარქტის რისკი 32%-ით დაბალი იყო მათთან შედარებით, ვინც იშვიათად იღებდა ასეთ პროდუქტებს [5].მნიშვნელოვანია: ეს იყო ასოციაციური კვლევა. ანუ ვერ ვამბობთ, რომ მხოლოდ მოცვმა შეამცირა რისკი, მაგრამ კავშირი სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი იყო.სხვა რანდომიზებულმა კლინიკურმა კვლევამ, რომელშიც მონაწილეებმა ყოველდღიურად 150 გრამი მოცვი მიიღეს 6 თვის განმავლობაში, აჩვენა ენდოთელური ფუნქციის გაუმჯობესება და არტერიული წნევის საშუალოდ 5 მმHg-ით შემცირება [6]. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ენაზე ეს ნიშნავს: თუ მთელ მოსახლეობაში წნევა საშუალოდ 5 ერთეულით დაიკლებს, ინფარქტისა და ინსულტის შემთხვევები საგრძნობლად შემცირდება.ტვინთან დაკავშირებით, 16-კვირიანმა კვლევამ ხანდაზმულებში აჩვენა მეხსიერებისა და რეაქციის სიჩქარის გაუმჯობესება მოცვის რეგულარული მიღების ფონზე [7]. ფუნქციური გამოსახულების კვლევებმა ასევე აჩვენა ტვინში სისხლის ნაკადის ზრდა მოცვის მიღების შემდეგ.რაც შეეხება შაქრის კონტროლს, მეტაბოლური სინდრომის მქონე პირებში 8-კვირიანმა ინტერვენციამ აჩვენა ინსულინის მგრძნობელობის დაახლოებით 10%-იანი გაუმჯობესება მოცვის რეგულარული მიღების ფონზე [8].მეცნიერება ყოველდღიურ ენაზერას ნიშნავს ეს თქვენთვის?თუ კვირაში 4–5 დღე მიირთმევთ დაახლოებით 100 გრამ მოცვს (რაც დაახლოებით სამი მეოთხედი ჭიქაა), თქვენ:— ამდიდრებთ ორგანიზმს ანტიოქსიდანტებით— აუმჯობესებთ სისხლძარღვების ფუნქციას— ამცირებთ ანთებით პროცესებს— ხელს უწყობთ გლუკოზის უკეთ გამოყენებასმაგრამ მნიშვნელოვანია კითხვა: არის ეს „სასწაული“? არა.ეს არის მცირე, მაგრამ სტაბილური დადებითი ეფექტი, რომელიც მუშაობს მაშინ, როდესაც მას თან ახლავს ჯანსაღი კვება, ფიზიკური აქტივობა და რეგულარული სამედიცინო კონტროლი.ძირითადი მიგნებები• ანთოციანინების მაღალი მიღება ასოცირდება 32%-ით დაბალ ინფარქტის რისკთან გარკვეულ პოპულაციაში [5]• 150 გრამი მოცვი დღეში აუმჯობესებს სისხლძარღვების ფუნქციას 6 თვის განმავლობაში [6]• დაფიქსირდა კოგნიტიური ფუნქციის გაუმჯობესება ხანდაზმულებში [7]• ინსულინის მგრძნობელობის ზომიერი გაუმჯობესება აღწერილია კლინიკურ კვლევებში [8]• ეფექტი არის ზომიერი და დამოკიდებულია ცხოვრების საერთო წესზესაზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ხედვასაზოგადოებრივი ჯანმრთელობის თვალსაზრისით, მთავარი არ არის ერთი პროდუქტი, არამედ კვების საერთო სტრუქტურა. როდესაც მოსახლეობა სისტემურად ზრდის ხილისა და ბოსტნეულის მიღებას, გულის დაავადებებისა და დიაბეტის ტვირთი მცირდება.მოცვი არ არის „სუპერ სასწაული“, მაგრამ არის მეცნიერულად მხარდაჭერილი, ანტიოქსიდანტებით მდიდარი საკვები, რომელსაც შეუძლია მცირე, თუმცა მნიშვნელოვანი დადებითი გავლენა მოახდინოს ტვინის, გულისა და მეტაბოლური ჯანმრთელობის მიმართულებით.საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის მთავარი გზავნილია: პატარა ყოველდღიური არჩევანები გრძელვადიან შედეგებს ქმნის — თუ ისინი სისტემური და თანმიმდევრულია.

საზოგადოება • 1770672286

„საფრთხე არ არის ჩიას თესლი, საფრთხეა მისი არასწორი გამოყენება...“ - რა ინფორმაციას ავრცელებს გიორგი ფხაკაძე

ჯანდაცვის ექსპერტი გიორგი ფხაკაძე სოციალურ ქსელში ჩიას თესლის შესახებ ინფორმაციას ავრცელებს.მისი თქმით, „ბოლო პერიოდში ექიმები და გასტროენტეროლოგები სულ უფრო ხშირად აფრთხილებენ საზოგადოებას, რომ ეს „ჯანსაღი ჩვევა“ ზოგ შემთხვევაში სერიოზულ საფრთხედ იქცევა“:„ჩიას თესლი – ჯანმრთელობის ტრენდი თუ ფარული საფრთხე?სოციალურ ქსელებში თითქმის ყოველდღე ჩნდება „ჯანმრთელობის ახალი სასწაული“. ერთ-ერთი ასეთი ტრენდი გახდა ჩიას თესლის პირდაპირ წყალში, ლიმონიან სასმელში ან ცარიელ კუჭზე მიღება. ერთი შეხედვით harmless ჩვევა, რომელსაც ათასობით ადამიანი იმეორებს დილის რუტინაში. მაგრამ ბოლო პერიოდში ექიმები და გასტროენტეროლოგები სულ უფრო ხშირად აფრთხილებენ საზოგადოებას — ეს „ჯანსაღი ჩვევა“ ზოგ შემთხვევაში სერიოზულ საფრთხედ იქცევა.გლობალური და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კონტექსტი:ჩიას თესლი (Salvia hispanica) ფართოდ გამოიყენება როგორც ბოჭკოსა და ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავების წყარო. თუმცა მისი ფიზიკური თვისებები ხშირად არასწორად არის გააზრებული.• ჩიას თესლი საკუთარ წონაზე 10–27-ჯერ მეტ სითხეს იწოვს და ქმნის გელის მსგავს მასას• გადაუდებელი მედიცინის ჟურნალებში აღწერილია საყლაპავის ბლოკირების შემთხვევები, როდესაც მშრალი ჩიას თესლი ორგანიზმში მოხვედრის შემდეგ გაფართოვდა• აშშ-ში საკვებთან დაკავშირებული საყლაპავის ობსტრუქციის შემთხვევების დაახლოებით 10–15% უკავშირდება შეშუპებად პროდუქტებს [3]ეს უკვე აღარ არის მხოლოდ „დიეტური რჩევის“ საკითხი — ეს არის უსაფრთხოების საკითხი.რა გახდა პრობლემის მიზეზი:ბოლო წლებში TikTok-ზე, Instagram-სა და Facebook-ზე გავრცელდა „chia water challenge“ — ჩიას თესლის პირდაპირ წყალში ჩაყრა და დაუყოვნებლივ დალევა. სწორედ ამ პრაქტიკას უკავშირებენ ექიმები გართულებებს.Daily Mail-ში აღწერილი შემთხვევები ეყრდნობა რეალურ კლინიკურ გაფრთხილებებს, თუმცა მედია ხშირად ტოვებს მთავარს — რისკი არ არის თავად ჩიას თესლი, რისკია მისი არასწორი გამოყენება.მეცნიერება მარტივად — რატომ არის ეს საშიში:ჩიას თესლი მშრალ მდგომარეობაში ძალიან პატარაა და ადვილად ისმევა. მაგრამ სითხესთან კონტაქტის შემდეგ:• ის სწრაფად შუპდება• ქმნის წებოვან, სქელ მასას• შეუძლია საყლაპავში „ჩაიჭედოს“, განსაკუთრებით თუ ადამიანი სწრაფად სვამს სითხეს კლინიკურ ლიტერატურაში აღწერილია შემთხვევები, როდესაც საჭირო გახდა ენდოსკოპიური ჩარევა, რადგან ჩიას თესლის მასა თავად აღარ იშლებოდა [2][4].ძირითადი ფაქტები და დაკვირვებები• ჩიას თესლი უსაფრთხოა მხოლოდ წინასწარ გაჟღენთილი სახით• მშრალი ან არასაკმარისად გაჟღენთილი თესლი ზრდის დახრჩობისა და ბლოკირების რისკსგანსაკუთრებული რისკის ჯგუფებია:– ყლაპვის დარღვევის მქონე ადამიანები– ბავშვები– ხანდაზმულები• ჩიას თესლი არ არის დეტოქსიკაცია და არ „ასუფთავებს“ ორგანიზმს.საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ხედვა:როგორც საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სპეციალისტი, ყველაზე საშიშ ტენდენციად მივიჩნევ იმას, რომ სოციალური მედია ანაცვლებს სამედიცინო რჩევას. ერთი ვირუსული ვიდეო ათასობით ადამიანს უბიძგებს ქცევისკენ, რომლის რისკები არ არის ახსნილი“,-წერს გიორგი ფხაკაძე.

რჩევები • 1770584465

„შეიძლება საშიში იყოს ჯანმრთელობისთვის...“ - რეალობა და მითი ფოლგის შესახებ - რას წერს ჯანდაცვის ექსპერტი

ბოლო პერიოდში სოციალურ ქსელებში ხშირად ვხვდებით გაფრთხილებებს, თითქოს მჟავე საკვების ალუმინის ფოლგაში მომზადება სერიოზულ, ხანგრძლივ დაავადებებს იწვევს. ზოგჯერ საუბარია ტვინის დაზიანებაზე, ალცჰაიმერზე, თირკმლის უკმარისობასა და „მეტალის დაგროვებაზე ორგანიზმში“.მოდით, ეს საკითხი განვიხილოთ ნაბიჯ-ნაბიჯ, რაოდენობებითა და მტკიცებულებებით, რათა შიში არ ჩაანაცვლოს ცოდნა,- ამის შესახებ ინფორმაციას ჯანდაცვის ექსპერტი გიორგი ფხაკაძე სოციალურ ქსელში წერს და სამეცნიერო წყაროებზე დაყრდნობით ინფორმაციას ავრცელებს: რას ამბობს მეცნიერება ალუმინის „გადასვლაზე“ საკვებშიქიმიური თვალსაზრისით დადასტურებულია, რომ:• მჟავე გარემო (პომიდორი, ძმარი, ლიმონი, ღვინო)• მაღალი მარილიანობა• მაღალი ტემპერატურა (ღუმელი, გრილი)ზრდის ალუმინის მცირე რაოდენობით გადასვლას ფოლგიდან ან ჭურჭლიდან საკვებში [1][2].ეს პროცესი რეალურია. მაგრამ მთავარი კითხვა ასეთია: არის თუ არა ეს რაოდენობა ჯანმრთელობისთვის საზიანო? რაოდენობა წყვეტს ყველაფერსევროპის სურსათის უვნებლობის სააგენტოს (EFSA) მიხედვით:• ალუმინის ტოლერირებადი კვირეული მიღება (TWI) არის1 მგ ალუმინი / კგ სხეულის მასაზე [3].ეს ნიშნავს:• 60 კგ წონის ადამიანს შეუძლია მიიღოს დაახლოებით 60 მგ ალუმინი კვირაში• 80 კგ წონის ადამიანს — დაახლოებით 80 მგ კვირაშიკვლევების მიხედვით:• ალუმინის ფოლგაში მომზადებული მჟავე კერძიდან მიღებული ალუმინი ჩვეულებრივ არის0.2–5 მგ ერთ პორციაზე, ძალიან მძიმე პირობების დროს შეიძლება იყოს ოდნავ მეტი [2][4].ანუ:• ერთჯერადი ან პერიოდული გამოყენება შორსაა ტოქსიკური ზღვრისგან• ორგანიზმის უმეტესობა მიღებულ ალუმინს ეფექტურად გამოყოფს თირკმლების საშუალებით [5]. ალუმინის გამოყენების დადებითი მხარეები ალუმინის ფოლგისა და ჭურჭლის დადებითი მხარეები ხშირად დავიწყებულია:• სწრაფად და თანაბრად ატარებს სითბოს• ამცირებს საკვების დაწვას• ხელს უწყობს ენერგიის ეკონომიას• უსაფრთხოა ყოველდღიური გამოყენებისთვის ნეიტრალურ საკვებთანამიტომ ალუმინი ფართოდ გამოიყენება კვების ინდუსტრიაშიც და სახლის სამზარეულოშიც. ვის შეიძლება დასჭირდეს მეტი სიფრთხილეარსებობს გარკვეული ჯგუფები, სადაც ალუმინის დაგროვების რისკი შედარებით მაღალია:• ქრონიკული თირკმლის დაავადების მქონე პირები• ადამიანები, რომლებიც დიდი ხნით იღებენ ალუმინის შემცველ ანტაციდებს• ძალიან ხშირი და ინტენსიური მაღალტემპერატურული მომზადება მხოლოდ ალუმინის ჭურჭელში [3][5].ეს არ ეხება ზოგად მოსახლეობას, არამედ სპეციფიკურ კლინიკურ სიტუაციებს. მითი vs რეალობამითი: ალუმინი იწვევს ალცჰაიმერის დაავადებასრეალობა: მრავალმა სისტემურმა მიმოხილვამ ვერ დაადასტურა მიზეზობრივი კავშირი ალუმინის საკვებიდან მიღებასა და ალცჰაიმერს შორის [1][5].მითი: ალუმინის ფოლგა „იწამლება“ საჭმელსრეალობა: მცირე რაოდენობით გადასვლა შესაძლებელია, მაგრამ ჩვეულებრივ უსაფრთხოების ზღვარს არ აჭარბებს [2][4].მითი: ალუმინის ჭურჭელი საერთოდ უნდა აიკრძალოსრეალობა: ამის სამეცნიერო საფუძველი არ არსებობს. • მჟავე კერძების ყოველდღიური მომზადებისთვის:• მინა• კერამიკა• ემალი• ალუმინის ფოლგა:• არ გამოიყენოთ მჟავე საკვების ხანგრძლივი შენახვისთვის• არ გამოიყენოთ ყოველდღიურად მაღალ ტემპერატურაზე• გამოიყენეთ როგორც პრაქტიკული, მაგრამ არა მუდმივი ვარიანტი. კითხვა–პასუხი (Q&A) ალუმინის ფოლგაში ერთხელ მომზადება საშიშია?არა. ჯანმრთელ ადამიანებში ერთჯერადი ან იშვიათი გამოყენება უსაფრთხოების ზღვარს არ აჭარბებს. შეიძლება ალუმინი დაგროვდეს ორგანიზმში?ჯანმრთელ ადამიანებში — არა მნიშვნელოვნად. თირკმლები ეფექტურად გამოყოფს მას [5]. რატომ არის თემა ასე დრამატიზებული?რადგან „უხილავი ქიმიური საფრთხე“ უფრო სწრაფად ვრცელდება, ვიდრე ციფრებზე დაფუძნებული ახსნა.სჯობს თუ არა ალუმინის საერთოდ არ გამოყენება?სრული აკრძალვა საჭირო არ არის. ზომიერება და მრავალფეროვანი ჭურჭლის გამოყენება საკმარისია. ალუმინის მცირე რაოდენობით გადასვლა შესაძლებელია ეს რაოდენობა უმეტეს შემთხვევაში უსაფრთხოაალცჰაიმერთან კავშირი დადასტურებული არ არის ზომიერება და გონივრული არჩევანი სჯობს შიშს“,-წერს გიორგი ფხაკაძე