„შეიძლება საშიში იყოს ჯანმრთელობისთვის...“ - რეალობა და მითი ფოლგის შესახებ - რას წერს ჯანდაცვის ექსპერტი

ბოლო პერიოდში სოციალურ ქსელებში ხშირად ვხვდებით გაფრთხილებებს, თითქოს მჟავე საკვების ალუმინის ფოლგაში მომზადება სერიოზულ, ხანგრძლივ დაავადებებს იწვევს. ზოგჯერ საუბარია ტვინის დაზიანებაზე, ალცჰაიმერზე, თირკმლის უკმარისობასა და „მეტალის დაგროვებაზე ორგანიზმში“.
მოდით, ეს საკითხი განვიხილოთ ნაბიჯ-ნაბიჯ, რაოდენობებითა და მტკიცებულებებით, რათა შიში არ ჩაანაცვლოს ცოდნა,- ამის შესახებ ინფორმაციას ჯანდაცვის ექსპერტი გიორგი ფხაკაძე სოციალურ ქსელში წერს და სამეცნიერო წყაროებზე დაყრდნობით ინფორმაციას ავრცელებს:

  რას ამბობს მეცნიერება ალუმინის „გადასვლაზე“ საკვებში

ქიმიური თვალსაზრისით დადასტურებულია, რომ:
• მჟავე გარემო (პომიდორი, ძმარი, ლიმონი, ღვინო)
• მაღალი მარილიანობა
• მაღალი ტემპერატურა (ღუმელი, გრილი)
ზრდის ალუმინის მცირე რაოდენობით გადასვლას ფოლგიდან ან ჭურჭლიდან საკვებში [1][2].
ეს პროცესი რეალურია. მაგრამ მთავარი კითხვა ასეთია:
 

არის თუ არა ეს რაოდენობა ჯანმრთელობისთვის საზიანო? 

რაოდენობა წყვეტს ყველაფერს

ევროპის სურსათის უვნებლობის სააგენტოს (EFSA) მიხედვით:
• ალუმინის ტოლერირებადი კვირეული მიღება (TWI) არის
1 მგ ალუმინი / კგ სხეულის მასაზე [3].
ეს ნიშნავს:
• 60 კგ წონის ადამიანს შეუძლია მიიღოს დაახლოებით 60 მგ ალუმინი კვირაში
• 80 კგ წონის ადამიანს — დაახლოებით 80 მგ კვირაში
კვლევების მიხედვით:
• ალუმინის ფოლგაში მომზადებული მჟავე კერძიდან მიღებული ალუმინი ჩვეულებრივ არის
0.2–5 მგ ერთ პორციაზე, ძალიან მძიმე პირობების დროს შეიძლება იყოს ოდნავ მეტი [2][4].
ანუ:
• ერთჯერადი ან პერიოდული გამოყენება შორსაა ტოქსიკური ზღვრისგან
• ორგანიზმის უმეტესობა მიღებულ ალუმინს ეფექტურად გამოყოფს თირკმლების საშუალებით [5].
 

ალუმინის გამოყენების დადებითი მხარეები

ალუმინის ფოლგისა და ჭურჭლის დადებითი მხარეები ხშირად დავიწყებულია:
• სწრაფად და თანაბრად ატარებს სითბოს
• ამცირებს საკვების დაწვას
• ხელს უწყობს ენერგიის ეკონომიას
• უსაფრთხოა ყოველდღიური გამოყენებისთვის ნეიტრალურ საკვებთან
ამიტომ ალუმინი ფართოდ გამოიყენება კვების ინდუსტრიაშიც და სახლის სამზარეულოშიც.
 

ვის შეიძლება დასჭირდეს მეტი სიფრთხილე

არსებობს გარკვეული ჯგუფები, სადაც ალუმინის დაგროვების რისკი შედარებით მაღალია:
• ქრონიკული თირკმლის დაავადების მქონე პირები
• ადამიანები, რომლებიც დიდი ხნით იღებენ ალუმინის შემცველ ანტაციდებს
• ძალიან ხშირი და ინტენსიური მაღალტემპერატურული მომზადება მხოლოდ ალუმინის ჭურჭელში [3][5].
ეს არ ეხება ზოგად მოსახლეობას, არამედ სპეციფიკურ კლინიკურ სიტუაციებს.
 

მითი vs რეალობა
მითი: ალუმინი იწვევს ალცჰაიმერის დაავადებას
რეალობა: მრავალმა სისტემურმა მიმოხილვამ ვერ დაადასტურა მიზეზობრივი კავშირი ალუმინის საკვებიდან მიღებასა და ალცჰაიმერს შორის [1][5].
მითი: ალუმინის ფოლგა „იწამლება“ საჭმელს
რეალობა: მცირე რაოდენობით გადასვლა შესაძლებელია, მაგრამ ჩვეულებრივ უსაფრთხოების ზღვარს არ აჭარბებს [2][4].
მითი: ალუმინის ჭურჭელი საერთოდ უნდა აიკრძალოს

რეალობა: ამის სამეცნიერო საფუძველი არ არსებობს.
  
• მჟავე კერძების ყოველდღიური მომზადებისთვის:
• მინა
• კერამიკა
• ემალი
• ალუმინის ფოლგა:
• არ გამოიყენოთ მჟავე საკვების ხანგრძლივი შენახვისთვის
• არ გამოიყენოთ ყოველდღიურად მაღალ ტემპერატურაზე
• გამოიყენეთ როგორც პრაქტიკული, მაგრამ არა მუდმივი ვარიანტი.
 

კითხვა–პასუხი (Q&A)
  ალუმინის ფოლგაში ერთხელ მომზადება საშიშია?
არა. ჯანმრთელ ადამიანებში ერთჯერადი ან იშვიათი გამოყენება უსაფრთხოების ზღვარს არ აჭარბებს. 

შეიძლება ალუმინი დაგროვდეს ორგანიზმში?
ჯანმრთელ ადამიანებში — არა მნიშვნელოვნად. თირკმლები ეფექტურად გამოყოფს მას [5].

 რატომ არის თემა ასე დრამატიზებული?
რადგან „უხილავი ქიმიური საფრთხე“ უფრო სწრაფად ვრცელდება, ვიდრე ციფრებზე დაფუძნებული ახსნა.

სჯობს თუ არა ალუმინის საერთოდ არ გამოყენება?სრული აკრძალვა საჭირო არ არის. ზომიერება და მრავალფეროვანი ჭურჭლის გამოყენება საკმარისია. ალუმინის მცირე რაოდენობით გადასვლა შესაძლებელია ეს რაოდენობა უმეტეს შემთხვევაში უსაფრთხოაალცჰაიმერთან კავშირი დადასტურებული არ არის ზომიერება და გონივრული არჩევანი სჯობს შიშს“,-წერს გიორგი ფხაკაძე