რას წერდა ზურა კენჭიაშვილი, იგივე Mr. Zura, დაკავებამდე სოციალურ ქსელში
1790452284
დღეს საპონი ჩვენი ყოველდღიურობის ისეთი ბუნებრივი ნაწილია, რომ იშვიათად ვფიქრობთ მის წარმოშობასა თუ იმ ლეგენდებზე, რომლებიც საუკუნეების განმავლობაში მას უკავშირდებოდა. საპნის ისტორია უძველეს ცივილიზაციებს უკავშირდება, ხოლო მის გარშემო არსებული მითები დღემდე გავლენას ახდენს ჩვენს ჰიგიენურ ჩვევებზე.
ისტორიული გზა: შუმერებიდან თანამედროვეობამდე.
უძველესი რეცეპტები: საპნის მსგავსი ნივთიერების პირველი წერილობითი მოხსენიება ძველ შუმერებს უკავშირდება (ძვ.წ. 2200 წელი). თიხის ფირფიტებზე აღმოჩენილი რეცეპტი აღწერს წყლის, ტუტისა და კასიის (დარიჩინისებრი მცენარე) ზეთის ნარევს, რომელსაც ძირითადად მატყლის დასამუშავებლად და სამკურნალოდ იყენებდნენ.
ეგვიპტელები და რომაელები: ეგვიპტეში ებერსის პაპირუსი (ძვ.წ. 1500 წ.) ადასტურებს, რომ ადგილობრივები ცხოველურ და მცენარეულ ცხიმებს ალკალოიდურ მარილებს ურევდნენ და მიღებულ მასას ტანის დასაბანად იყენებდნენ.
შუა საუკუნეების ევროპა: შუა საუკუნეებში საპნის წარმოება ფუფუნების საგნად იქცა. განსაკუთრებით გაითქვა სახელი მარსელის, ვენეციისა და კასტილიის მცენარეულ ზეთებზე (განსაკუთრებით ზეთისხილის ზეთზე) დამზადებულმა საპნებმა.
ცნობილი მითები საპნის შესახებ.
1. მითი: „საპონი ბაქტერიებსა და ვირუსებს კლავს“.
რეალობა: სტანდარტული საპონი ბაქტერიებს არ „კლავს“ ანტიბიოტიკის მსგავსად. საპნის მოლეკულას აქვს ორმაგი ბუნება: ერთი ბოლო ეკვრის წყალს, ხოლო მეორე — ცხიმს. ვინაიდან ვირუსებისა და ბაქტერიების გარსი ცხიმოვანია, საპონი შლის ამ გარსს, აშორებს მათ კანის ზედაპირიდან.
2. მითი: „რომაული მითი საპოს მთის შესახებ“.
ლეგენდის თანახმად, სიტყვა „საპონი“ (Soap) წარმოიშვა „საპოს მითიური მთიდან“, სადაც ღმერთებს ცხოველებს სწირავდნენ. შეწირული ცხოველური ცხიმი და ხის ნაცარი წვიმას მდინარე ტიბრში ჩაჰქონდა, სადაც ქალები სარეცხს რეცხავდნენ და შენიშნეს, რომ ეს ნარევი ტანსაცმელს უკეთ წმენდდა. თუმცა, ისტორიკოსები მიიჩნევენ, რომ ეს მხოლოდ ლამაზი ეტიმოლოგიური ლეგენდაა და რომაელებმა საპნის დამზადება გალებისგან ისწავლეს.
3. მითი: „რაც უფრო მეტ ქაფს წარმოქმნის საპონი, მით უკეთესად წმენდს“.
რეალობა: ქაფის რაოდენობა არ განსაზღვრავს გასუფთავების ხარისხს. უხვი ქაფი ხშირად სინთეზური დანამატების (მაგალითად, SLS) შედეგია. ნატურალური და მაღალი ხარისხის საპნები შესაძლოა ნაკლებად ქაფდებოდეს, თუმცა იდეალურად ასრულებდეს თავის ფუნქციას.
4. მითი: „შუა საუკუნეების ევროპაში საერთოდ არ იბანდნენ“.
რეალობა: გავრცელებული შეხედულების საპირისპიროდ, შუა საუკუნეებში საზოგადოებრივი აბანოები საკმაოდ პოპულარული იყო. ჰიგიენის მიმართ შიში ევროპაში მოგვიანებით, აღორძინების ხანაში გაჩნდა, როდესაც შავი ჭირის ეპიდემიის დროს ითვლებოდა, რომ ცხელი წყალი და საპონი კანის ფორებს ხსნიდა და დაავადებას ორგანიზმში უშვებდა.
