თუ გსურთ, ჩანაფიქრი სისრულეში მოიყვანოთ, არ მოჰყვეთ საკუთარ გეგმებზე წინასწარ - სპეციალისტის რჩევები

ხალხური რწმენის თანახმად, მნიშვნელოვან გეგმებზე წინასწარ საუბარი არ არის სასურველი, რადგან ამან შესაძლოა შური გამოიწვიოს, მოსალოდნელ წარმატებას „თვალი ეცეს“ და იღბალი დაგვაფრთხოს. განსაკუთრებულ სიფრთხილეს გვირჩევენ პირად ცხოვრებაში მოსალოდნელი ცვლილებების, ფინანსების, სამსახურისა და სანუკვარი სურვილების შესახებ საუბრისას. თუმცა ძველი რწმენის მიღმა მხოლოდ სხვისი გავლენის შიში არ დგას — არსებობს სრულიად გასაგები სურვილიც, შევინარჩუნოთ მოტივაცია და დავიცვათ პირადი საზღვრები.

რატომ მიიჩნევდნენ, რომ გეგმებზე წინასწარ საუბარი არ შეიძლება
ხალხურ წარმოდგენებში მომავალი რაღაც მყიფედ აღიქმებოდა: სანამ ჩანაფიქრი არ განხორციელდებოდა, თითქოს დაცვას საჭიროებდა. ითვლებოდა, რომ როგორც კი საკუთარ განზრახვებს სხვებს გავუზიარებდით, შესაძლოა შურიანი მზერა, ზედმეტი საუბარი და არასასურველი ყურადღება მიგვეპყრო. სწორედ ამას უკავშირებდნენ რწმენას, რომ წინასწარ გამხელილმა გეგმებმა შესაძლოა ჩაიშალოს.

განსაკუთრებულ მნიშვნელობას სხვის შურს ანიჭებდნენ. მიაჩნდათ, რომ ადამიანს შეეძლო თვალი ეცათ არა მხოლოდ უკვე არსებული კეთილდღეობისთვის, არამედ მომავალი წარმატებისთვისაც. ამიტომ სასიხარულო ამბებზე, მნიშვნელოვან წამოწყებებსა და მოსალოდნელ ცვლილებებზე საუბარს ხშირად იქამდე ერიდებოდნენ, სანამ ყველაფერი საბოლოოდ არ გადაწყდებოდა.

ამ რწმენას უკავშირდება ცნობილი გამონათქვამები: „ბედნიერებას სიჩუმე უყვარს“ და „გადახტომამდე ჰოპს ნუ დაიძახებ“. ორივე გვახსენებს, რომ წარმატება წინასწარ გარანტირებულად არ უნდა მივიჩნიოთ. ამ გამონათქვამებს პრაქტიკული მნიშვნელობაც აქვს: ჯერ ჩანაფიქრი უნდა განვახორციელოთ და მხოლოდ ამის შემდეგ შევაჯამოთ შედეგები.

გეგმების საიდუმლოდ შენახვის ტრადიცია აუცილებლად არ ნიშნავს ადამიანებისადმი უნდობლობას. ზოგჯერ ეს უბრალოდ პირადი განზრახვების საყოველთაო განხილვისგან დაცვის საშუალებაა — მანამ, სანამ თავად არ ვიქნებით მზად კითხვებისა და სხვისი შეფასებებისთვის.

რომელი გეგმების გამხელას არ გვირჩევს ხალხური რწმენა
ხალხურ ტრადიციაში განსაკუთრებულ სიფრთხილეს იმ მოვლენების მიმართ იჩენდნენ, რომლებსაც ადამიანის ცხოვრების მნიშვნელოვნად შეცვლა შეეძლო. მიაჩნდათ, რომ რაც უფრო მნიშვნელოვანი იყო ჩანაფიქრი, მით უფრო ნაკლებმა ადამიანმა უნდა იცოდეს მის შესახებ განხორციელებამდე.

ბინის შეძენა ან საცხოვრებლის შეცვლა. რწმენის თანახმად, ახალ საცხოვრებელზე ნაადრევმა საუბარმა შესაძლოა შური გამოიწვიოს და საქმის წარმატებით დასრულებას შეუშალოს ხელი.

ახალი სამსახური და კარიერული ცვლილებები. არ ურჩევდნენ ადამიანებს, წინასწარ ეტრაბახათ დაწინაურების შეთავაზებით, მომავალი თანამდებობით ან საკუთარი ბიზნესის გახსნის გეგმით, სანამ გადაწყვეტილება საბოლოოდ არ დამტკიცდებოდა.

სიყვარული და ოჯახური გეგმები. ახალ ურთიერთობებზე, მომავალ ქორწილსა და პირადი ცხოვრების სხვა მნიშვნელოვან მოვლენებზე საუბარს ხშირად მხოლოდ ახლობლებთან ამჯობინებდნენ, რათა ჭორებისა და სხვისი ჩარევისთვის აერიდებინათ თავი.

ფული და მსხვილი შენაძენები. ფინანსურ გეგმებსა და მოსალოდნელ შემოსავალზე უცხოებთან საუბარს ერიდებოდნენ, რადგან შურის გამოწვევის ეშინოდათ.

ჩაფიქრებული სურვილები. არსებობდა რწმენა, რომ სურვილი საიდუმლოდ უნდა შეგვენახა, სანამ არ აგვიხდებოდა. წინააღმდეგ შემთხვევაში, თითქოს ის ძალას კარგავდა.

ეს განმარტებები ხალხურ რწმენებს მიეკუთვნება და არა ბედისწერის დადგენილ კანონებს. არ არსებობს მტკიცებულება, რომ ბინის შეძენაზე, ურთიერთობასა თუ ახალ სამსახურზე საუბარმა თავისთავად შეიძლება წარუმატებლობა გამოიწვიოს.

რა მნიშვნელობა აქვს იმას, როდის ვყვებით საკუთარ გეგმებზე
ზოგიერთ ცრურწმენაში მნიშვნელობას არა მხოლოდ საუბრის შინაარსს, არამედ დროსაც ანიჭებდნენ. თუმცა არ არსებობს ერთიანი, საყოველთაოდ მიღებული წესი, რომელიც გეგმების გამხელას კვირის კონკრეტულ დღეს ან დღის გარკვეულ მონაკვეთს უკავშირებს.

მთავარ პრინციპად მიიჩნეოდა, რომ მომავალზე ისე არ უნდა გვესაუბრა, თითქოს საქმე უკვე გადაწყვეტილი იყო. სანამ საბოლოო შედეგი არ გვაქვს, გვირჩევდნენ, მოვრიდებოდით ხმამაღალ დაპირებებს, ტრაბახსა და ნაადრევ მილოცვებს.

მაგალითად, ახალ სამსახურზე საუბარი უფრო გონივრულია ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, ხოლო უძრავი ქონების შეძენაზე — საჭირო პროცედურების დასრულებისას. არსებობს რჩევაც, რომ გეგმები მანამდე არ გავამხილოთ, სანამ პირველ ნაბიჯს არ გადავდგამთ.

ამ რჩევის პრაქტიკულ შეხსენებად აღქმა შეიძლება: ჯერ საქმეს შევუდგეთ და შემდეგ ვისაუბროთ შედეგებზე. დილის, საღამოს ან კვირის რომელიმე კონკრეტული დღის განსაკუთრებული მისტიკური ძალა კი დადასტურებული არ არის.

რატომ შეიძლება ჩაიშალოს გეგმა მას შემდეგ, რაც მასზე ვსაუბრობთ — ფსიქოლოგების განმარტება
განცდა, რომ ოცნებაზე საუბრის შემდეგ ყველაფერი უკუღმა წავიდა, აუცილებლად არ უკავშირდება ცრურწმენას. ამის ერთ-ერთი შესაძლო ახსნა მოტივაციის ცვლილებაა.

როდესაც ადამიანი საკუთარ მიზანს სხვებს უზიარებს და მათგან მოწონებას იღებს, ზოგჯერ კმაყოფილებას ისე განიცდის, თითქოს შედეგს უკვე მიუახლოვდა, მიუხედავად იმისა, რომ მის მისაღწევად რეალური ნაბიჯები ჯერ არ გადაუდგამს.

ამ თავისებურებას ფსიქოლოგი პიტერ გოლვიცერი და მისი კოლეგები იკვლევდნენ. 2009 წელს ჟურნალ Psychological Science-ში გამოქვეყნებულ კვლევაში მეცნიერებმა ოთხი ექსპერიმენტი ჩაატარეს. პირველ სამ კვლევაში მონაწილეები, რომელთა მნიშვნელოვანი განზრახვებიც სხვებისთვის ცნობილი გახდა, გარკვეულ პირობებში მიზნის მისაღწევად ნაკლებ ძალისხმევას იჩენდნენ, ვიდრე ისინი, ვისი განზრახვებიც სხვებისთვის შეუმჩნეველი რჩებოდა.

ერთ-ერთი შესაძლო მექანიზმი იყო ნაადრევი განცდა, თითქოს ადამიანს უკვე მიღწეული ჰქონდა ის სახე ან იდენტობა, რომლისკენაც ისწრაფოდა.

თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ გეგმებზე საუბარი ყოველთვის საზიანოა. ახლობლების მხარდაჭერამ, სპეციალისტის რჩევამ და თანამოაზრეების დახმარებამ, პირიქით, შესაძლოა წარმატების შანსები გაზარდოს. ბევრი რამ დამოკიდებულია მიზნის ხასიათზე, გარშემომყოფთა რეაქციასა და იმაზე, ეხმარება თუ არა საუბარი ადამიანს კონკრეტული მოქმედებების დაწყებაში.

არსებობს საკითხის მეორე მხარეც: ხმამაღლა გაცხადებული მიზნის შემდეგ ადამიანს შესაძლოა წარუმატებლობის შიში გაუძლიერდეს, რადგან ეჩვენება, რომ სხვები მის წარმატებასა თუ მარცხს აკვირდებიან. შედეგად, დაბრკოლებებს უფრო მტკივნეულად აღიქვამს და ჩვეულებრივ სირთულეებში ცრურწმენის დადასტურებას ხედავს.

შეიძლება თუ არა საკუთარ გეგმებზე საუბარი და როგორ დავიცვათ ისინი სხვისი ჩარევისგან
საკუთარი განზრახვების ყველასგან დამალვა აუცილებელი არ არის. გაცილებით სასარგებლოა, სწორად შევარჩიოთ, ვის და როდის გავუზიარებთ მათ.

ადამიანს, რომელიც სამსახურის შეცვლას აპირებს, შესაძლოა გამოცდილი ნაცნობის რჩევა დასჭირდეს, ხოლო მას, ვინც მსხვილ შენაძენს გეგმავს, — სპეციალისტის კონსულტაცია. ასეთ შემთხვევებში დუმილმა შეიძლება უფრო მეტი ზიანი მოიტანოს, ვიდრე სარგებელი.

თუ გეგმა ჯერ მხოლოდ იდეის დონეზეა, მისი განხილვისგან იმ ადამიანებთან თავის შეკავება სრულიად მისაღებია, რომელთა რეაქციაც შფოთვას იწვევს. არ არის საჭირო საკუთარი თავის მართლება იმის გამო, რომ დეტალების გამხელა არ გსურთ, ან პირად საკითხებზე საუბარი მხოლოდ იმიტომ, რომ სხვები ინტერესდებიან.

მართლმადიდებლური თვალსაზრისით, გეგმებზე საუბრის აბსოლუტური აკრძალვა სავალდებულო რელიგიური წესი არ არის. ქრისტიანულ ტრადიციაში უფრო მნიშვნელოვანია ამპარტავნებისა და ზედმეტი თავდაჯერებულობისგან თავის არიდება, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ მომავალზე საუბარს აუცილებლად უბედურება მოჰყვება.

ამრიგად, ხალხური რწმენა, რომლის თანახმადაც გეგმებზე წინასწარ საუბარი არ შეიძლება, ასახავს ძველ სიფრთხილეს სხვისი შურისა და მომავლის გაურკვევლობის მიმართ. მისი უპირობო კანონად აღქმა საჭირო არ არის. უმჯობესია, არ ვიამაყოთ იმით, რაც ჯერ არ გაგვიკეთებია, დავიცვათ პირადი საზღვრები და მთავარი ყურადღება ჩვენი მიზნის მისაღწევ კონკრეტულ ნაბიჯებზე გადავიტანოთ.