მაქსიმუმ რამდენი წელი შეიძლება იცოცხლოს ადამიანმა - რას ამბობენ მეცნიერები

ალბათ, ბევრ ადამიანს სურს იცოცხლოს მაქსიმალურად დიდხანს, რის გამოც ასეთი პოპულარულია სხვადასხვა კვლევა იმის შესახებ, შეუძლია თუ არა ადამიანს 150 წელს მიაღწიოს, მით უმეტეს, რომ მედიაში პერიოდულად ჩნდება ინფორმაცია ასწლოვან ადამიანებზე. ზოგიერთი მათგანი იმ საიდუმლოსაც კი უზიარებს საზოგადოებას, თუ როგორ მიაღწიოს 100 წელს და რაში მდგომარეობს „მარადიული“ სიცოცხლის საიდუმლო.

რამდენი წელი შეიძლება იცოცხლოს ადამიანმა მაქსიმუმ — რას ამბობენ მეცნიერები?

გამოცემა New Scientist-ის ავტორებმა გადაწყვიტეს გაერკვიათ, მაქსიმუმ რამდენ წელს შეუძლია იცოცხლოს ადამიანმა და რამდენიმე წლის წინ დაწერეს სტატია ჟანა კალმანზე, რომელიც დღემდე რჩება სიცოცხლის ხანგრძლივობის მსოფლიო რეკორდის მფლობელად. ქალი 1875 წელს დაიბადა და 1997 წელს, ოფიციალური ვერსიით, 122 წლისა და 164 დღის ასაკში გარდაიცვალა. თუმცა, ზოგიერთი სკეპტიკოსი მიიჩნევს, რომ ჟანას ოჯახმა თაღლითობას მიმართა და ხანდაზმული ქალის ნაცვლად მისი ქალიშვილი ივონი გაასაღა, რომელმაც დედის პიროვნება მიითვისა,  სინამდვილეში კი ჟანა 1934 წელს გარდაიცვალა. სხვადასხვა ვერსიის მიუხედავად, ჟანა კალმანი მაინც რჩება სიცოცხლის ხანგრძლივობის რეკორდსმენად იმ პირობით, თუ ის მართლაც ასეთ პატივსაცემ ასაკში გარდაიცვალა და არანაირი სიყალბე არ ყოფილა.

მიუხედავად ამისა, მეცნიერები მაინც სვამენ კითხვას ადამიანის სიცოცხლის ხანგრძლივობის შესახებ და მსჯელობენ, შესაძლებელია თუ არა 200 წლამდე იცოცხლო. აქ უამრავი ეჭვი ჩნდება, რადგან კალმანის გარდა ასეთ ასაკს არავის მიუღწევია და მისი შემთხვევა ჭეშმარიტად გამონაკლისია. სიცოცხლის ხანგრძლივობით მეორე ადამიანი გახდა კანე ტანაკა, რომელმაც 119 წელი და 107 დღე იცოცხლა, ხოლო დღეისათვის, მეცნიერთა დათვლებით, მსოფლიოში ყველაზე ხანდაზმულ ადამიანს 117 წელი შეუსრულდა.

თუმცა, ზემოთ ჩამოთვლილი რამდენიმე უნიკალური შემთხვევის გამოკლებით, მეცნიერები მიდრეკილნი არიან იფიქრონ, რომ არსებობს ბუნებრივი ზღვარი იმისა, თუ მაქსიმუმ რამდენი წელი შეიძლება იცოცხლოს ადამიანმა. მის დასადგენად ორი მიდგომის გამოყენებაა შესაძლებელი:

დადასტურებული ასწლოვნების შესახებ დემოგრაფიული მონაცემების შესწავლა;
კომპიუტერული მოდელირების გამოყენება.
მეცნიერებმა, რომლებიც პირველ მეთოდს იყენებდნენ, გამოაქვეყნეს ანალიტიკური მონაცემები, რომელთა მიხედვითაც ადამიანის მაქსიმალური ასაკი დაახლოებით 115 წელს შეადგენს, 125 წლამდე მიღწევის შესაძლებლობის გამოურიცხავად. სხვა კვლევაში კი სპეციალისტებმა განაცხადეს, რომ კალმანის რეკორდი ძალიან მალე მოიხსნება.

კომპიუტერული მოდელირების გამოყენებისას მეცნიერები აანალიზებენ 85 წლისა და უფროსი ასაკის მოზრდილებში ერითროციტებისა და ლეიკოციტების რაოდენობის მოკლევადიან რყევებს. ამ რყევებს სპეციალისტები გარდაქმნიან ტერმინალური ასაკობრივი დაავადებებისადმი ორგანიზმის გამძლეობის მაჩვენებლად. როდესაც ეს გამძლეობა ქრება, დგება გარდამტეხი წერტილი. მკვლევრები მივიდნენ დასკვნამდე, რომ ეს ეტაპი შეიძლება განსხვავდებოდეს თავად ადამიანის მიხედვით, თუმცა ჩვეულებრივ 120 წლის ასაკში დგება. ყველაზე გამძლე ადამიანებისთვის ზედა ზღვარი ოდნავ მაღალია განსაზღვრული — 150 წელი.

თუმცა, გამოცემა New Scientist-ის ავტორების აზრით, ასეთი კვლევები არ ითვალისწინებს მნიშვნელოვან ფაქტორს — მედიცინის მომავალ მიღწევებს. მაგალითად, 1920-იან წლებში მეცნიერები მიიჩნევდნენ, რომ 105 წელზე დიდხანს სიცოცხლე შეუძლებელი იყო, თუმცა საუკუნის განმავლობაში მედიცინის, კვებისა და სანიტარიული პირობების გაუმჯობესებასთან ერთად განუწყვეტლივ იზრდება ადამიანთა სიცოცხლის ხანგრძლივობა, რამაც ხელი შეუწყო ხანგრძლივობის რეკორდების დამყარებას.

მეცნიერთა გუნდმა ჩაატარა გონებრივი ექსპერიმენტი — მათ წარმოიდგინეს, რომ მომავალში შესაძლებელი გახდება დაბერების ყველა თეორიულად განკურნებადი მიზეზის აღმოფხვრა. ერთადერთ განუკურნებელ მიზეზად დარჩება ჩვენს უჯრედებში დნმ-ის დაზიანება, რომელიც დაბერებასთან ერთად გარდაუვალი იქნება. ასეთ სცენარში ადამიანის სიცოცხლის ხანგრძლივობის ზედა ზღვარი 194 წლამდე გაიზარდა.