ქრონიკულმა სტრესმა შესაძლოა გულის სტრუქტურა შეცვალოს - კვლევა

ხანგრძლივი სტრესი შესაძლოა ადამიანის გულზე უფრო სერიოზულად მოქმედებდეს, ვიდრე აქამდე მიიჩნეოდა. ახალი ფართომასშტაბიანი კვლევის თანახმად, ქრონიკულმა ანთებამ, რომელიც შესაძლოა დაკავშირებული იყოს ხანგრძლივ სტრესთან, ცხოვრების პირობებთან და გარკვეულ ცხოვრებისეულ ჩვევებთან, გულის სტრუქტურაში ისეთი ცვლილებები გამოიწვიოს, რომლებიც წლების განმავლობაში შეუმჩნევლად ვითარდება.

კვლევაში მონაწილეობდა გაერთიანებული სამეფოს თითქმის 480 000 ზრდასრული ადამიანი. მეცნიერებმა შეისწავლეს სისხლში ქრონიკული ანთების ბიომარკერი GlycA, გულის გამოსახულებები და გენეტიკური მონაცემები. 

კვლევის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი აღმოჩენა ის იყო, რომ ანთების ყველაზე მაღალი მაჩვენებლის მქონე მონაწილეებს ინფარქტისა და ინსულტის განვითარების 43%-ით მეტი რისკი ჰქონდათ იმ ადამიანებთან შედარებით, ვისაც ანთების მაჩვენებელი ყველაზე დაბალი ჰქონდა. ეს კავშირი დაფიქსირდა იმ ადამიანებშიც, რომლებსაც კვლევის დასაწყისში ცნობილი გულ-სისხლძარღვთა დაავადება არ ჰქონდათ. 

მკვლევრებმა ასევე აღმოაჩინეს გულის ე.წ. „ჩუმი“ სტრუქტურული ცვლილებები. მათ შორის იყო გულის კედლების გასქელება, გულის კამერების შემცირებული ზომა და სისხლით შევსების გაუარესება. ასეთი ცვლილებები შესაძლოა წლების განმავლობაში განვითარდეს ისე, რომ ადამიანს მკაფიო სიმპტომები საერთოდ არ ჰქონდეს და ზოგიერთ შემთხვევაში მოგვიანებით გულის უკმარისობის რისკთან იყოს დაკავშირებული. 

რა კავშირი აქვს ამ ყველაფერთან სტრესს?

მკვლევრების თქმით, ქრონიკული სტრესი ორგანიზმში ხანგრძლივი დაბალი დონის ანთებით პროცესებთან შეიძლება იყოს დაკავშირებული. კვლევაში ანთების მაღალი მაჩვენებლები დაკავშირებული იყო ფსიქოლოგიურ დისტრესთან, სოციალურ-ეკონომიკურ მდგომარეობასთან, მოწევასთან, ჭარბ წონასთან და დაბალ ფიზიკურ აქტივობასთან.

ამგვარად, მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ყოველდღიური ცხოვრების ხანგრძლივმა სტრესმა შესაძლოა ერთ-ერთი ბიოლოგიური გზა შექმნას, რომლის საშუალებითაც ფსიქოლოგიური და სოციალური ფაქტორები გულ-სისხლძარღვთა სისტემაზე აისახება. 

კვლევამ ასევე გამოავლინა რამდენიმე ანთებითი ცილა, მათ შორის ინტერლეიკინ-1-ისა და TNF-ის ჯგუფებთან დაკავშირებული ცილები, რომლებიც შესაძლოა გულის ამ ცვლილებებში მონაწილეობდნენ. მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ მომავალში ასეთი მექანიზმების უკეთ შესწავლამ გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების უფრო ადრეული პრევენციის შესაძლებლობები შეიძლება გააჩინოს. 

მნიშვნელოვანია, რომ კვლევა არ ამტკიცებს, თითქოს სტრესი აუცილებლად იწვევს გულის დაავადებას. შედეგები აჩვენებს კავშირს ქრონიკულ ანთებას, ცხოვრებისეულ და ფსიქოლოგიურ ფაქტორებსა და გულის სტრუქტურულ ცვლილებებს შორის. მკვლევრები ასევე ხაზს უსვამენ, რომ გენეტიკური მიდრეკილება ან რთულ გარემოში ცხოვრება დაავადების განვითარების გარდაუვალობას არ ნიშნავს.

კვლევის ავტორების განცხადებით, მოწევის შემცირება ან შეწყვეტა, ფიზიკური აქტივობის გაზრდა, ჭარბი წონის მართვა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის მხარდაჭერა იმ ფაქტორებს შორისაა, რომლებმაც შესაძლოა ხანგრძლივი ანთებისა და გულ-სისხლძარღვთა რისკის შემცირებაში როლი ითამაშოს.