ტრაგედია, რომელიც საბჭოთა ხელისუფლებამ დამალა - რა მოხდა სინამდვილეში 60-იან წლებში თბილისის აბანოებში

1960-იანი წლების დასაწყისში (1961 წელს) თბილისის აბანოთუბანში დატრიალებული ტრაგედია უკავშირდება წავკისისწყლის (ლეღვთახევის) უეცარ და დამანგრეველ ღვარცოფულ ადიდებას, რამაც ათეულობით ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა.

საბჭოთა პერიოდში ეს კატასტროფა მკაცრად გასაიდუმლოვდა და პრესაში არ გაშუქებულა, თუმცა ძველი თბილისელების მეხსიერებაში ის ერთ-ერთ ყველაზე მძიმე ეპიზოდად დარჩა.

როგორ დაიწყო სტიქია?
ტრაგედიის დღეს თბილისის შემოგარენში, კოჯორ-ტაბახმელას მიდამოებში, უეცრად დაიწყო უპრეცედენტო სიძლიერის თავსხმა წვიმა და სეტყვა. მთებიდან წამოსულმა უზარმაზარმა წყლის მასამ თან წამოიღო მიწა, ქვა-ღორღი, მოგლეჯილი ხეები და ვიწრო ლეღვთახევის ხეობაში მძლავრ ღვარცოფად ჩამოწვა.

სანამ ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში საფრთხეს გააცნობიერებდნენ, ნიაღვარი ლეღვთახევის კალაპოტიდან გადმოვიდა და პირდაპირ აბანოთუბნისკენ დაიძრა.

რატომ აღმოჩნდნენ ადამიანები სასიკვდილო ხაფანგში?
თბილისის გოგირდის აბანოების არქიტექტურა თავისებურია: ისინი მიწისქვეშა ნაგებობებია, რომლებიც ზემოდან მხოლოდ აგურის გუმბათებითა და სავენტილაციო/სანათური ღიობებით ჩანს, ხოლო შესასვლელები და თავად სააბაზანო ოთახები ქუჩის დონეზე ბევრად დაბლა, ჩაღრმავებულ სივრცეში მდებარეობს.

როდესაც ღვარცოფული ტალღა აბანოებს დაატყდა თავს, წყალი, შლამი და ლოდები წამებში ჩავარდა როგორც შესასვლელი კარებიდან, ისე გუმბათოვანი ღიობებიდან. აბანოებში მყოფმა ადამიანებმა (როგორც დამსვენებლებმა, ისე მომსახურე პერსონალმა) ამოსვლა ფიზიკურად ვეღარ მოასწრეს. ვიწრო დერეფნები და კიბეები წყლისა და ნაშალი მასალის მორევმა დაბლოკა. რამდენიმე წუთში აბანოების მიწისქვეშა დარბაზები ჭერამდე აივსო წყლითა და ტალახით, რის გამოც შიგნით მყოფი ხალხი დაიხრჩო.

სტიქიის შეჩერების შემდეგ დაიწყო სამაშველო და გაწმენდითი სამუშაოები. ტალახით ამოვსებული აბანოებიდან ცხედრები რამდენიმე დღის განმავლობაში გამოჰყავდათ.

საბჭოთა რეჟიმის პოლიტიკის გამო, ადამიანურ მსხვერპლზე ოფიციალური ინფორმაცია დაიბლოკა, რათა მოსახლეობაში პანიკა და სისტემის მიმართ უნდობლობა არ გაჩენილიყო.
არაოფიციალური ცნობებითა და თვითმხილველთა მონათხრობით, ტრაგედიას ათეულობით ადამიანი ემსხვერპლა (ზოგიერთი შეფასებით, 30-დან 50-მდე ადამიანი).

ტრაგედიის შემდეგ ლეღვთახევის ხეობის კალაპოტი რკინა-ბეტონის მასიურ კოლექტორში მოაქციეს და მიწით დაფარეს. ათწლეულების განმავლობაში ლეღვთახევი ფაქტობრივად დახურული იყო და ქალაქის მცხოვრებლებს აღარ ახსოვდათ, რომ იქ ბუნებრივი კანიონი და ჩანჩქერი არსებობდა.მხოლოდ 2010-იან წლებში, აბანოთუბნისა და ლეღვთახევის მასშტაბური რეკონსტრუქციისას, ხეობა გაიხსნა და მოეწყო თანამედროვე უსაფრთხოების სანიაღვრე სისტემები.